پیش بینی رفتارسازشی دانش آموزان دارای ناتوانیهای هوشی-تحولی آموزشپذیر براساس خودکارآمدی مادران
محورهای موضوعی : روانشناسی
1 - دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی
کلید واژه: خودکارآمدی, رفتارسازشی, ناتوانیهای هوشی-تحولی, آموزشپذیر, دانش آموزان, مادران,
چکیده مقاله :
دانشآموزان دارای ناتوانیهای هوشی-تحولی در انجام فعالیتهای روزمره و مهارتهای اجتماعی با چالشهای متعددی روبرو هستند. از سوی دیگر، سلامت روان و باورهای انگیزشی والدین، بهویژه مادران به عنوان اصلیترین مراقبان، نقش کلیدی در فرآیند توانبخشی این کودکان دارد. پژوهش حاضر با هدف پیشبینی رفتار سازشی دانشآموزان ناتوان هوشی-تحولی آموزشپذیر بر اساس میزان خودکارآمدی مادران انجام شد. این پژوهش توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری را کلیه مادران با فرزند دارای ناتوانیهای هوشی-تحولی آموزشپذیر شهر تهران در سال 1404، تشکیل دادند که از این میان 315 نفر به شیوه نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. در این پژوهش از پرسشنامههای پرسشنامه رفتارسازشی وایلند دال (1953) و پرسشنامه سرمایههای روانشناختی لوتانز (2007) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون همزمان استفاده شد. نتایج نشان داد که بین خودکارآمدی مادران و رفتار سازشی دانشآموزان رابطه مثبت و معنیداری وجود دارد . نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که خودکارآمدی مادران توانایی تبیین (28 درصد) از واریانس نمرات رفتار سازشی را دارد. به عبارتی، با افزایش باورهای خودکارآمدی در مادران، سطح رفتارهای سازشی در فرزندان آنها نیز بهبود مییابد. بر اساس یافتههای این پژوهش، خودکارآمدی مادران متغیر مهمی در پیشبینی توانمندیهای عملکردی کودکان با ناتوانی هوشی است. پیشنهاد میشود مشاوران و متخصصان حوزه آموزش استثنایی، برنامههای مداخلهای جهت ارتقای خودباوری و مهارتهای مقابلهای مادران طراحی کنند، چرا که توانمندسازی مادران مستقیماً منجر به بهبود کیفیت زندگی و مهارتهای سازشی این دانشآموزان خواهد شد.
Students with intellectual-developmental disabilities face numerous challenges in performing daily activities and social skills. On the other hand, the mental health and motivational beliefs of parents, especially mothers as the main caregivers, play a key role in the rehabilitation process of these children. The present study aimed to predict the adaptive behavior of students with intellectual-developmental disabilities based on the level of mothers' self-efficacy. This was a descriptive-correlational study. The statistical population consisted of all mothers with children with intellectual-developmental disabilities in Tehran in 2025, of which 315 people were selected through purposive sampling. In this study, the Weiland-Dahl Adaptive Behavior Questionnaire (1953) and the Luthans Psychological Capital Questionnaire (2007) were used. Pearson correlation test and simultaneous regression were used to analyze the data. The results showed that there is a positive and significant relationship between mothers' self-efficacy and students' adaptive behavior. The results of regression analysis also showed that mothers' self-efficacy has the ability to explain (28%) of the variance in adaptive behavior scores. In other words, with an increase in mothers' self-efficacy beliefs, the level of adaptive behavior in their children also improves. Based on the findings of this study, mothers' self-efficacy is an important variable in predicting the functional capabilities of children with intellectual disabilities. It is suggested that consultants and specialists in the field of exceptional education design intervention programs to improve mothers' self-confidence and coping skills, because empowering mothers will directly lead to improved quality of life and adaptive skills of these students.
بهادری خسروشاهی، جعفر؛ هاشمی نصرت آباد، تورج و باباپورخیرالدین، جلیل. (1391). رابطه سرمایه روانشناختی با سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه تبریز. پژوهش و سلامت، 2(1)، 71-63.doi: 20.1001.1.23223782.1393.3.2.3.1
توکلی، محمد علی؛ بقولی، حسین؛ قامت بلند، حمید رضا؛ بوالهری، جعفر و بیرشک، بهروز (1379). هنجاریابی فرم زمینهیابی مقیاس رفتار انطباقی واینلند در ایران. مجله روانپزشكي و روانشناسي باليني ايران، 5(۴)، 37-27. http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-1786-fa.html
References
American Psychiatric Association. (2022). Obsessive-compulsive and related disorders. In Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., pp. 235–264).
Esteban, L., Navas, P., Verdugo, M. Á., & Arias, V. B. (2021). Community living, intellectual disability and extensive support needs: A rights-based approach to assessment and intervention. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(6), 3175. https://doi.org/10.3390/ijerph18063175
Gleeson, G., Spies, M., & McDermott, G. (2022). Living with others with behaviours that challenge: Experiences and perceptions of adults with intellectual disabilities. Disability and Rehabilitation, 44(14), 3493-3500. https://doi.org/10.1080/09638288.2020.1867655
Gleeson, G., Spies, M., & McDermott, G. (2022). Living with others with behaviours that challenge: Experiences and perceptions of adults with intellectual disabilities. Disability and Rehabilitation, 44(14), 3493-3500. DOI: 10.1080/09638288.2020.1867655
Halstead, E. J., Griffith, G. M., & Hastings, R. P. (2018). Social support, coping, and positive perceptions as potential protective factors for the well-being of mothers of children with intellectual and developmental disabilities. International Journal of Developmental Disabilities, 64(4-5), 288-296. DOI: 10.1080/20473869.2017.1329192
Mahfooz, M. (2024). Study of Adaptive Behaviors in People with Mental Retardation. Integrated Journal for Research in Arts and Humanities, 4(3), 28-32. DOI: https://doi.org/10.55544/ijrah.4.3.6
Rinaldi, R., Batselé, E., & Haelewyck, M. C. (2022). Attachment and challenging behaviors in adults with intellectual disability: A scoping review. Journal of Mental Health Research in Intellectual Disabilities, 15(3), 197-216. DOI:10.1080/19315864.2022.2076959
Schalock, R. L., Luckasson, R., & Tassé, M. J. (2021). An overview of intellectual disability: Definition, diagnosis, classification, and systems of supports. American journal on intellectual and developmental disabilities, 126(6), 439-442. DOI: 10.1352/1944-7558-126.6.439
Selau, T., Hallberg, S. C. M., Schütz, A., & Bandeira, D. R. (2022). Systematic Review and Meta-Analysis of Interventions in Adaptive Behavior for Children and Adolescents with Intellectual Disabilities. Journal of Intellectual Disability-Diagnosis and Treatment, 10(5), 238-247. https://doi.org/10.6000/2292-2598.2022.10.05.5
Sharak, F. M., Bonab, B. G., & Jahed, M. (2017). Relationship between stress and religious coping and mental health in mothers with normal and intellectually disabled children. International Journal of Educational and Psychological Researches, 3(3), 198. https://doi.org/10.4103/2395-2296.219422
Sukmawati, I., & Faoziah, D. Y. N. (2022). The Relationship Of Mothering Pattern With The Social Development Of Mentally Retarded Children. Science Midwifery, 10(4), 3065-3068. https://midwifery.iocspublisher.org/index.php/midwifery/article/view/758
