• فهرست مقالات آینده نگاری

      • دسترسی آزاد مقاله

        1 - تدوین فرآیند طرحهاي توسعه شهري بر مبناي رویکرد آینده نگاري
        شیما دادفر واراز مرادی مسیحی رضا احمدیان علی رضا بندرآباد
        در نظریه های سنتی، سیاستگذاری و برنامه ریزی بر اساس مدل های خطی صورت می گرفت ولی می توان گفت اکنون فرآیند برنامه ریزی خطی مبتنی بر پیش بینی نمی تواند جوابگوی نیاز های برنامه ریزی در جهان پر از تحول و پیچیده باشد. این مقاله، تلاش دارد ضمن مشخص نمودن اصول رویکرد آینده ن چکیده کامل
        در نظریه های سنتی، سیاستگذاری و برنامه ریزی بر اساس مدل های خطی صورت می گرفت ولی می توان گفت اکنون فرآیند برنامه ریزی خطی مبتنی بر پیش بینی نمی تواند جوابگوی نیاز های برنامه ریزی در جهان پر از تحول و پیچیده باشد. این مقاله، تلاش دارد ضمن مشخص نمودن اصول رویکرد آینده نگاری به تبیین فرایند تدوین طرح های توسعه شهری بر مبنای رویکرد آینده نگاری بپردازد. این پژوهش براساس هدف در گروه تحقیقات کاربردی قرار می گیرد. همچنین پارادایم غالب تفسیری و رویکرد تحقیق کیفی می باشد، همچنین فنون گردآوری داده ها از طریق مطالعه، مشاهده و مصاحبه می باشد و شیوه تحلیل داده ها با استفاده از روش مصاحبه نیمه ساخت یافته و پرسشنامه باز در قالب تکنیک دلفی به منظور اخذ نظرات نخبگان و خبرگان در حوزه برنامه ریزی و آینده پژوهی می باشد. تعداد نمونه هاي انتخاب شده جهت مصاحبه، برابر با 15 نفر بوده است. 5 نفر از کارشناسان تدوین کننده مهندسین مشاور و 8 نفر از کارشناسان مطلع و خبره در زمینه آینده پژوهی2 نفر از مدیران و تصویب کنندگان طرح ها و برنامه های شهری كه توسط روش گلوله برفي انتخاب شده اند. اصول رویکرد آینده نگاری با توجه به بررسی سوابق، مبانی نظری و مصاحبه های انجام شده استخراج گردیدند که شامل: 1- مشارکت پذیری ذی نفعان و ذی نفوذان 2- توجه به نامعلومی ها، عدم قطعیت ها، شوک ها و پیچیدگی های سیستم 3- توجه به روند ها و مگاترندها 4- کل نگر بودن 5- توجه به برنامه ها و نتایج اسناد فرودست و فرادست 6- نگاه بلند مدت 7- توجه به ارزش ها و جهان بینی 8- سناریو نویسی و دیدن آینده های ممکن، محتمل و مطلوب 9- شناخت و تحلیل دقیق و سنجیده ای از محیط برنامه ریزی می باشد و در نهایت فرآیند کلی تدوین برنامه های شهری بر مبنای رویکرد آینده نگاری نیز با توجه به سوابق و فرآیند های مشابه آینده نگاری در جهان و ایران بیان گردید. فرایند پیشنهادی این پژوهش دارای هفت مرحله اصلی درک کردن، جمع آوری اطلاعات، تحلیل اطلاعات، غربال سازی و تفسیر اطلاعات، آینده نگاری، خروجی ها (ارزیابی و تصمیم)، پیاده سازی و اجرا می باشد. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        2 - آسيب شناسي تحقق پذيري طرح هاي شهري در ايران : نمونه موردي منطقه 22 شهر تهران
        لطيف پنداريان جمال الدين درياباري عباس بخشنده نصرت
        سطح پایین تحقق‌پذیری طرح‌های شهری رایج در کشور مسئله‌ای انکار ناپذیر است. این امر را می توان از دو منظر تدوین استراتژی های کارآمد و اجرای درست استراتژی بررسی نمود. تدوین استراتژی خوب مربوط به برنامه‌ است و اجرای خوب استراتژی مربوط به مدیریت است. بنابراین باید در فرایند چکیده کامل
