تحلیل بهزیستی سازمانی مبتنی بر رهبری نیک خواه با نقش میانجی تاب¬آوری در سازمان بهزیستی و ارائه مدل
الموضوعات : Culturalفاطمه بخشایشی 1 , زرّین دانشورهریس 2 , جهانگیر یاری حاج عطالو 3
1 - گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 - عضو هیأت علمی دانشکده علوم تربیتی و علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز
3 - گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
الکلمات المفتاحية: بهزیستی سازمانی, رهبری نیک¬خواه, تاب¬آوری سازمانی, سازمان بهزیستی, کارکنان.,
ملخص المقالة :
هدف مقاله حاضر تحلیل بهزیستی سازمانی مبتنی بر رهبری نیک¬خواه با نقش میانجی تاب¬آوری در سازمان بهزیستی و ارائه مدل بود. جامعه آماری شامل کارکنان سازمان بهزیستی شمال¬غرب کشور در سال 1402 بود که 327 نفر به عنوان نمونه آماری براساس فرمول کوکران به صورت تصادفی خوشه¬ای انتخاب گردید. روش تحقیق به صورت کمّی از نوع همبستگی بود. نحوه گردآوری اطلاعات به صورت پیمایشی بود. ابزار جمع آوری داده¬ها پرسشنامه بهزیستی سازمانی شولتز(2008)، رهبری نیک¬خواهانه کاراکاس و سارگلو(2012) و تاب¬آوری سازمانی مک مانوس(2008) بود. جهت سنجش روایی ابزار از اعتبار محتوایی و جهت سنجش پایایی نیز از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که مورد تایید واقع شدند. جهت آزمون فرضیه¬ها از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی و چندگانه و جهت ارائه مدل از تحلیل مسیر و مدل-یابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزارSPSS25 و AMOS24 بهره گرفته شد. یافته¬ها نشان داد: رهبری نیک¬خواه بر بهزیستی سازمانی کارکنان تأثیر معنی¬داری دارد. تاب¬آوری سازمانی بر بهزیستی سازمانی کارکنان تأثیر معنی¬داری دارد. رهبری نیک¬خواه بر تاب¬آوری سازمانی کارکنان تاثیر معنی¬داری دارد. رهبری نیک¬خواه با نقش میانجی تاب¬آوری بر بهزیستی سازمانی کارکنان سازمان بهزیستی تاثیر معنی¬داری داشته و به میزان 42% قابلیت تبیین¬کنندگی دارد. مدل ارائه شده نیز قابلیت برازش دارد.
فهرست منابع
اخوانی، محمد علی و موسوی نیک، مریم. (1403). اثربخشی مداخله مبتنی بر بهزیستی روانشناختی ریف بر تعلق سازمانی و تاب آوری کارکنان شهرداری منطقه ۵ تهران. مجله مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 7(75): 16-1.
امینی، فتانه و مصدق¬زاده، علی محمد. (1394). مدل برنامه¬ریزی استراتژیک در سازمان بهزیستی. فصلنامه اطلاع رسانی، 9(36): 12-5.
ایمنا. (1400). چالش¬های بهزیستی در ارائه خدمات به مددجویان چیست؟ بر گرفته از خبرگزاری ایمنا، قابل دسترسی در سایت https://www.imna.ir/news/498537
جعفرصالحی، سارا. (1391). بررسی رابطه رهبری نیک¬خواه با تسهیل کار-خانواده، بهزیستی سازمانی و بهزیستی معنوی از طریق میانجی¬گری تبادل رهبر– عضو. پایان¬نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید چمران اهواز.
جلیل¬نژاد انویق، یوسف و قلاوندی، حسن. (1401). بررسی تاثیر رهبری خیرخواه بر رفتار شهروندی سازمانی با تاکید بر نقش میانجی پاسخگویی سازمانی. فصلنامه رهبری آموزشی کاربردی، 3(1): 14-1.
جلیل¬نژاد انویق، یوسف. (1399). بررسی تاثیر رهبری خیرخواه بر رفتار شهروندی سازمانی با تأکید بر نقش میانجی پاسخگویی سازمانی در میان دبیران دوره اول و دوم متوسطه در سال تحصیلی 99-1398 (مطالعه موردی دبیران اداره آموزش و پرورش نازلو). پایان¬نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه ارومیه.
