ارزیابی ژئوشیمیایی پتانسیل هیدروکربنزایی سازند گورپی در حوضه خلیج فارس
الموضوعات : سنگ شناسي رسوبي و نفت
صادق براتی بلداجی
1
,
ابراهیم سفیداری
2
,
هوشنگ مهرابی
3
,
سید محمد زمانزاده
4
,
محمد حسن توکل
5
1 - گروه زمینشناسی نفت، پژوهشکده علوم پایه کاربردی، جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، تهران، ایران
2 - استادیار گروه زمینشناسی نفت، پژوهشکده علوم پایه کاربردی، جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، تهران، ایران
3 - گروه زمینشناسی نفت، پژوهشکده علوم پایه کاربردی، سازمان جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، تهران، ایران
4 - دانشکده زمینشناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 - پژوهشکده علوم پایه کاربردی، سازمان جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: حوضه خلیج فارس, سنگ منشا, گورپی,
ملخص المقالة :
چکیده سازند گورپی در حوضه خلیج فارس بهدلیل فرآیندهای مختلف زمینساختی و رسوبی، تغییرات ژئوشیمیایی قابل توجهی از شرق به غرب حوضه نشان میدهد. این مطالعه بر اساس نتایج حاصل از پیرولیز راکایول و بررسی انعکاس ویترینایت به بررسی بخشهای مستعد تولید هیدروکربن سازند گورپی بهعنوان سنگ منشا احتمالی میپردازد. گسترش توزیع مقدار کل کربن آلی برای سازند بیان شده در گستره خلیج فارس نشان میدهد، این مقدار در اثر فرآیندهای تکتونیکی قدیمه از قبیل بلندای قدیمه قطر-فارس قرار داشته است. محتوای TOC در امتداد میادین فرزاد C و فروزان به سمت شمال غربی و همچنین به سمت شرق و عمان افزایش مییابد. توزیع میانگین انعکاس ویترینایت برای سازند گورپی در گستره خلیج فارس نشان میدهد، کمترین مقدار بلوغ در محدوه بالاآمدگی قطر-فارس قرار میگیرد. با حرکت از بلندای قدیمه مذکور به سمت شمال غرب و شرق خلیج فارس مقدار بلوغ افزایش یافته و در شمال غرب به بیشترین مقدار خود میرسد. این امر نشان میدهد که سازند گورپی در ابتدای ورود به پنجره نفتزایی قرار دارد. نتایج این مطالعه آشکار ساخت که سازند مذکور در برخی مناطق، در بالاترین مرحله بلوغ حرارتی خود و در ابتدای پنجره نفتی قرار دارد و در محل تاقدیسها نقش عمدهای در تولید هیدروکربن مخازن خلیج فارس بازی نکرده است. نقش این سازند در محدوده ناودیسها و مشارکت هر چند حداقلی در تولید هیدروکربن بهخصوص در شمال غرب خلیج فارس نیاز به مطالعه بیشتر دارد.
اسدی مهماندوستی، ا.، علیزاده، ب. و آدابی، م.ح.، ۱۳۹۰. ارزیابی ژئوشیمیایی سنگهای منشأ و نفتهای خام میدان نفتی مارون با استفاده از دستگاه پیرولیز راکایول 6 و کروماتوگرافی گازی (GC). فصلنامه علمی علوم زمین، 21(82): 31-38. DOI: 10.22071/gsj.2011.54436.
براتی بلداجی، ص.، سفیداری، ا.، مهرابی، ه. و زمانزاده، س.م.، 1403. ارزیابی ژئوشیمیایی سنگمادرهای احتمالی میدان فروزان بر اساس پیرولیز راکایول و انعکاس ویترینایت. فصلنامه علمی علوم زمین، 34(2): 59-74. DOI: https://10.22071/gsj.2023.422750.2119
حسینی، ا. و براتی بلداجی، ص.، 1399. ارزیابی توان هیدروکربنزایی سنگ مادر سرگلو در گستره جنوب غرب ایران و شمال غرب خلیج فارس. روشهای تحلیلی و عددی در مهندسی معدن، 10(23): 79-89. DOI: https://doi.org/10.29252/anm.2020.14351.1451
ربانی، ا.ر.، 1392. زمینشناسی و ژئوشیمی نفت خلیج فارس. تفرش، دانشگاه تفرش، 582 ص.
سفیداری، ا.، 1402. ژئوشیمی مخزن. جهاد دانشگاهی واحد شهید بهشتی، 287 ص.
کمالی، م. و قربانی، ب.، ۱۳۸۵. ژئوشیمی آلی از فیتوپلانکتون تا تولید نفت. آرین زمین، تهران، 318 ص.
