تأمّلی بر کاربست قیاس در فقه علامه حلّی(ره)
الموضوعات : fegh
1 - دانشپژوه سطح 4، حوزه علمیه، قم
الکلمات المفتاحية: قیاس, رای, علامه حلی, اصول فقه, فقه.,
ملخص المقالة :
قیاس و رأی بین علمای امامیه جزو مسائلی است که همه ایشان در آثار اصولی خود به آن پرداختهاند و قیاس منهی از غیر منهی را بحث کردهاند. در این میان علامه حلی ره نیز همچون سایر اصولیون به این مسأله پرداخته است. اما نکتهی حائز اهمیت این است که با اینکه ایشان در مباحث اصولی به رد و طرح قیاس منهی و رای پرداخته، لکن در مباحث فقهی خود مبتلا به قیاس منهی شده است. با بررسی آثار اصولی علامه مانند تهذیب الوصول، مبادی الوصول و نهایه الوصول الی علم الاصول و تطبیق آن بر مباحث فقهی ایشان در آثاری چون قواعد الاحکام، مختلف الشیعه و نهایه الاحکام به مواردی بر خوردیم که نشان از ابتلای ایشان به قیاس منهی بود. فهم این مسأله سبب شد که دقت نظر بیشتری در تحلیل نظرات علامه صورت پذیرد و محققین تکیه گاه اصلیشان بر مبانی اصولی علامه باشد و در تطبیق مصادیق با نکته سنجی به مباحث فقهی ایشان بر رسند.
1. اردبيلى، احمد بن محمد، (1403 ه ق)، مجمع الفائدة و البرهان في شرح إرشاد الأذهان، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
2. اکبرنژاد، محمدتقی، ( 1396 ه.ش)، زوائد اصول فقه، قم - ایران ، دار الفکر.
3. ایازی، محمدعلی، (1389 ه.ش)، ملاکات احکام و شیوههای استکشاف آن، قم – ایران، دفتر تبليغات اسلامی حوزه علمیه قم.
4. بحرانى، آل عصفور، ( 1405 ه ق)، يوسف بن احمد بن ابراهيم، الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
5. بروجردى، آقا حسين طباطبايى، ( 1429 ه. ق)، جامع احاديث الشيعه، تهران، انتشارات فرهنگ سبز.
6. حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، ( 1413 ه ق)، قواعد الأحكام في معرفة الحلال و الحرام، قم – ايران، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
7. حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، (1404 ه. ق)، مبادى الوصول إلى علم الاصول، قم، المطبعة العلمية.
8. حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، (1413 ه ق)، مختلف الشيعة في أحكام الشريعة، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
9. حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى، (1419 ه ق)، نهاية الإحكام في معرفة الأحكام، قم، مؤسسه آل البيت عليهم السلام.
10. حلى، علامه، حسن بن يوسف، ( 1425 ه. ق)، نهاية الوصول إلى علم الاصول، قم، مؤسسه الامام الصادق (ع).
11. قزوينى، سيد على موسوى، (1424 ه ق)، ينابيع الأحكام في معرفة الحلال و الحرام، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم.
12. حلى، علامه، حسن بن يوسف، (1380 ه. ش)، تهذيب الوصول الى علم الاصول، لندن، مؤسسه الإمام على (عليه السلام).
13. خوانسارى، رضى الدين بن آقا حسين بن محمد، ( 1311 ه ق)، تكميل مشارق الشموس في شرح الدروس، قم - ايران، مؤسسه آل البيت عليهم السلام.
14. طوسى، ابو جعفر، محمد بن حسن، ( 1407 ه ق)، تهذيب الأحكام، تهران - ايران، دار الكتب الإسلامية.
15. عاملى، جمال الدين، حسن بن زين الدين، (1418 ه ق)، معالم الدين و ملاذ المجتهدين (قسم الفقه)، قم – ايران، مؤسسة الفقه للطباعة و النشر.
16. عاملى، حرّ، محمد بن حسن، ( 1409 ه ق)، وسائل الشيعة، قم - ايران، مؤسسه آل البيت عليهم السلام.
17. عاملى، شهيد ثانى، زين الدين بن على، (1419 ه ق)، فوائد القواعد، قم - ايران، انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم.
18. عاملى، شهيد ثانى، زين الدين بن على، (1413 ه ق)، مسالك الأفهام إلى تنقيح شرائع الإسلام، قم - ايران، مؤسسة المعارف الإسلامية.
19. عاملى، كركى، محقق ثانى، على بن حسين، ( 1414 ه ق)، جامع المقاصد في شرح القواعد، قم - ايران، مؤسسه آل البيت عليهم السلام.
20. كلينى، ابو جعفر، محمد بن يعقوب، (1407 ه ق)، الكافي (ط - الإسلامية)، تهران - ايران، دار الكتب الإسلامية.
21. يزدانى، محمدمهدى، حسينى صابرى و حسينى مقدم، فقه و اصول، شمارۀ ۸۸، «گونههاى كاربرد قياس در فقه شيعه بر اساس كتاب جواهر الكلام»، ص ۱۵۳.
