اثربخشی درمان کارآمدی هیجانی بر حساسیت اضطرابی و اجتناب هیجانی در زنان مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس
محورهای موضوعی : روان درمانی
مهدی مومنی
1
,
پریناز سجادیان
2
1 - مهدی مومنی، دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
2 - پریناز سجادیان، گروه روانشناسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
کلید واژه: حساسیت اضطرابی, اجتناب هیجانی, درمان کارآمدی هیجانی, مالتیپل اسکلروزیس,
چکیده مقاله :
پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان کارآمدی هیجانی بر حساسیت اضطرابی و اجتناب هیجانی در زنان مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس (ام اس) انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی زنان مبتلا به ام اس در شهر اصفهان در سال 1403 بود. نمونه این مطالعه شامل30 بیمار واجد شرایط از مرکز درمانی، آموزشی و پژوهشی ام اس اصفهان بود که در دو گروه 15 نفری (آزمایش و کنترل) جای دهی شدند. روش نمونه گیری پژوهش به صورت در دسترس بود و شرکت کنندگان به طور تصادفی در گروه های آزمایش و کنترل قرار گرفتند. داده ها با استفاده از شاخص حساسیت اضطرابی (فلوید و همکاران، 2005) و پرسشنامه اجتناب هیجانی (کندی،2015) جمع آوری شدند و با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و نرم افزار SPSS29 تجزیه و تحلیل گردیدند. نتایج نشان داد که درمان کارآمدی هیجانی در کاهش حساسیت اضطرابی و زیر مولفه های آن شامل (ترس از نگرانی های بدنی و ترس از نداشتن کنترل شناختی) و همچنین اجتناب هیجانی در مرحله پس آزمون موثر بوده است (P<0/05) با این حال اثرات مداخله در مرحله پیگیری پایدار نماند (P>0/05).
The present study aimed to determine the effectiveness of Emotional Efficiency Therapy on anxiety sensitivity and emotional avoidance in women with Multiple sclerosis (MS). This research was a quasi-experimental study with a pretest-posttest and follow-up design with a control group. The statistical population of the present study consist of all women with Multiple Sclerosis in Esfahan city in the year 2024. The sample of this study included 30 eligible patients from the Esfahan MS Treatment, Educational, and research center, who were assigned to two groups of 15 (experimental and Control). The sampling method was convenience sampling, and participants were randomly assigned to the experimental and control groups. Data were collected using the Anxiety Sensitivity Index (ASI) (Floyd et al 2005) and the Emotional Avoidance Questionnaire (EAI) (Kennedy 2015), and were analyzed using repeated measures analysis of variance (ANOVA) via SPSS-29 software. The results indicated that Emotional Efficacy Therapy was effective in reducing Anxiety Sensitivity and its subcomponents (including fear of physical concerns and fear of cognitive dyscontrol), as well as Emotional Avoidance in the posttest phase. (p<0/05) However, the effects of the intervention did not persist in follow-up phase (P>0/05). The results of this study showed that emotional efficacy therapy is effective in reducing anxiety sensitivity and emotional avoidance in women with multiple sclerosis.
ابراهیمی، معصومه، شهابی زاده، فاطمه، اسماعیلی، علی اکبر، آهی، قاسم (1400). تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی بر نظام شناختی معیوب (عدم تحمل بلاتکلیفی و اجتناب تجربه ای) و تحمل پریشانی پرستاران مضطرب. مجله مطالعات ناتوانی 81(11)، 1-14.
احمدی کتایونچه، فاطمه، خوش اخلاق، حسن (1403) اثربخشی درمان متمرکز بر هیجان بر حساسیت اضطرابی و فراهیجان زنان دارای بیماری مالتیپل اسکلروزیس اصفهان. فصلنامه مدیریت پرستاری 13(1)، 38-48.
