تحلیل تطبیقی سکوت بهعنوان رفتار حقوقی در مذاکرات پیشقراردادی؛ رویکردی نوین مبتنی بر حسن نیت و اعتماد مشروع
محورهای موضوعی : حقوق مدنیمحمدرضا مرزبان مقدم 1 , امین نجفیان 2 , فاطمه شدهان 3
1 - دانشجوکارشناس ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، موسسه آموزش عالی احرار، رشت، ایران.
2 - استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی،گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی،دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علوم اسلامی شهید محلاتی، قم، ایران.
3 - عضو هیات علمی حقوق بین الملل عمومی، گروه حقوق، دانشکده علوم نسانی،دانشگاه بغداد،بغداد،عراق
کلید واژه: سکوت, مذاکرات پیشقراردادی, حسن نیت, اعتماد مشروع, تعهدات پیشقراردادی, مسئولیت پیشقراردادی, حقوق تطبیقی, , حقوق قراردادها,
چکیده مقاله :
سکوت در مذاکرات پیشقراردادی یکی از مفاهیم چالشبرانگیز در حقوق قراردادهاست که میتواند آثار حقوقی متعددی به دنبال داشته باشد. اگرچه در نگاه سنتی، سکوت بهعنوان فقدان اراده تلقی میشود، اما در روابط حقوقی پیچیده امروزی، این سکوت گاه میتواند بهمنزله یک رفتار حقوقی مؤثر تحلیل شود. هدف این پژوهش بررسی جایگاه سکوت در مذاکرات پیشقراردادی با تأکید بر اصول حسن نیت و اعتماد مشروع و تحلیل تطبیقی آن در حقوق ایران و برخی نظامهای حقوقی دیگر، بهویژه حقوق فرانسه و آلمان است.روش مطالعه در این پژوهش، دکترینال–تطبیقی است. بدین معنا که ابتدا با بهرهگیری از منابع کتابخانهای، دکترین حقوقی و متون قانونی، مبانی نظری سکوت در مرحله مذاکرات پیشقراردادی تبیین شده و سپس با رویکردی تطبیقی، نظامهای حقوقی ایران، فرانسه و آلمان مورد بررسی و مقایسه قرار گرفتهاند. در این چارچوب، تمرکز اصلی بر تحلیل مفهومی قواعد حقوقی و شیوهی تفسیر آنها در بسترهای حقوقی متفاوت است.یافتههای تحقیق نشان میدهد که سکوت در مذاکرات پیشقراردادی همواره بیاثر نیست و در شرایط خاص، مانند وجود عرف، تعهد به اطلاعرسانی، ایجاد اعتماد مشروع و نقض حسن نیت، میتواند منشأ مسئولیت پیشقراردادی گردد. همچنین بررسی تطبیقی بیانگر آن است که در برخی نظامهای حقوقی، سکوت در مرحله پیشقراردادی بهعنوان نقض تعهدات پیشقراردادی تلقی شده و برای آن آثار حقوقی مشخصی در نظر گرفته میشود.در نهایت، این پژوهش نتیجه میگیرد که تحلیل سکوت بهعنوان رفتار حقوقی، میتواند به افزایش شفافیت، تقویت امنیت حقوقی و کاهش اختلافات قراردادی کمک کند و پیشنهاد میشود حقوق ایران با بهرهگیری از تجارب حقوق تطبیقی، معیارهای مشخصتری برای ارزیابی آثار سکوت در مذاکرات پیشقراردادی ارائه دهد.
Silence in pre‑contractual negotiations is one of the challenging concepts in contract law that may give rise to various legal consequences. Although in the traditional view silence is regarded as the absence of will, in today’s complex legal relationships it may sometimes be analyzed as an effective form of legal conduct. The aim of this research is to examine the position of silence in pre‑contractual negotiations with an emphasis on the principles of good faith and legitimate reliance, and to provide a comparative analysis of this concept in Iranian law and some other legal systems, particularly the laws of France and Germany.The research method in this study is doctrinal–comparative. Accordingly, the theoretical foundations of silence in the stage of pre‑contractual negotiations are first explained through the use of library sources, legal doctrine, and statutory texts. Subsequently, through a comparative approach, the legal systems of Iran, France, and Germany are examined and compared. Within this framework, the main focus is on the conceptual analysis of legal rules and the manner of their interpretation in different legal contexts.The findings of the research indicate that silence in pre‑contractual negotiations is not always without legal effect, and under certain circumstances—such as the existence of custom, a duty to disclose information, the creation of legitimate reliance, and the breach of good faith—it may give rise to pre‑contractual liability. The comparative analysis also demonstrates that in some legal systems silence at the pre‑contractual stage is regarded as a breach of pre‑contractual obligations and specific legal consequences are attributed to it.Finally, this research concludes that analyzing silence as a form of legal conduct can contribute to greater transparency, strengthen legal certainty, and reduce contractual disputes. It is therefore suggested that Iranian law, by drawing on comparative legal experiences, provide clearer criteria for evaluating the legal effects of silence in pre‑contractual negotiations.
1. Alipour, Z. (2017). Implied will and its role in the formation of contracts. Tehran: Khorsandi Publications. [In Persian]
2. Jafari‑Nejad, M. (2016). Pre‑contractual liability in Iranian law. Tehran: Mizan Publications. [In Persian]
3. Katouzian, N. (2013). General rules of contracts (Vol. 1). Tehran: Sherkat‑e Sahami‑ye Entehshar. [In Persian]
4. Karimi, (2014). The role of custom in interpreting the silence of contracting parties. [In Persian]
5. Moradi, H. (2015). Good faith in contract law. Tehran: Dadgostar Publications. [In Persian]
6. Nasiri, A. (2018). Civil liability arising from pre‑contractual negotiations. Tehran: Mizan Publications. [In Persian]
7. Sadat‑Nia, F. (2019). Legitimate reliance in contract law. Tehran: Jangal Publications. [In Persian]
8. Shahidi, M. (2011). Formation of contracts and obligations. Tehran: Majd Publications. [In Persian]
9. Smith, S. A. (2012). Contract theory. Oxford: Oxford University Press.
10. Terré, F. (2013). Droit civil: Les obligations. Paris: Dalloz.
11. Zare, (2021). A comparative study of information disclosure in the pre‑contractual stage. [In Persian]
12. Zimmermann, R. (2008). The law of obligations. Oxford: Oxford University Press.
