چالشهای اجرای آرای حضانت در ایران و راهکارهای حقوقی برای تضمین استرداد طفل
الموضوعات : Family Law
1 - دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی ، گروه حقوق، دانشکده علوم نسانی، واحد قایم شهر ، دانشگاه آزاد اسلامی، قایم شهر ، ایران.
2 - استادیار حقوق خصوصی ، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد قایم شهر ، دانشگاه آزاد اسلامی، قایم شهر ، ایران.
الکلمات المفتاحية: حضانت, استرداد طفل, اجرای احکام, حقوق خانواده, قانون حمایت خانواده, قاعده لا ضرر.,
ملخص المقالة :
اجرای آرای حضانت در نظام حقوقی ایران، بهرغم پیشبینی ضمانتاجراهای قانونی در مواد ۴۰ و ۴۱ قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱ و مقررات فصل نهم قانون اجرای احکام مدنی، همچنان با چالشهای اساسی مواجه است. تأخیر در استرداد طفل، امتناع والد از تحویل، نبود نهادهای اجرایی تخصصی و ابهام در نحوه همکاری نیروی انتظامی از مهمترین مشکلات است. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و بهرهگیری از منابع فقهی امامیه، قوانین موضوعه و رویه قضایی، به تحلیل موانع موجود و ارائۀ راهکارهایی برای تضمین اجرای مؤثر آرای حضانت میپردازد. در این راستا، ضمن تبیین مبانی فقهی اجبار در استرداد طفل بر پایه قاعده «لا ضرر» و «حفظالولد»، سازوکارهای حقوق تطبیقی و مقررات بینالمللی مانند کنوانسیون لاهه ۱۹۸۰ بررسی میگردد. یافتهها نشان میدهد خلأ آییننامههای اجرایی، نبود ضمانتاجراهای کیفری مؤثر و فقدان مراجع میانجی خانواده از عوامل ضعف اجرای احکام حضانت در ایران است.
1. Akhondi, M. (2019). Civil procedure law, Vol. 6: Enforcement of judicial judgments. Tehran: Mizan Publishing.[In Persian]
2. Al Sharif, N. (2018). Child custody and enforcement of family judgments in Egypt. Cairo University Law Review, 45(2), 133–167.
3. Aghaei, S., & Karimi, L. (2023). Child custody enforcement in Iran: Legal and social perspectives. Journal of Family Law Research, 8(2), 41–68. https://doi.org/10.22059/jflr.2023.35175[In Persian]
4. Bagheri, F. (2020). Enforcement of international child abduction cases under the Hague Convention. International Journal of Family Law, 12(1), 44–72. https://doi.org/10.2139/ssrn.3738109[In Persian]
5. Bagheri, H. (2024). Children’s rights and due process in family enforcement proceedings. Human Rights Law Review, 24(1), 91–123. https://doi.org/10.1093/hrlr/ngad024[In Persian]
6. Bagheri Moghaddam, R. (2021). Islamic approaches to children’s welfare in comparative perspective. Journal of Islamic Law and Society, 28(1), 77–104. https://doi.org/10.1163/156851952801[In Persian]
7. Cour de Cassation. (2022). Annual report on the enforcement of family decisions. Paris: Ministry of Justice.
8. Family Protection Act. (2012). Adopted 20 February 2012, with subsequent amendments.
9. Fineman, M. (2021). Family justice and the enforcement of custody orders. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780197285557.001.0001
10. Fineman, M., & Harris, A. (2020). Preventive family policy and restorative custody enforcement. Family Court Review, 58(3), 407–429. https://doi.org/10.1111/fcre.12479
11. Hedayati, M. (2023). Institution-building in the family enforcement system. Social Law Quarterly, 14(3), 87–112. [In Persian]
12. Hojjati, M. H. (2024). A jurisprudential analysis of the no-harm rule in family law. Contemporary Jurisprudence and Law, 10(2), 45–70. [In Persian]
13. Imami Civil Code of Iran. (Articles 1168–1179). [In Persian]
14. Ja‘fari Langroudi, M. J. (2017). Legal terminology. Tehran: Ganj-e Danesh. [In Persian]
15. Judiciary Legal Department. (2019). Advisory opinion No. 7/98/562 on the enforcement of custody judgments. Tehran: Legal Affairs Division.