        سطح پایین تحقق‌پذیری طرح‌های شهری رایج در کشور مسئله‌ای انکار ناپذیر است. این امر را می توان از دو منظر تدوین استراتژی های کارآمد و اجرای درست استراتژی بررسی نمود. تدوین استراتژی خوب مربوط به برنامه‌ است و اجرای خوب استراتژی مربوط به مدیریت است. بنابراین باید در فرایند برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، از یک سو گام‌های تدوین برنامه و استخراج راهبردها را بازتعریف نمود و از سوئی دیگر، بحث جاری‌سازی استراتژی‌ها را به عنوان بعد مغفول در فرایند برنامه‌ریزی شهری تبیین نمود. در این تحقیق تلاش می‌شود دلایل عدم موفقیتطرح های شهری در فاز اجرا مورد بررسی قرار گیرد. شیوه های مورد استفاده برای گردآوری و تفسیر داده ها به صورت کتاب خانه ای، تحليل اسناد و ديدگاه هاي صاحب نظران است.. در نهایت مدلی با تاکید بر آینده پژوهی در برنامه ریزی شهری ارائه شده است. در این مدل تلاش شده، عوامل موثر بر شکست برنامه ها لحاظ شود و مواردی که به عنوان موانع تحقق طرح ها شناخته شد پاسخ داده شود. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        3 - ظرفیت شناسی تحقق پذیری مدیریت یکپارچه شهری با رویکرد آینده نگاری (مطالعه ی موردی کلانشهر تهران)
        سولماز سنائی رحيم سرور بختیار عزت پناه
        شهر ظرفی متشکل از عناصر مختلفی است. از آنجا که عملیات شهری در بر گیرنده تعداد زیادی از عناصر مرتبط با یکدیگر در سطوح مختلف تصمیم گیری است، مدیریت یکپارچه شهری جهت ایجاد هماهنگی میان تلاش ها در سطوح مختلف یک ضرورت انکار ناپذیر است. هدف از این پژوهش ارزیابی مدیریت یکپارچه چکیده کامل
        شهر ظرفی متشکل از عناصر مختلفی است. از آنجا که عملیات شهری در بر گیرنده تعداد زیادی از عناصر مرتبط با یکدیگر در سطوح مختلف تصمیم گیری است، مدیریت یکپارچه شهری جهت ایجاد هماهنگی میان تلاش ها در سطوح مختلف یک ضرورت انکار ناپذیر است. هدف از این پژوهش ارزیابی مدیریت یکپارچه کلانشهر تهران با رویکرد آینده نگاری بوده است. برای این منظور جهت جمع آوری اطلاعات از شیوه اسنادی- کتابخانه ای استفاده شده است. در این تحقیق از 24 شاخص در 4 مؤلفه (دانش و اطلاعات، آموزش و پرورش، مشارکت مردم و شهروندان، مدیریت) بهره برده شده که جهت بررسی ارتباط بین این شاخصها از نرم افزار میک مک استفاده و پیشرانها استخراج شده اند. برای تحلیل پیشرانها و سناریو نویسی از نرم افزار سناریو ویزارد استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که وضعیت مدیریت یکپارچه در کلانشهر تهران در وضعیت مناسبی قرار نداشته است. سناریوهای استخراج شده در باب مدیریت یکپارچه شهری تهران شامل سناریوهای طلایی، بحرانی و بینابین بوده اند که بنابر نظر کارشناسان امکان تحقق سناریو بحرانی در آینده تهران یکی از بدیل های آینده محسوب می شود. این سناریو بدترین حالت سناریو بوده و برای جلوگیری از تحقق سناریو بحرانی و تقویت روندها گرایش این شهر به سمت بهبود مدیریت یکپارچه و تاحدی همسو شدن با سناریو طلایی پیشنهادهایی ارائه شده است. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        4 - چارچوب فرايندي استراتژي نوآوري در سازمانها با ديدگاه آينده نگاري
        فاطمه ثقفی کلثوم  عباسی شاهکوه اکبر  کاری دولت آبادی
        ظهور فناوريهاي نو انتظارات بشر را از سطح رفاه و كيفيت زندگي به شدت ارتقا داده است. تحقيقات نشان داده است که نوآوري مبتني بر فناوريهاي نو باعث ايجاد بازارهاي جديد و افزايش اندازه بازار مي شود. تقاضاي بازار از يك طرف و فناوريهاي نو از طرف ديگر باعث شده تا چارچوب تدوين است چکیده کامل
