بایدها و نباید های اخلاقی مدیریت کلاس در مراکز آموزش عالی با تأکید بر آموزه های اسلامی
الموضوعات : اخلاق و تربیت اسلامی
1 - گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
الکلمات المفتاحية: اخلاق, اخلاق گفتاری, اخلاق رفتاری, استاد, دانشجو.,
ملخص المقالة :
هدف از جستار حاضر که از طریق مطالعات كتابخانه اي و به روش تحلیلی توصیفی انجام شده است، کشف و معرفی عناصر اخلاقی موفقیت در امر آموزش و کلاسداری است. دادههای پژوهش نشان داد نقش اساتید و مربیان در این عرصه بی بدیل بوده و لازم است به دو دسته از بایدها و نبایدهای اخلاقی در حوزه گفتار و رفتاری پایبندی نشان دهند. دسته اول شامل پرهیز از سخنان منافی عزت نفس، اجتناب از سرزنش و تحقیر، پرهیز از خودستایی و به کارگیری کلمات ناپسند، رعایت احترام متقابل در به کارگیری تعابیر و اصطلاحات ، تنظیم صدا و رعایت مکث و نرمش در سخن میباشد و دسته دوم که اخلاق عملی و رفتاری حرفه استادی و معلمی را تشکیل می دهند شامل رعایت تواضع و فروتنی، شکیبایی و بردباری، عدم تبعیض و برخورد محبت آمیز با فراگیران، هماهنگی گفتار و کردار، پرهیز از از دیکتاتوری و خودرایی، نادیده گرفتن برخی خطاهای دانشجویان و فراگیران، رعایت اصل عدالت در همه حال و برخورد مبتنی بر حسن ظن با آنان می باشد. بدیهی است در این صورت، رابطه سالم و کارساز بین استاد و دانشجو برقرار وکار مدیریت کلاس به سامان خواهد شد.
* قرآن کریم
** نهج البلاغه
ابن مسکویه، ابوعلی، (بی تا)، تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق، قم، انتشارات بیدار.
ابنمنظور، محمد بن مکرم، (1405 ق)، لسان العرب، قم، نشر الادب الحوزة.
آخوندى، مصطفى، (1382)، اخلاق مدیریت، قم، انتشارات کوثر غدیر.
اعرافی, علیرضا, موسوی, سید نقی, & کاظمی, سید عنایت اله. (1401). تبیین اصل رفق و مدارا و بررسی مفاهیم مرتبط با آن در نظام تعلیم و تربیت اسلامی. تربیت متعالی, 1(3), 7-28.
امیدوار، ا. ف، (۱۳۸۳)، اخلاق تدریس، قم، دفتر نشر معارف.
اولياء، محمد باقر و شكيبا، مهرداد،(1387)، چگونه مقالات پژوهشي را به روش علمي و سيستماتيك داوري كنيم؟، مجله دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي– درماني شهيد صدوقي يزد، دوره شانزدهم، شماره دوم ، صفحات 8-3.
تهرانی، مجتبی، (1381)، اخلاق الهی، تهران، مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
تمیمی آمدي، عبدالوحید ، (1377) ، غررالحكم و دررالكلم ، ترجمه انصاري، محمدعلی، تهران، بينا.
جوان، حمیدرضا و دیگران، (۱۴۰۰)، درسنامه اخلاق مهندسی، قم، نشر معارف.
حبیبی, سیده فاطمه, امیریان زاده, مژگان, زارعی, رضا, & احمدی, عباداله. (1400). شناسایی مولفه های شایستگی رهبری مدیران دانشگاه های آزاد اسلامی. دوماهنامه علمی - پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی, 12(2), 194-206. doi:10.30495/jedu.2021.23538.4741
حجتی، سید محمد باقر، (1394) ،آداب تعلیم و تربیت در اسلام، ناشر:دفتر نشر فرهنگ اسلامی چاپ 36.
حرّانی، حسن بن شعبه، (1380)، تحف العقول، ترجمه بهراد جعفری، تهران، انتشارات اسلامیه.
حر عاملی، محمد بن الحسن، (۱۴۰۹ ق)، وسائل الشیعه، قم، موسسه آل البیت (علیهم السلام).
خزاعی، زهرا، بی تا، اخلاق کاربردی، ماهیت روشها و چالشها، فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه قم، سال نهم، شماره ۱، ص تا ۲۰۰-۱۹۲.
دهخدا، علی اکبر، (۱۳۳۰)، لغتنامه، تهران، نشر گلشن.
دیلمی، احمد، (1392) ، اخلاق اسالامی، قم، دفتر نشر معارف .
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1404ق)، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالمعرفه.