چوب¬ریزان، فاطمه. (1403). پیشبینی فرسودگی شغلی معلمان بر اساس تابآوری و بهزیستی روانشناختی. پایان¬نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور همدان.
حاجی حسنی دره شوی، ابوطالب. (1402). بررسی تاثیر رهبری خیرخواه بر رفتار شهروندی سازمانی با تاکید بر نقش میانجی پاسخگویی سازمانی از دیدگاه کارکنان ادارات آموزش و پرورش استان چهارمحال و بختیاری. پایان¬نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی.
حمزه ئی طهرانی، مهشید.، سجادي جاغرق، سید عبدالله و فیروز دیندار، فرکوش. (1395). شناسایی و اولویت بندي عوامل موثر بر تاب¬آوري سازمانی در مواجهه با بحران در بیمارستان هاي رشت. دومین کنفرانس بین المللی پارادایمهاي نوین مدیریت - نوآوري و کارآفرینی، تهران، ایران.
خسروی، الهام. (1401). بررسی نقش متغیرهای سرمایه اجتماعی در ارتقای تاب¬آوری سازمانی (مورد مطالعه: کارکنان دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان). جغرافیا و روابط انسانی، 5(1):، صص: 359-346.
سپهوند، تورج. (1397). رابطه تاب¬آوری و حمایت سازمانی ادراک شده با بهزیستی روان شناختی کارکنان متادون. همایش ملی آسیب های اجتماعی و روانشناختی، فیروزآباد، 10-1.
سپهوند، رضا و حسنوند، جواد. (1397). تبیین مفهوم رهبری خیرخواه و نقش آن در توانمندسازی روانشناختی کارکنان. فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، 7(4 پیاپی 28)، 83-53.
سروش¬نیا، سمیه. (1397). تدوین و آزمون الگویی از پیامدهای رهبری نیک¬خواه در کارکنان شرکت نفت کارون. پایان¬نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی گرایش صنعتی و سازمانی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
شيرگير اجيرلو، مجيد. (1397). رابطه تابآوري سازماني با سلامت سازماني با نقش مداخلهگر تعهد سازماني در ميان كاركنان ديوان محاسبات كشور. پاياننامه كارشناسي ارشد، دانشگاه آزاد اسلامي واحد گرمي.
صالحی، سیده آلاء. (1394). تأثیر سیاستهای منابع انسانی بر تاب آوری سازمانی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی دانشکده پردیس تحصیلات تکمیلی خود گردان.
عليزاده صدر دانش پور، عفت. (1399). رابطه سبك رهبري تحولي و تعالي سازماني در مدارس ابتدايي استان گيلان با تأكيد بر نقش بهزيستي سازماني. پاياننامه كارشناسيارشد، دانشگاه آزاد اسلامي واحد بندر انزلي.
فقیهی پور، جواد و حسینی آرانی، سارا. (1396). رویکردی تحلیلی بر بهزیستی کارکنان. انجمن مدیریت ایران: دارالفنون.
كاظمي، داود و عندليب، عليرضا. (1394). تدوين مدل مفهومي جهت سنجش تابآوري سازماني شهر. كنفرانس بينالمللي پژوهش در مهندسي، علوم و تكنولوژي، تركيه، استانبول.
كياني، فروزان. (1396). بررسي تأثير رهبري معنوي بر سلامت سازماني در سازمان بهزيستي استان گلستان. پايان نامه كارشناسي ارشد. دانشگاه آزاد اسلامي واحد شاهرود.
گل وردی، مهدی. (1396). تاب آوری ملی: مروری بر ادبیات تحقیق. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 7(25): 293.-310
محمدی شهرودی، حامد. (1397). ارائه الگوی تاب آوری سازمانی: رویکرد داده بنیاد. پایان نامه دکترای تخصصی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی گروه مدیریت.
مرادی، مهرناز.، خانجانی، مهدی و عسگری، محمد. (1400). رابطه توانمندی¬های منش، تناسب شغلی و مشغولیت شغلی با بهزیستی سازمانی در سازمان تامین اجتماعی. فصلنامه علمی-پژوهش روانشناسی کاربردی، دوره 15،شماره 3 (59)، 476-449.