اسدی، محمدرضا، عبادی، متینه، قاسمی نژاد، محمدعلی، اسدی، امیرمسعود (1403) ارائه مدل ساختاری اعتیاد به بازی های آنلاین براساس طرد اجتماعی و توانمندی شناختی با نقش میانجی اجتناب هیجانی. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت 11(1)، 26-41. http://shenakht.muk.ac.ir/article-1-2206-fa.html
اسکندری، مهدی، رضا خانی، سیمین دخت، بهبودی، معصومه (1400) اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، واقعیت درمانی و درمان مثبت نگر بر سرمایه هاي روان شناختی و سبک هاي ابراز هیجان زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس. مجله اندیشه ورفتار 15(58)، 7-16.
اکبریان، محسن، محمدی شیر محله، فاطمه، برجعلی، احمد، حسن آبادی، حمیدرضا، ابوالقاسمی، شهلا (1400). تاثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افسردگی، خستگی مزمن و شدت درد در بیماران مبتلا به فیبرومالژیا: مطالعه با اثر انتظار. فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی گناباد 285(1)، 70-85. https://doi.org/10.32598/hms.28.1.3599.1
اورکی، محمد، علی پور، احمد، دهخدایی، سهیلا (1400) مقایسه اثربخشی تلفیق درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی با نوروفیدبک بر حساسیت اضطرابی و استرس ادراک شده در افراد مبتلا به دیابت تیپ 2. فصلنامه علمی عصب روانشناسی 7(4)، 59-78.
تاج الدینی، امراه، سپهریان آذر، فیروزه، سلیمانی، اسماعیل (1398) بررسی مقایسه ای عوامل شناختی، هیجانی و اجتماعی در مشکلات روانشناختی بیماران مبتلا به ام.اس و افراد سالم. نشریه دانشگاه علوم پزشکی البرز 8(2)، 150-164.
باقری، سحر، حاتمی، محمد، رضایی جمالویی، حسن، عباسی، مسلم (1401) اثربخشی آموزش خود دلسوزی شناختی بر ابعاد خستگی، خودانتقادی و اجتناب هیجانی بیماران ام.اس. نشریه مطالعات روانشناسی بالینی 12(47)،165-202. Doi: 10.22054/jcps.2022.65159.2680.
بلور ساز مشهدی، هنگامه، جعفری، عیسی، مقدم زاده، علی (1403) اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر حساسیت اضطرابی، شدت درد ادراک شده و مدیریت هیجان در زنان سالمند مبتلا به آرتریت روماتوئید. نشریه علمی روانشناسی سلامت، 13(4)، 81-96. Doi:10.30473/hpj.2025.70492.6009
بهمنی، بهمن، مهربان، شفیق، ازخوش، منوچهر، خانجانی، محمد سعید، عظیمیان، مجتبی (2022) اثربخشی درمان های شناختی-رفتاری، ذهن آگاهی و پذیرش و تعهد بر بهبود علائم روانشناختی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس در ایران (مرور سیستماتیک و متاآنالیز). مجله روانپزشکی و علوم رفتاری 16(4)، 1-10. doi:10.5812/ijpbs-127590.
بیات، فرزانه، کشفی، لیلا (1401) اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر مدیریت هیجان، اجتناب تجربه ای و انعطاف پذیری شناختی در زنان آسیب دیده از خیانت زناشویی مراجعه کننده به مراکز مشاوره. مجله پژوهش های کاربردی در علوم رفتاری 70-89.
حسن زاده، رمضان (1403) روش تحقیق کاربردی، ویراست 12، نشر روان.
دهقانی بیدگلی، تکتم، مهدیان، حسین، شکیبا، ابوالقاسم (1399) مقایسه اثربخشی آموزش تنظیم هیجان و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر نارسایی شناختی و اجتناب هیجانی در بیماران مبتلا به MS. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار 28(6)، 936-949.
