جایگاه نظام اخلاقی در تمدن پژوهی مهدویت
الموضوعات : کلام اسلامیمریم جواهرفروشزاده 1 , رضا باقی زاده پلانی 2 , حجت اله مرزانی 3
1 - دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
2 - دانشیار، گروه معارف اسلامی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
3 - استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
الکلمات المفتاحية: مهدویت, اخلاق, تمدن نوین اسلامی, انتظار, جامعه آرمانی, عدالت جهانی.,
ملخص المقالة :
پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین نقش آموزههای اخلاقی مهدویت در روند شکلگیری تمدن نوین اسلامی انجام گرفته است. مهدویت، بهعنوان یکی از بنیادیترین آموزههای اعتقادی در فرهنگ شیعی، نهفقط مفهومی آخرالزمانی، بلکه الگویی فعال و تمدنساز در بستر تاریخ و جامعه معاصر محسوب میشود. در این پژوهش تلاش شد تا با رویکردی توصیفی-تحلیلی، پیوند منطقی میان سه مؤلفه اصلی یعنی اخلاق، مهدویت و تمدن اسلامی روشن شود. یافتههای تحقیق نشان میدهد که آموزههای اخلاقی در مهدویت نهتنها بر فرد منتظر اثرگذار است، بلکه نقش اساسی در تربیت جامعهای عدالتمحور، معنوی و مسئولیتپذیر دارد. فرهنگ انتظار در نگاه اصیل اسلامی، زمینهساز خودسازی فردی و اصلاح اجتماعی است و در نهایت به تحقق جامعهای آرمانی و تمدنساز منتهی میشود. در این مسیر، شاخصههایی همچون صداقت، عدالت، تواضع، صبر و ایثار از مهمترین ویژگیهای اخلاقی منتظران واقعی بهشمار میروند. از سوی دیگر، آموزههای قرآنی و روایی نیز نشان میدهند که ظهور امام مهدی(عج) با اوجگیری اخلاق و عدل الهی در سراسر زمین همراه است. لذا تمدن نوین اسلامی، در نقطه اوج خود با ظهور حضرت ولیعصر(عج) و استقرار حکومت جهانی عدل الهی تحقق مییابد. در نهایت، این پژوهش نتیجه میگیرد که تربیت انسان منتظر و اخلاقمدار، شرط اساسی برای زمینهسازی ظهور و تحقق تمدن اسلامی است و باید مورد توجه نهادهای آموزشی، فرهنگی و دینی قرار گیرد.
القرآن الكريم.
الكليني، محمد بن يعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی. ترجمه سید هاشم رسولی محلاتی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
الطبرسی، حسن بن فضل. (۱۳۷۰ق). مکارمالأخلاق. قم: نشر شریف رضی.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الأنوار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
سید رضی، محمد بن حسین. (۱۳۷۹). نهجالبلاغه. ترجمه و شرح محمد دشتی. قم: مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمؤمنین(ع).
طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۷۴). تفسیر المیزان (جلدهای مربوطه). تهران: دفتر نشر اسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگران. (۱۴۰۵ق). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
امام سجاد (ع). (بیتا). الصحیفة السجادیة. ترجمه حسین انصاریان. قم: دارالبلاغة.
خامنهای، سید علی. (۱۳۹۳). انسان ۲۵۰ ساله. تهران: نشر انقلاب اسلامی.
خامنهای، سید علی. (بیتا). بیانات مقام معظم رهبری درباره مهدویت، انتظار و تمدن نوین اسلامی. برگرفته از: www.leader.ir
کارگر، رحیم. (۱۳۹۳). انتظار در اندیشه اسلامی. قم: بوستان کتاب.
صافی گلپایگانی، لطفالله. (۱۳۸۹). امام مهدی(عج) در آینه روایات. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۵). اخلاق اسلامی؛ مبانی و مفاهیم. قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
دفتر نشر معارف انقلاب اسلامی. (۱۳۹۶). تمدن نوین اسلامی و الگوی پیشرفت اسلامی-ایرانی. تهران: نشر معارف انقلاب.
حسنزاده، محمد. (1390). تمدن اسلامی و مهدویت. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
رحیمپور ازغدی، حسن. (1396). مهدویت و تمدنسازی نوین اسلامی. تهران: انتشارات بینالملل.
صدوق، محمد بن علی بن بابویه. (1395). کمالالدین و تمامالنعمة (ترجمه و شرح مهدویت). قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1407 هـ.ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مطهری، مرتضی. (1381). آینده بشر از دیدگاه اسلام. تهران: صدرا.
عباسی، سعید. (1394). تمدن منتظرانه در اندیشه مهدوی. تهران: مؤسسه فرهنگی آیندهپژوهی.
جوادی آملی، عبدالله. (1391). حکومت جهانی حضرت مهدی(عج). قم: مرکز نشر اسراء