سعدی شیرازی، مصلحالدّین. (1391) ،گلستان سعدی، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی. تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، چاپ دهم.
شریفی، احمد حسین، (۱۳۹۰)، چیستی اخلاق کاربردی، مجله معرفت اخلاقی، سال دوم ، شماره ،۳ صفحات ۸۳-۹۶.
شعبانی، حسن، (1401)، مهارتهای آموزشی و پرورشی شعبانی ، تهران، انتشارات سمت
شهیدثانی، زین الدین بن علی، (1364) ، منیه المرید [آداب تعلیم و تعلم در اسلام ] ، ترجمه و نگارش محمدباقر حجتی، تهران ، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
صنعانی، عبدالرزاق بن همام، (۱۴۰۳ ق)، المصنف، بیروت، المجلس العلمی.
طباطبایی، محمدحسین، (1391ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت
عبداللهی, فردین, نادرنژاد, بهزاد, & باتمانی, فردین. (1402). تدوین الگوی مدیریت سوءرفتار دانشآموزان مدارس متوسطه اول. دوماهنامه علمی - پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی, 14(1), 97-78. doi: 10.30495/jedu.2023.27978.5599
عسکری، مهدیه و نوری، ابراهیم و خاکپور، حسین، (۱۳۹۵)، کارکردهای تربیتی عزت نفس و نقش آن در سلامت روان از منظر قرآن و روایات، فصلنامه پژوهشهای اخلاقی، سال ششم، شماره ۴، صفحات ۱۴۶-۱۳۱.
عمید، حسن، (1395) ، فرهنگ عمید، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ ششم.
فراهیدی، خلیل بن احمد؛ (1410ق)، العین، مصحح دکتر مهدی فخرومی، ابراهیم سامرایی، قم، انتشارات هجرت.
فرامرز قراملکی، احد، (۱۳۹۸)، خلاق حرفهای، چ۱۵، تهران، نشر مجنون .
فرحزادی، اکبر، (۱۳۹۰)، اخلاق کارمندی، قم، انتشارات مهر امیرالمومنین.
فرزانه، عبدالحمید، (۱۴۰۱)، پیش فرضهای اخلاق حرفهای معلمان و اعضای هیات علمی دانشگاه ها، فصلنامه علمی پژوهشهای اخلاقی، انجمن معارف اسلامی ایران، سال دوازدهم، شماره پیاپی ۴۸ صفحات۱۶۰- ۱۴۱.
فرزانه, عبدالحمید, & امیریان زاده, مژگان. (1395). میزان اثربخشی برنامه های فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی فارس از دیدگاه دانشجویان. دوماهنامه علمی - پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی, 7(27), 163-178.
فیض کاشانی، ملامحسن. (1358)، علم الیقین، تعلیق محسن بیدار فر، تهران: چاپ سنگی.
فیض کاشانی ،محمد محسن (۱۴۰۶ق)، الوا فی، اصفهان، کتابخانه امیرالمومنین(ع).
قرائتی، محسن، (1383)، تفسیر نور ، قم، مؤسسه فرهنگی درسهایی از قرآن ، چاپ یازدهم.
قیومی اصفهانی، جواد، (1381)، صحیفه امام کاظم(ع)، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
کلینی، محمدبن یعقوب، (1365)، اصول کافی، ترجمه مصطفوی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
محدث نوری، میرزاحسین، (۱۴۰۸ق)، مستدرک الوسائل، قم، موسسه آل البیت علیهمالسلام.
محمدی ری شهری، محمد، (1384)، میزان الحکمه، قم ، دارالحدیث.
مجلسی، محمد باقر، (1403ق) ، بحارالانوار، بیروت، نشر دار الرضا.
مطهری، مرتضی، (1375)، حماسه حسینی، قم، انتشارات صدرا، چاپ بیست و هفتم.
معین، محمد، (1388)، فرهنگ فارسی، تهران، انتشارات امیر کبیر.
مکارم شیرازى، ناصر، (1377)، اخلاق در قرآن، قم، مدرسة الامام على بن ابى طالب(ع)، چاپ سوم.
مکارم شیرازی ، ناصر و جمعي از فضلا، (1386)، برگزیده تفسیر نمونه، تنظیم احمد علی بابایی، تهران، دارالکتب اسلامیه.
مكارم شيرازى، ناصر، (1385) ،اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) جلد2 ، قم، انتشارات نسل جوان، چاپ اول.
مکارم شیرازی ، ناصر، (1375)، يكصد و پنجاه درس زندگي , قم، انتشارات نسل جوان.
نراقی، ملامهدی، (1408ق)، جامع السعادات، مؤسسه اعلمی، بیروت، چاپ ششم .
واسطی زبیدی، محبالدین سید محمد مرتضی، (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