دیزاج خلیلی، مهتاب، مکوند حسینی، شاهرخ، صباحی، پرویز (2023) اثربخشی درمان مبتنی بر ذهن آگاهی بر حساسیت اضطرابی در بیماران مبتلا به ام اس. مجله مراقبت بیماری های مزمن جندی شاپور12(1)، 1-8. https://doi.org/10.5812/jjcdc-132672
رمضانی، ناهید، سجادیان، ایلناز، منشئی، غلامرضا، برکتین، مجید (1402) اثربخشی درمان کارآمدی هیجانی بر بار مراقبت و خستگی از شفقت در مراقبین بیماران مبتلا به دمانس. مجله دانشکده پزشکی اصفهان 41(720)، 373-381. DOI: 10.48305/jims.v41.i720.0373
زارعی فسخودی، بنت الهدی، کربلایی محمد میگونی، احمد، رضابخش، حسین، قلیچی، لیلا (1400) مقایسه اثر بخشی درمان پکپارچه فراتشخیص اختلالات هیجانی و درمان فراتشخیص کارآمدی هیجانی بر تنظیم هیجان بزرگسالان دارای لکنت زبان فصلنامه پژوهش های کاربردی روانشناختی 12(2)، 185-209. DOI: 10.22059/japr.2021.312232.643672
سپاس، لیلا، شاکردولق، علی، خادمی، علی (1401) تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر حساسیت اضطرابی، شکایت جسمانی و راهکار های مقابله ای در بیماران زن 30 تا 45 ساله مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس (MS). مجله مطالعات ناتوانی 72(12)، 1-8.
سپاس، لیلا، شاکردولق، علی، خادمی، علی (1401) مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و واقعیت درمانی بر کاهش حساسیت اضطرابی زنان مبتلا به ام اس در شهر ارومیه. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی 13(51)، 85-113. Doi: 10.22054/QCCPC.2022.64043.2808
شیرین، زهرا، ابوالقاسمی، شهنام، رحمانی، محمد علی، قربان شیرودی، شهره (1400) اثر بخشی درمان روان پویشی کوتاه مدت بر درماندگی روانشناختی و عدم تحمل بلاتکلیفی در زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس مراجعه کننده به انجمن ام اس تهران. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد 64(1)،2403-2412.
عاشوری، راضیه، آقایی، حکیمه، نوحی، شهناز، (1399) اثربخشی آموزش گروهی مبتنی بر طرحواره بر حساسیت اضطرابی در زنان متاهل. مجله مطالعات ناتوانی 105(10)، 1-8
عبدی سرکامی، فاطیما، میرزائیان، بهرام، عباسی، قدرت الله (1399) مقایسه اثربخشی درمان فراشناختی و درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی بر افسردگی و خود مراقبتی در سالمندان افسرده غیر بالینی. مجله روانشناسی پیری 6(3)، 269-283.
عقیلی، سید مجتبی، سبحانی فرد، منیره، اصغری، آرزو، نمازی، میترا (1401) اثربخشی طرحواره درمانی بر حساسیت اضطرابی و استرس ادراک شده زنان مبتلا به درد مزمن. مجله علوم پزشکی زانکو/دانشگاه علوم پزشکی کردستان 13-24.
عمادیان، سیده علیا، عمادیان، سید آرمان، دهرویه، شهربانو، حسینی طبقدهی، سیده لیلا (1401) اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اضطراب، نشخوار فکری و خستگی زنان مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس. مجله دانشگاه علوم پزشکی جیرفت 9(1)، 863-874.
غیاثیان، مسعود، باوند، راشد، جبارزاده، سلماز، مرادی، عباس (1403) عوامل پیش بینی کننده و چالش های درمانی در پیشرفت بدخیم بیماری ام اس عود کننده-بهبود یابنده. مجله هلیون 10(4)،1-11 https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e26658
قاسمی، ویدا، سیمبر، معصومه، ازگلی، گیتی، نبوی، سید مسعود، علوی مجد، حمید، میر شفایی، مریم السادات (1398) خودکارامدی جنسی و پیشگویی کننده های آن در زنان مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس. مجله دانشکده پزشکی اصفهان 37(526)، 508-516.