16. Judiciary Legal Department. (2020). Advisory opinion No. 7/99/834 on enforcement guarantees for child restitution. Tehran.
17. Judiciary Research Center. (2023). National report on child rights education for family court judges. Tehran: Training Division.
18. Karimi, M., & Rahimi, A. (2022). Cross-border parental abduction and the role of Iranian law. Middle East Law Review, 45(2), 211–234. [In Persian]
19. Karimzadeh, M. (2022). Enforcement policy of custody orders in Islamic countries. Asian Journal of Comparative Law, 17(3), 501–529. https://doi.org/10.1017/asjcl.2022.30[In Persian]
20. Kazemi, B. (2021). An analysis of the role of law enforcement forces in executing family judgments. Journal of Public Law and Social Security, 11(4), 77–102. [In Persian]
21. Makarem Shirazi, N. (2022). Rules concerning the child and custody in Islamic jurisprudence. Qom: Dar al-Qur’an al-Karim. [In Persian]
22. Mansouri, N. (2020). Cultural attitudes toward child custody in Iran. Law and Society Research, 6(2), 71–95. [In Persian]
23. Mousavi Bojnourdi, M. J. (2018). Contemporary family jurisprudence and law. Qom: Islamic Jurisprudence Assembly Publishing Office. [In Persian]
24. Naseri, M., & Babaei Nour, H. (2024). Simulation of the no-harm rule in the family enforcement system. Journal of Contemporary Jurisprudence and Law, 9(2), 63–91. [In Persian]
25. Nikpey, H. (2022). Enforcement guarantees for refusal of child custody in Iranian law. Judicial Law Journal, 69(4), 85–112. [In Persian]
26. Pryor, S. (2019). The enforcement of custody orders under the 1980 Hague Convention. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oso/9780198844814.001.0001
27. Qasemzadeh, M. (2022). Challenges in enforcing custody judgments in Iran. Family Law Studies Quarterly, 9(1), 33–58. https://doi.org/10.52547/jfr.1401.9.1.33[In Persian]
28. Rastegar, A. (2023). Virtual child visitation in light of the rule of possession and Imami jurisprudence. Contemporary Jurisprudence and Law, 12(2), 201–230. [In Persian]
29. Sabzealian, A. (2022). Court jurisdiction in enforcing custody judgments. Judicial Law Journal, 71(2), 83–109. [In Persian]
30. Subhani, J. (2021). The family system in Islam. Qom: Imam Sadiq Institute. [In Persian]
31. UNICEF. (2019). Guidelines for supervised visitation centers. Geneva: United Nations Child Protection Division.
32. Vigouroux, J. (2020). Non-compliance with child custody decisions and its sanctions. Revue de droit de la famille, 3(4), 201–230. https://doi.org/10.3917/rdfm.204.0201
33. Vigouroux, J. (2023). Implementation of penalty payments in family law. Revue trimestrielle de droit civil, 29(1), 55–83. https://doi.org/10.3917/rtdc.231.0055
34. Vigouroux, J., & Dutilleul, L. (2018). Monetary sanctions in the enforcement of family judgments in comparative law. Revue internationale de droit comparé, 70(2), 315–344. https://doi.org/10.3406/ridc.2018.8510
35. Yazdi, M. K. (2016). Al-Urwat al-Wuthqa (Book of Marriage). Qom: Al-Maktaba al-Islamiyya. [In Persian]
36. Zahrapour, L., Nazemi, S., et al. (2023). Psychological consequences of coercive enforcement of custody on children. Child Psychology Quarterly, 4(3), 121–148. [In Persian]
