پیوند صرف، لغت و ترجمه؛ حلقه مفقوده فهم متن در نظام آموزشی حوزه
الموضوعات :
احسان الله درویشی
1
,
احمد براریان
2
1 - گروه مطالعات سلامت در قرآن و حدیث، دانشکده سلامت و دین، دانشگاه علوم پزشکی قم، قم، ایران
2 -
الکلمات المفتاحية:
ملخص المقالة :
دانش صرف، با وجود جایگاه بنیادین آن در شناخت ساختار واژگان و زمینهسازی برای فهم متون دینی، در نظام آموزشی حوزههای علمیه با چالشهایی مانند جدایی از دیگر دانشهای ادبی و همچنین دور شدن از هدف غایی خود، یعنی فهم قرآن و حدیث، مواجه شده است. حجّت الاسلام و المسلمین احسان الله درویشی، پژوهشگر و مدرّس حوزه علمیه، به واکاوی وضعیت جاری این دانش میپردازد. مساله اصلی، گسست موجود میان دانش صرف با دانشهای لغت، نحو، بلاغت و ترجمه از یک سو، و فقدان رویکرد مسالهمحور در عرصه آموزش و پژوهش از سوی دیگر است؛ کاستیای که سبب شده برخی از طلّاب با وجود فراگیری قواعد نظری، در کاربست آنها برای حلّ مسائل واقعی مرتبط با فهم آیات و روایات، ناتوان بمانند و بسیاری از پژوهشهای ادبی نیز به جای گرهگشایی از متون دینی، به سمت مباحث انتزاعی و کمثمر سوق یابند. اهمّیت و ضرورت این مساله در آن است که صرف، حلقه نخست از زنجیره فهم متن است و هرگونه ضعف در آن، تمام مراحل بعدی تفسیر، ترجمه و استنباط را تحت تأثیر قرار میدهد. پرسش محوری مصاحبه چنین است که با چه روشها و رویکردهایی میتوان آموزش و پژوهش در دانش صرف را به گونهای متحوّل ساخت که با دانشهای لغت و ترجمه پیوندی ناگسستنی یابد، بر محور مسائل واقعی قرآن و حدیث شکل بگیرد و در نهایت، طلبه را به توانایی تحلیل دقیق و کاربردی متون دینی برساند؟ ویژگی شاخص این مصاحبه، ارائه یک افق روشن و چندبُعدی برای پژوهشهای صرفی و لغوی است که همزمان به «مسالهمحوری» بر اساس آیات و روایات، «پیوستگی میانرشتهای» صرف با لغت و ترجمه، «آسیبشناسی آموزشی» و «طرّاحی پژوهشهای میدانی جهت اصلاح کتاب درسی و روشهای آموزشی» میپردازد و با ذکر نمونههای متعدّد از خطاها و ظرفیتهای تحلیل صرفی، نقشه راهی عملی را برای پیوند دوباره این دانش با هدف اصلیاش یعنی خدمت به فهم معارف دینی ارائه میکند.