Alavi, M., 2004. Regional Stratigraphy of the Zagros Fold-Thrust Belt of Iran and Its Foreland Evolution. American Journal of Science, 304(1): 1-20. DOI: http://dx.doi.org/10.2475/ajs.304.1.1
Alipour, M., Alizadeh, B., Mirzaie, S. and Chehrazi, A., 2021. Basin and Petroleum System Analysis in the Southeastern Persian Gulf Basin: A 2D Basin Modeling Approach. Journal of Petroleum Exploration and Production Technology, 11: 4201-4214. DOI: https://doi.org/10.1007/s13202-021-01310-2
Barker, C., 1974. Pyrolysis Techniques for Source-Rock Evaluation. AAPG Bulletin, 58(11): 2349-2361. DOI: https://doi.org/10.1306/83D91BAF-16C7-11D7-8645000102C1865D
Batten, D.J., 1996. Palynofacies and Palaeoenvironmental Interpretation. In: Jansonius, J. and McGregor, D.C. (Eds.), Palynology: Principles and Applications, Vol. 3. American Association of Stratigraphic Palynologists Foundation, College Station, 1011-1064.
Behar, F., Beaumont, V.D.E.B. and Penteado, H.D.B., 2001. Rock-Eval 6 Technology: Performances and Developments. Oil & Gas Science and Technology, 56(2): 111-134. DOI: https://doi.org/10.2516/ogst:2001013
Berberian, M. and King, G.C.P., 1981. Towards a Paleogeography and Tectonic Evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Sciences, 18(2): 210-265. DOI: https://doi.org/10.1139/e81-019
Bordenave, M.L., 1993. Applied Petroleum Geochemistry. Editions Technip, Paris.
Bordenave, M.L. and Hegre, J.A., 2010. Current Distribution of Oil and Gas Fields in the Zagros Fold Belt of Iran and Contiguous Offshore as the Result of the Petroleum Systems. Geological Society, London, Special Publications, 330: 291-353. DOI: https://doi.org/10.1144/SP330.14
Darvishzadeh, A., 2009. Geology of Iran. Amirkabir Publication Company, 434 p.
Dembicki, H., 2022. Practical Petroleum Geochemistry for Exploration and Production. Elsevier.
Dow, W.G., 1977. Kerogen Studies and Geological Interpretations. Journal of Geochemical Exploration, 7: 79-99. DOI: https://doi.org/10.1016/0375-6742(77)90078-4
England, W.A., 2007. Reservoir Geochemistry: A Reservoir Engineering Perspective. Journal of Petroleum Science and Engineering, 58(3-4): 344-354. DOI: https://doi.org/10.1016/j.petrol.2005.12.012
Espitalié, J., 1986. Use of Tmax as a Maturation Index for Different Types of Organic Matter. Comparison with Vitrinite Reflectance. In: Burrus, J. (Ed.), Thermal Modeling in Sedimentary Basins. Publications de l’Institut Français du Pétrole, 44. Editions Technip, Paris, 475-496.
Espitalié, J., Deroo, G. and Marquis, F., 1985. La Pyrolyse Rock-Eval et ses Applications. Deuxième Partie. Revue de l’Institut Français du Pétrole, 40(6): 755-784. DOI: https://doi.org/10.2516/ogst:1985045
Espitalié, J., Laporte, J.L., Madec, M., Marquis, F., Leplat, P. and Paulet, J., 1977. Méthode Rapide de Caractérisation des Roches Mères, de Leur Potentiel Pétrolier et de Leur Degré d’Évolution. Revue de l’Institut Français du Pétrole, 32(1): 23-42. DOI: https://doi.org/10.2516/ogst:1977002
Espitalie, J., Marquis, F. and Barsony, V., 1984. Geochemical Logging. In: Voorhees, K.J. (Ed.), Analytical Pyrolysis: Techniques and Applications. Butterworths, Boston, 276-304. DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-408-01417-5.50013-5
Ghazban, F., 2007. Petroleum Geology of the Persian Gulf. Tehran University and National Iranian Oil Company Publications, Tehran, 707 p.
Han, H., Zhong, N.N., Huang, C.X. and Zhang, W., 2015. Pyrolysis Kinetics of Oil Shale from Northeast China: Implications from Thermogravimetric and Rock-Eval Experiments. Fuel, 159: 776-783. DOI: https://doi.org/10.1016/j.fuel.2015.07.052
Hosseiny, E. and Mohseni, A., 2023. Garau Formation as an Unconventional Hydrocarbon Resource in Southwestern Iran: A Geochemical Investigation. Journal of Petroleum Exploration and Production Technology, 13(7): 1535-1549. DOI: https://doi.org/10.1007/s13202-023-01634-1
Hosseiny, E., Rabbani, A.R. and Moallemi, S.A., 2016. Source Rock Characterization of the Cretaceous Sarvak Formation in the Eastern Part of the Iranian Sector of Persian Gulf. Organic Geochemistry, 99: 53-66. DOI: https://doi.org/10.1016/j.orggeochem.2016.06.005
Huang, B., Xiao, X. and Zhang, M., 2003. Geochemistry, Grouping and Origins of Crude Oils in the Western Pearl River Mouth Basin, Offshore South China Sea. Organic Geochemistry, 34(7): 993-1008. DOI: https://doi.org/10.1016/S0146-6380(03)00035-4
Hunt, J.M., 1996. Petroleum Geochemistry and Geology. 2nd Edition, W.H. Freeman and Company, New York, 743 p.
