نقش احزاب سیاسی و حوزه علمیه نجف در روابط ایران وعراق
الموضوعات : علوم سیاسیمحمد رضائی 1 , عزیز جوانپور هروی 2 , مهدی فیروزکوهی 3 , پرویز احدی 4
1 - دانشجوی دکتری علوم سیاسی-دانشکده علوم سیاسی ، واحد تبریز ، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز ، ایران
2 - دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 - دانشیار ، دانشگاه جامع امام حسین (ع) ، تهران ، ایران
4 - دانشیار علوم سیاسی ، واحد تبریز ، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز ، ایران
الکلمات المفتاحية: احزاب سیاسی – حوزه نفوذ- انقلاب اسلامی – حوزه علمیه نجف.,
ملخص المقالة :
روابط ایران و عراق به دلیل تاریخ مشترک بین دو کشور و مسائل مشترک، پیوندهای خانوادگی، اشتراک در مذهب و فرهنگ و دین، پیوندهای متقابل در قبائل و مجاورت در حدود مرزی، متفاوت با کشورهای دیگر می باشد که در دوره های مختلف با تغییرات شرایط سیاسی در دو کشور نیز دستخوش تغییرات می گردد. پس از سقوط نظام بعث در سال 2003 و ایجاد فرصت از دست رفته برای شیعیان عراق، آنان را بر آن داشت تا با تکیه بر توانمندی های کشورمان ایران به فکر تحکیم روابط با ایران بیفتند. عراق کشوری است که همواره در طول تاریخ از تنوع قومی خود رنج برده و همواره با تسلط یک قوم یا مذهب چه عرب، کرد، سنی و یا شیعه مواجه بوده است. این گروه‌ها و احزاب نقش‌های کلیدی در سیاست خارجی این کشور به‌ویژه در رابطه با ایران ایفا کرده و می‌کنند. حضور شیعیان و اکراد در ساخت قدرت بغداد، حذف رژیم بعثی، تغییر رویکرد «عربی- سنی» به «عربی- شیعی- کردی» در فضای سیاسی عراق؛ فرصت‌های به‌وجود آمده در این کشور را در جهت منافع ملی جمهوری اسلامی ایران قرار می‌دهد. از طرف دیگر در دوران معاصر، حوزه علمیه نجف به عنوان حوزه مرکزی اهل تشیع مطرح بود و نقش بسیار پررنگی در تکوین جامعه شیعی عراق ایفا می‌کرد لذا میتوانست نقش پررنگی در جهت دهی اهداف احزاب عراق و شیعیان ایران ایفا نماید و از این طریق بر روابط دو کشور تاثیرگذار باشد. هدف پژوهش حاضر بر این است که به بررسی چگونگی تاثیر احزاب سیاسی و حوزه علمیه نجف بر روابط دو کشور ایران و عراق بپردازد.فرض تحقیق بر این است که حوزه¬ی علمیه عراق با جهت دهی تفکر علما بعنوان پیشوای مردم ، در مسائل سیاسی و روابط دیپلماتیک چه قبل و چه بعد از انقلاب تأثیر زیادی داشته است حتی در زمان جنگ بر اسرای عراقی نیز تاثیر زیادی داشته است. یافته تحقیق براین است که امروزه هر دو کشوردارای دیپلماتیک مناسبی می باشند، علت اصلی این امر را در تقویت نقش احزاب در عراق در دوران بعد از بعث می توان یافت و در حال دوران طلایی خود را در جهت مبارزه با تروریسم می گذارنند.
منابع و ماخذ
1. ان ويلي، جويس، ۱۳۹۳، نهضت اسلامی شیعیان عراق ،تهران: موسسه اطلاعات .
2. برنا بلداجی، س. (۱۳۸۳). شیعیان عراق: بررسی وضعیت جامعه‌شناختی. فصلنامه شیعه‌شناسی، ۲(۷).187.140
3. توال، ف. (۱۳۷۹). ژئوپولیتیک شیعه (ع. قاسم آقا، مترجم). تهران: نشر آمن؛ مؤسسه مطالعات و تحقیقات اندیشه‌سازان نور
4. جعفریان، ر. (۱۳۸۲). مرجعیت سیاسی شیعه. زمانه، (۷–۸)، ۱۴–۲۲
5. جعفریان، رسول، ۱۳۸۵ تشیع در عراق و مناسبات با ایران فصلنامه مطالعات تاریخی، 4(15): 219-180.
6. حائری، سید علی اکبر، ۱۳۸۲، حوزه نجف تلاش ها و مظلومیتها پژوهش و حوزه، سال چهارم شماره ١٦.
7. الخليل، سمیر، ۱۳۷۰، جمهوری وحشت، ترجمه احمد تدین، تهران، نشر طرح نو.
8. دادفر، سجاد، 1389، تأملي بر يكي از چالشهاي حوزه علميه نجف در قرن بيستم،پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی، سال هفتم، شماره 28.
9. رضایی، حسن، ۱۳۸۹، عراق جدید شیعیان و انتخابات دوم پارلمانی، پژوهش های منطقه ای، شماره سوم.19-7.
10. الزبيدی، کاظم و حسین لطیف، نعم محمد العبادی، عاطف لاضی السعدون، (1391)، عراق در جستجوی آینده ترجمه علی شمس تهران موسسه مطالعات اندیشه سازان نور.
11. سهرابی، محمد؛ اشرفی، امراله؛ کریمی، مرتضی (1395). کالبد شناسی احزاب و گروه های سیاسی عراق و تاثیر آنها بر روابط ایران و عراق، فصلنامه مطالعات روابط بین الملل، 9(34): 167-196
12. الشمراني، محمد علی، (2003)، صراع الاضداد، لندن، دار الحكومة.
13. فولر، گراهام ای و رند رحیم فرانکه (1383). شیعیان عراق، مترجم خدیجه تبریزی، فصلنامه شیعه شناسی 2(6):155-191
14. قلی زاده، مصطفی، (1372) ، شهید صدر بر بلندای اندیشه و جهاد، تهران ،سازمان تبلیغات اسلامی.
15. محتشمی، علی اکبر، (۱۳۷۸). خاطرات سیاسی (ج. ۲). تهران: خانه اندیشه جوان.
16. موسوی، حسین و عادل ادیب، ۱۳۸۳، حزب الدعوة اسلامی عراق پیشینه تاریخی و اندیشه سیاسی)، تهران، مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
17. ترجمان سیاسی، شماره 150، دوشنبه 27/7/1377.
18. خبرگزاری تسنیم، آبان98
19. خبرگزاری جمهوری اسلامی،خرداد1399
20. مرکز اسناد انقلاب اسلامی،اسفند 99
21. مصاحبه با ابویاسین عزالدین سلیم، 5/3/1380.