قدیانی، مریم، نژاد حسینی، سعیده (1399) مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و درمان مبتنی بر کارآمدی هیجانی بر نشخوار فکری و ابرازگری هیجانی زنان مطلقه شهر تهران. فصلنامه خانواده درمانی کاربردی 1(3)، 188-203
محمد، نفیسه، حاتمی، محمد، نیکنام، مژگان (1400) مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و نظم جویی فرآیندی هیجان در حساسیت اضطرابی بیماران مبتلا به اسکلروز چندگانه. نشریه علمی روانشناسی سلامت 10(1)، 109-126.
مرواریدی، مریم، مشهدی، علی، سپهری شاملو، زهره (1397) اثربخشی گروه درمانی مبتنی بر طرحواره درمانی هیجانی بر کاهش حساسیت اضطرابی زنان مبتلا به اضطراب اجتماعی. مجله علوم پزشکی نیشابور 7(1)، 26-35
مسرور، سمیه، توزنده جانی، حسن (1398) اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیکی بر حساسیت اضطرابی و تصویر تن درختران مبتلا به پرخوری عصبی. مجله روانشناسی بالینی 11(1)، 37-48.
هاشمی نصره آباد، فائزه، شفیعی کندجانی، علیرضا، هاشمی، تورج (1401) رابطه ویژگس های شخصیتی و حساسیت اضطرابی با نشانه های اضطراب بیماری. دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشکده پزشکی، 67042.
Ahvenjärvi, H., Jokinen, E., Viitala, M., Autio, Henri. M., Portaankorva, A., Soilu‐Hänninen, M., Krüger, J., & Ryytty, M. (2025). Evolving Patterns of Initial RRMS Treatment in Finland (2013–2022): Insights from a Nationwide Multiple Sclerosis Register. Journal of Brain and Behavior, 15(2), 1-14. Doi: https://doi.org/10.1002/brb3.70326.
Braune, S., Bluemich, S., Bruns, C., Dirks, P., Hoffmann, J., Heer, Yani Muros-le Rouzic, E., Bergmann, A., & NTD study group. (2023). The natural history of primary progressive multiple sclerosis: insights from the German NeuroTransData registry. BMC neurology, 23(1), 258. 1-12. https://doi.org/10.1186/s12883-023-03273-9
Engelhard, J., Oleske, D., Schmitting, S., E. Wells, K., Talapala, S., & M. Barbato, l. (2022). Multiple sclerosis by phenotype in Germany. Multiple sclerosis and related disorders, 57, 103326. 1-7. https://doi.org/10.1016/j.msard.2021.103326.
Kołtuniuk, A., Kazimierska Zajac M., Pogłódek, D., & Chojdak Łukasiewicz, J. (2022). Sleep Disturbances, Degree of Disability and the Quality of Life in Multiple Sclerosis Patients. International Journal of Environmental research and public health, 19(3271), 1-14. Doi: https://doi.org/10.3390/ijerph19063271.
Mckay, M., & West, A. (2016). emotion efficacy therapy: a brief, exposure-based treatmet for emotion regulation integrating ACT and DBT, New Harbinger Publications, Translated by Mohammad Khani, Shahram. Akbari, Eliyas and Khaleghi, Mohammad. Publication: Ebnesina.
Romero-Pinel, L., Bau, L., Matas, E., León, I., Muñoz-Vendrell, A., Arroyo, P., Masuet-Aumatell, C., Martinez-Yelamos, A., & Martínez-Yélamos, S. (2022). The age at onset of relapsing-remitting multiple sclerosis has increased over the last five decades. Multiple Sclerosis and Related Disorders, 68, 104103. 1-6. https://doi.org/10.1016/j.msard.2022.104103.
Scholz E., & Muller C. Multiple Sclerosis causes, diagnosis and management. New York 2012, Nova Science Publishers, Inc.
Sempik, I., Dziadkowiak, E., Moreira, H., Zimny, A., & Pokryszko-Dragan, A. (2024). Primary progressive multiple sclerosis—a key to understanding and managing disease progression. International journal of molecular sciences, 25(16), 8751. 1-25. https://doi.org/10.3390/ijms25168751.
