بررسی و نقد دیدگاه نصیریه پیرامون احباط اعمال
محورهای موضوعی : Islamic theologyمعصومه سعید 1 , فهیمه شریعتی 2 , سید حسین سیدموسوی 3 , حکیمه پردلی اسفندقه 4 , طاهره رحیم پور ازغدی 5
1 - دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 - دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 - دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 - دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
5 - استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد،ایران
کلید واژه: ثواب و عقاب, احباط اعمال, نصیریه, شیعه.,
چکیده مقاله :
احباط به معنی از بین رفتن خوبی ها و پاداش اعمال نیک به واسطه عمل بد است این مسئله که آیا اعمال در یکدیگر تاثیر گذاشته و پاداش و کیفر را تغییر می دهد، محل بحث فرق مختلف اسلامی است. در مقاله حاضر به بررسی و نقد مبنای نصیریه در رابطه با احباط اعمال با روش کیفی، توصیفی تحلیلی پرداخته شده و گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای بوده است. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است: اعتقاد نصیریه بر این است که انکار ولایت و امامت موجب حبط اعمال و سقوط به مرتبه کفر و مستلزم عذاب های متوالی است. مبنای این عقیده، اعتقاد به مقام الوهیت امام است. بررسی مفاهیم کفر و شرک نشان می دهد مبنای احباط نزد نصیریه با توجه به تفاسیر ایشان قابل دفاع نیست. بررسی شرایط تاریخی ایجاد این فرقه می تواند علت موضع گیری ایشان در مسئله حبط تلقی شود.
Affront means the loss of goodness and reward for good deeds due to bad deeds. The issue of whether deeds affect each other and change reward and punishment is a matter of debate among different Islamic sects. In this article, the basis of Nusayriyyah regarding the affront of deeds is examined and criticized using a qualitative, descriptive-analytical method, and information was collected from library sources. The findings of this research indicate that: Nusayriyyah believes that denying the guardianship and imamate causes the futility of deeds and the fall to the level of disbelief and entails successive punishments. The basis of this belief is the belief in the divinity of the Imam. An examination of the concepts of disbelief and polytheism shows that the basis of affront for Nusayriyyah is not defensible according to their interpretations. An examination of the historical circumstances of the establishment of this sect can be considered the reason for their stance on the issue of futility.
قرآن کریم
ابراهیم، مصطفی (1989)، نهجاللغه، دارالاحیاء التراث العربیه، بیروت.
ابن الاثیر، علی بن محمد،(1385ق)، کامل فی التاریخ،دار صادر، بیروت.
ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبه الله، شرح نهج البلاغه، (1363)، مکتبه آیت الله المرعشی النجفی، قم.
ابن حزم، ابی محمدعلی بین احمد، (1416ق)، الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، تحقیق: محمد ابراهیم نصر و عبدالرحمن عمیر، چاپ دوم، دار الجیل، بیروت.
ابن خلدون، عبدالرحمن(1352) مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمدپروین گنابادی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران.
ابن شعبه، حسن بن علی (1362)، تحف العقول عن آل الرسول، ترجمه: علی اکبر غفاری،موسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، قم.
ابن طاووس، احمدبن موسی،کشی، محمدبن عمر،(1411ق)، التحریرالطاووسی، کتابخانه آیتالله مرعشی، قم.
ابن غضائری، احمدبن حسین، ( 142ق)، الرجال، موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، قم.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1408)، لسانالعرب: بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات.
الاسفراینی، عبدالقاهر بن ظاهر، (1408ق)، الفرق بین الفرق، دارالانجیل، بیروت.
اسفندیار، کیخسرو (1362)، دبستان مذاهب، گلشن، تهران.
، محمدحسین، دارابی، فردین (1393)، تفاوت های اساسی رجعت و تناسخ با تکیه بر آیات و روایات، فصلنامه سراج منیر، سال چهارم، شماره 13.
تهانوی (1967)، لسان اللسان:، بیروت، دارالکتب العلمیه.
جوهری، اسماعیل بن حماد، (1407ق)، الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت: دارالعلم للملایین.