        ظهور فناوريهاي نو انتظارات بشر را از سطح رفاه و كيفيت زندگي به شدت ارتقا داده است. تحقيقات نشان داده است که نوآوري مبتني بر فناوريهاي نو باعث ايجاد بازارهاي جديد و افزايش اندازه بازار مي شود. تقاضاي بازار از يك طرف و فناوريهاي نو از طرف ديگر باعث شده تا چارچوب تدوين استراتژي نواوري به عنوان یک ضرورت سازمان مطرح باشد. به این منظور در اين مقاله ابتدا فرايند هاي معتبر نوآوري بررسي مي شود. با توجه به اینکه تفکر استراتژيک و کشف فرصتهای آینده نیازمند شناخت روندهاي آينده و آينده نگاري است. لذا در گام دوم آينده نگاري و کاركردهاي آن معرفی می شود. سپس با استفاده از روش فراتلفيق ميزان تاثير گذاري کارکردهاي آينده نگاري در فرآيندهاي نوآوري تحلیل میشود. در گام سوم، چارچوبي فرايندي براي نوآوري در سازمانها مبتنی بر ساختار فرآيندي استراتژي اثربخش ارائه و گامهاي آن تشريح مي شوند. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        5 - آينده نگاري: نيم نگاهي به تجربيات آغازين ژاپن، آلمان و ايران
        امید  مجد رحیم آبادی افسون فتح الهی
        از آنجا که آينده نگاري در دنياي پر از رقابت و پيچيدگي امروز، امري اجتناب ناپدير است؛ اين مقاله سعي دارد تا ضمن بيان اهميت و ضرورت آينده نگاري، به بررسي مفاهيم و تعاريف آن پرداخته و همينطور تفاوت آينده نگاري را با ساير واژگان مشابه نظير پيش بيني بيان نمايد. در ادامه ضمن چکیده کامل
        از آنجا که آينده نگاري در دنياي پر از رقابت و پيچيدگي امروز، امري اجتناب ناپدير است؛ اين مقاله سعي دارد تا ضمن بيان اهميت و ضرورت آينده نگاري، به بررسي مفاهيم و تعاريف آن پرداخته و همينطور تفاوت آينده نگاري را با ساير واژگان مشابه نظير پيش بيني بيان نمايد. در ادامه ضمن معرفي مختصر روشهاي متداول در اين فرآيند، دسته بندي آنها را از نقطه نظر رويکردهاي مطرح ارائه کرده؛ ضمنا نگاهي هم به تجربيات سالهاي اول آينده نگاري دو کشور ژاپن و آلمان داشته باشد؛ و در مقابل تجربيات آغازين آينده نگاري در ايران را معرفي نمايد پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        6 - هوشمندي راهبردي در سياست گذاري
        محمد رضا میرزا امینی
        اگرچه امروزه به صورت سنتي از روشهاي مختلف آينده پژوهي جهت پشتيباني از تصميم گيريهاي سياستي استفاده ميشود، اما رشد روزافزون دانشمحوري، شتاب تغييرات فناورانه و ساختاري، افزايش توزيع شدگي و شبكهاي شدن اقتصاد، باعث شكلگيري نياز به سبكهاي نويني از فرآيندهاي سياستي (سياستپژوه چکیده کامل
        اگرچه امروزه به صورت سنتي از روشهاي مختلف آينده پژوهي جهت پشتيباني از تصميم گيريهاي سياستي استفاده ميشود، اما رشد روزافزون دانشمحوري، شتاب تغييرات فناورانه و ساختاري، افزايش توزيع شدگي و شبكهاي شدن اقتصاد، باعث شكلگيري نياز به سبكهاي نويني از فرآيندهاي سياستي (سياستپژوهي، سياستگذاري، اجرا و ارزيابي) و اداره امور شده است. اين شرايط باعث افزايش پيچيدگيها و عدم قطعيتها در سياستگذاريها، كاهش زمان موجود براي محيا شدن و در نهايت منجر به الزامي افزون براي روشهاي آينده نگرانه شده است. اين مقاله به بررسي روندهاي موجود در ”هوشمندي راهبردي در سياستگذاري “ و پتانسيلهاي فعلي و آينده آن در فرآيندهاي سياستگذاري ميپردازد. تعريف مختصر هوشمندي راهبردي در سياستگذاري عبارت است از: ”مجموعهاي از اقدامات جستجو، پردازش، اشاعه و حفاظت از اطلاعات با هدف ارائه آنها به فرد مناسب در زمان مناسب جهت اتخاذ تصميم درست“. سه روش هوشمندي راهبردي در سياستگذاري مورد بررسي قرار ميگيرد: پيشبيني فناوري ، ارزيابي فناوري و آيندهنگاري فناوري . پيشبيني فناوري به تحليل شرايط و پتانسيلهاي پيشرفته فناوري در يك چارچوب منسجم و مشخص ميپردازد. ارزيابي فناوري با توليد گزينه هايي در مورد يك فناوري يا مسئلهاي خاص كه از پيشرفتهاي نوين ناشي شدهاند، به سياستگذاريها ياري ميرساند. آينده نگاري فناوري نيز به بررسي تاثيرات توسعه فناوري در مقياسي وسيعتر مي پردازد. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        7 - رتبه بندی متدولوژیهای تعیین اهداف دولت الكترونيك با رویکردMADM فازی