James, G.A. and Wynd, J.G., 1965. Stratigraphic Nomenclature of Iranian Oil Consortium Agreement Area. AAPG Bulletin, 49(12): 2182-2245. DOI: https://doi.org/10.1306/A663388A-16C0-11D7-8645000102C1865D
Kamali, M.R., Fathi, M.A. and Mohsenian, E., 2006. Petroleum Geochemistry and Thermal Modeling of Pabdeh Formation in Dezful Embayment. Journal of Science (University of Tehran), 32(2): 1-11.
Kassler, P., 1973. The Structural and Geomorphic Evolution of the Persian Gulf. In: Purser, B.H. (Ed.), The Persian Gulf. Springer, Berlin, Heidelberg. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-65545-6_2
Kobraei, M., Sadouni, J. and Rabbani, A.R., 2019. Organic Geochemical Characteristics of Jurassic Petroleum System in Abadan Plain and North Dezful Zones of the Zagros Basin, Southwest Iran. Journal of Earth System Science, 128(3): 50-68. DOI: https://doi.org/10.1007/s12040-019-1082-0
Konyuhov, A.I. and Maleki, B., 2006. The Persian Gulf Basin: Geological History, Sedimentary Formations, and Petroleum Potential. Lithology and Mineral Resources, 41: 344-361. DOI: https://doi.org/10.1134/S0024490206040055
Langford, F.F. and Blanc-Valleron, M.M., 1990. Interpreting Rock-Eval Pyrolysis Data Using Graphs of Pyrolizable Hydrocarbons vs. Total Organic Carbon. AAPG Bulletin, 74(6): 799-804. DOI: https://doi.org/10.1306/0C9B238F-1710-11D7-8645000102C1865D
Mashhadi, Z.S., Rabbani, A.R., Kamali, M.R., Mirshahani, M. and Khajehzadeh, A., 2015. Burial and Thermal Maturity Modeling of the Middle Cretaceous-Early Miocene Petroleum System, Iranian Sector of the Persian Gulf. Petroleum Science, 12: 367-390. DOI: https://doi.org/10.1007/s12182-015-0040-y
Page, M.M. and Kuhnel, C., 1980. Rock-Eval Pyrolysis as Source Rock Screening Technique. AAPG Bulletin, 64(5): 762-762.
Peters, K.E. and Cassa, M.R., 1994. Applied Source-Rock Geochemistry. In: Magoon, L.B. and Dow, W.G. (Eds.), The Petroleum System: From Source to Trap. American Association of Petroleum Geologists, Tulsa, 93-120.
Peters, K.E., 1986. Guidelines for Evaluating Petroleum Source Rock Using Programmed Pyrolysis. AAPG Bulletin, 70(3): 318-329. DOI: https://doi.org/10.1306/94885688-1704-11D7-8645000102C1865D
Ramachandran, K., Babu, V., Behera, B.K. and Harinarayana, T., 2013. Source Rock Analysis, Thermal Maturation and Hydrocarbon Generation Using Rock-Eval Pyrolysis in Parts of Krishna-Godavari Basin, India: A Case Study. Journal of Petroleum Exploration and Production Technology, 3: 11-20.
Smith, J.T., 1994. Petroleum System Logic as an Exploration Tool in a Frontier Setting. AAPG Memoir, 60: 25-49.
Talaie, F., Kadkhodaie, A., Arian, M. and Chehrazi, A., 2023. Geochemical Characteristics and Oil-Oil Correlation of the Upper Cretaceous Oils from the Iranian Part of the Persian Gulf Basin. Journal of Petroleum Exploration and Production Technology, 13: 2031-2048. DOI: https://doi.org/10.1007/s13202-023-01669-4
Tissot, B.P. and Welte, D.H., 1984. Petroleum Formation and Occurrence. Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg, New York, Tokyo, 699 p.
Waples, D.W., Kamata, H. and Suizu, M., 1992. The Art of Maturity Modeling, Part 1: Finding a Satisfactory Geologic Model. AAPG Bulletin, 76(1): 31-46. DOI: https://doi.org/10.1306/BDFF875E-1718-11D7-8645000102C1865D