حلی، حسن بن یوسف، (1416ق)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد قسم الالهیات، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
حلی، حسن بن یوسف، (1413ق)، قواعد الاحکام، اشریف الرضی، قم.
خصیبى، حسین بن حمدان، (2006م)، الرساله الرستباشیه، سلسله تراث علوی۲، ابوموسی الحریری، لبنان: دار لأجل المعرفه.
خصیبى، حسین بن حمدان(1417ق)، رساله الفرق بین الرسول و المرسل، نسخه خطی، خط ابراهیم العدبه.
خصیبى، حسین بن حمدان،(1419ق)، الهدایة الکبرى، مؤسسة البلاغ، بیروت.
دهاقانی، مصطفی، ( 1380)، عمل در ترازوی حق، دفتر تبلیغات اسلامی، قم.
راغب اصفهانی، ابوالفرج حسین بن محمد، (1412)، مفردات القرآن، دارالمعرفۀ، بیروت.
سبحانی، جعفر،(1370)، معاد در پرتو کتاب سنت و عقل، ترجمه علی شیروانی، انتشارات الزهرا.
سزگین، فؤاد.(۱۴۱۲ ق)، تاریخ علمای اسلام، مکتبة آیهالله العظمی المرعشی، قم.
شهرستانی، محمدبن عبدالکریم (1359)،الملل والنحل: شرکت افست، بیجا.
شریف مرتضی، علی بن حسین موسوی بغدادی، (1387)، جمل العلم و العمل، مطبعۀ الآداب، نجف اشرف.
خ صدوق، محمد بن علی (1413ق)، من لایحضره الفقیه، تحقیق، علی اکبر غفاری، دفتر انتشارات اسلامی، قم.
شیخ طوسی، محمدبن حسن،(1425ق)، الغیبه،موسسه المعارف الاسلامیه، قم.
شیخ مفید، محمد بن نعمان (1372ق)، اوائل المقالات، انتشارات دانشگاه، تهران.
شیخ مفید، محمدبن نعمان، (1413ق )، النکت فی مقدمات الاصول، الموتمر العالمی لافیه الشیخ المفید، قم.
طباطبائي، سيدمحمدحسين، (1379)، تفسيرالميزان، دارالاسلامیه، الطبعه الثالثه، تهران.
طباطبایی یزدی، سیدمحمد کاظم (1377ق)، العروۀ الوثقی، المکتبۀ العلمیۀ الاسلامیۀ، تهران.
طبرسی، حسن بن فضل، (1408ق)، مجمع البیان، دارالمعرفه، بیروت.
طوسی، محمد بن حسن،( 1411ق)، قواعد العقائد، موسسه امام صادق (ع)، قم.
عثمان، هاشم،(1418ق)، تاریخ العلویین وقایع و احداث، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت.
عثمان، هاشم،( 1405ق)، العلویون بین الاسطورۀ و الحقیقۀ، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت.
عثمان، هاشم، (۱۴۱۴ق)، هل العلویون شیعه، الاعلمی، بیروت.
عصمه الدوله، محمد بن معز الدوله علی بن عیسی،(2016م)، منهج العلم والبیان، المجموعه الکامله، بیجا.
غالب طویل، محمد امین، (بىتا)، تاریخ العلویین، دارالاقدس، بیروت.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1407ق)، العین، قم: مؤسسه دارالهجرۀ، چاپ چهارم.
قاضی، عبدالجبار بن احمد، (1422ق)، شرح اصول الخمسه، دار احیاء التراث العربی، بیروت.
محقق کرکی، علی بن حسین (1367)، جامع المقاصد فی شرح القواعد، نشر آل البیت.
مفضل بن عمر، (1399)، توحیدالمفضل، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران.
مجلسی،محمدباقر،( 1404ق)، بحارالانوار،دارالکتب الاسلامیه، قم.
موسوی خویی، سید ابوالقاسم، (1371)، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، تحت اشراف لطفی، قم.
موسوی خمینی، سید روح الله، (1421 )، کتاب الطهارة، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران.
ناشی اکبر (1386) صبح الصباح، انتشارات صاحب، قم.