        علیرضا علی احمدی فاطمه  ثقفي مهدي  غضنفري
        دولتهای سراسر جهان به دلایل متعدد از جمله دستیابی به ارائه خدمات با ارزش افزوده بیشتر برای شهروندان، دولت و سایر ذینفعان و ایجاد یک حاکمیت خوب به پیاده سازی دولت الکترونیکی روی آورده اند. از آنجا که دو موضوع مهم مستتر در واژه دولت الکترونیک یعنی مفهوم دولت و الکترونیکی چکیده کامل
        دولتهای سراسر جهان به دلایل متعدد از جمله دستیابی به ارائه خدمات با ارزش افزوده بیشتر برای شهروندان، دولت و سایر ذینفعان و ایجاد یک حاکمیت خوب به پیاده سازی دولت الکترونیکی روی آورده اند. از آنجا که دو موضوع مهم مستتر در واژه دولت الکترونیک یعنی مفهوم دولت و الکترونیکی شدن با پیشرفت فناوری و گذشت زمان دچار تحول خواهد شد. بدون تردید شناخت آینده دولت الکترونیک به منظور ترسیم چشم انداز دولت الکترونیک آینده نگر و دخیل کردن آن در نقشه راه پیاده سازی دولت الکترونیک در هر کشور می تواند باعث اثر بخشی بیشتر عملکرد و کاهش هزینه ها باشد. دراین راستا از جمله مهمترین اقدامات تدوین اهداف دولت الکترونیکی از دیدگاه ذینفعان و از جمله از منظر شهروندان است. در این مقاله هدف آن است که برای تعیین اهداف دولت الکترونیک از دیدگاه شهروندان روش مناسبی تعیین و پیشنهاد شود تا اهداف مورد انتظار شهروندان از دولت الکترونیکی آینده استخراج شود. برای این کار ابتدا معیارهای مورد نیاز برای داشتن دیدگاه آینده نگر تعیین می شود. سپس روشهای تبیین اهداف آینده نگر به اختصار معرفی و ارزیابی شده و با استفاده از نظرسنجي از خبرگان و بکار گیری رویکرد رتبه‌بندي فازي، با اولویت ترین روش‌ هدفگذاری معرفی می شود. نتایج حاکی از آن است که دو روش تفکر ارزشی و رویش نظریه ها با لاترین امتیازها را کسب کرده اند. نتایج این مقاله می تواند به عنوان نقشه راهی برای تعیین اهداف آینده نگر در سایر حوزه های فناوری اطلاعات نیز مورد استفاده قرار گیرد. پرونده مقاله
      • دسترسی آزاد مقاله

        8 - طراحی مدل آینده‌نگاری توسعه‌ پایدار با رویکرد برنامه‌ریزی سناریو مبنا و سیستم داینامیک (مورد مطالعه: استان یزد)
        حمید بابایی میبدی غلامرضا گودرزی عادل آذر فیروزه  عزیزی
        امروزه تغییرات بسیار گسترده در ابعاد مختلف؛ مدیران را با یک چالش بسیار جدی روبرو کرده که برنامه ریزی های کنونی دیگر جوابگوی آن ها نخواهد بود و لذا ضرورت دارد از رویکردهای جدیدی در برنامه-ریزی هایی نظیر رویکردهای آینده نگاری استفاده شود. ضمناً یکی از دغدغه های اصلی مدیرا چکیده کامل
        امروزه تغییرات بسیار گسترده در ابعاد مختلف؛ مدیران را با یک چالش بسیار جدی روبرو کرده که برنامه ریزی های کنونی دیگر جوابگوی آن ها نخواهد بود و لذا ضرورت دارد از رویکردهای جدیدی در برنامه-ریزی هایی نظیر رویکردهای آینده نگاری استفاده شود. ضمناً یکی از دغدغه های اصلی مدیران این است که تصمیماتی که برای آینده خواهند داشت، چه تأثیراتی را بر متغیرهای کلیدی مدنظر آن ها خواهد گذاشت. این پژوهش با بهره گیری از رویکردهای آینده پژوهی و سیستمی و با اتکا به طراحی مدل پویای توسعه پایدار، به دنبال پاسخی برای حل این مسئله مهم مدیریتی می باشد. در این پژوهش ابتدا چارچوبی برای توسعه پایدار ارائه و سپس با استفاده از روش میک مک (Mic Mac) به شناسایی پیشران های کلیدی توسعه پایدار پرداخته است. در مرحله بعد با طراحی سبد سناریو، سناریوهای ممکن و محتمل آتی توسعه پایدار تعیین گردیدند و در نهایت با طراحی مدل توسعه پایدار منطقه ای، ضمن امکان شبیه سازی سناریوها و تصمیمات مدیران، تعیین سناریوهای مطلوب را از سناریوهای ممکن چندبعدی و به ویژه متضاد را امکان پذیر می سازد. پرونده مقاله