موسوی جاسمی، سیدمرتضی و ایدی، محمد. (1403). بررسی رابطه تاب آوری سازمانی و فراموشی سازمانی با نقش میانجی سبک رهبری ادراک شده در کارکنان. فصلنامه آینده پژوهی و سیاستگذاری، 10(2): 30-1.
Alesch, D.J., Holly, J.N., Mittler, E. & Nagy, R. (2001). Organizations at Risk: What Happens When Small Businesses and Not-for-Profits Encounter Natural Disasters. Public Entity Risk Institute.
Ali, M. & Yamin, Y. (2024). Examining the role of paternalistic leadership and employee voice towards employee creativity with moderating role of openness to experience. International Journal of Business Excellence, *32*(2), 125-147. https://doi.org/10.1504/IJBEX.2024.136879
Alsomaidaee, M. M., Joumaa, B. A., & Khalid, K. W. (2023). Toxic Workplace, Mental Health and Employee Well-being, the Moderator Role of Paternalistic Leadership, an Empirical Study. Journal of Applied Business and Technology, *4*(2), 114-129. https://doi.org/10.35145/jabt.v4i2.126
Avey, J. B., Hughes, L. W., Norman, S. M. & Luthans, K. (2008). Using positivity, transformational leadership and empowerment to combat employee negativity. Leadership and Organization Development Journal, *29*, 110-126.
Avey, J. B., Luthans, F. & Youssef, C. M. (2010). The additive value of psychological capital in predicting workplace attitudes and behavior. Journal of Management, *36*, 430-452.
Biggio, G. & Cortese, C.G. (2013). Well-being in the workplace through interaction between individual characteristics and organizational context. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being, *8*(1), 1-13.
Bowie, D., & Buttle, F. (2004). Hospitality Marketing: An Introduction. Elsevier Butterworth-Heinemann.
Brown, S.P., & Leigh, T.W. (1996). A New Look at Psychological Climate and Its Relationship to Job Involvement, Effort and Performance. Journal of Applied Psychology, *81*, 358-368.
Clark, B. (2001). The Entrepreneurial University: New Foundations for Collegiality, Autonomy and Achievement. Higher Education Management, *13*, 9-24.
Chaffin, B., & Scown, M. (2017). Social-ecological resilience and geomorphic systems. Geomorphology. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2017.09.038
Charoensap-Kelly, P., Sheldon, P., Antony, M.G. & Provenzani, L. (2021). Resilience, well-being, and organizational outcomes of Croatian, Thai, and US workers during COVID-19. Journal of Management & Organization, *27*, 1083-1111.
Coli, E., & Rissotto, A. (2015). Organizational well-being in a public research agency: The point of view of administrative staff and researcher. Journal of Social Sciences, *11*(4), 381-394.
Conner, M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, *18*, 76-82.
De Galizia, A., Simon, C., Weber, P., Iung, B., Duval, C., & Serdet, E. (2016). Markers and patterns of organizational resilience for risk analysis. IFAC-PapersOnLine, *49*(19), 432-437.
Igbomor, E. & Olisemenogor, H. C. (2023). An Investigation of the Impact of Paternalistic Leadership on Workers’ Performance. International Journal of Research Publication and Reviews, *4*(11), 1812-1817.
Gibson, C. A., & Tarrant, M. (2010). A conceptual models' approach to organisational resilience. Australian Journal of Emergency Management, *25*(2), 6-12.
Holling, C.S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual Review of Ecology and Systematics, *4*(1), 1–23.
Kanungo, R. N. & Mendonca, M. (1996). Ethical Dimensions of Leadership. Sage Publications.
Karakas, F. (2009). Benevolent Leadership (pp. 1-49). [به نظر میرسد این یک گزارش یا مقاله کاری است؛ در صورت نیاز، ناشر یا ژورنال دقیق وارد شود].
Karakas, F., & Sarigollu, E. (2012). Benevolent leadership: Conceptualization and construct development. Journal of Business Ethics, *108*(7), 537-553.
Karakas, F., Sarigollu, E. & Manisaligil, A. (2013). The use of benevolent leadership development to advance principles of responsible management education. Journal of Management Development, *32*(8), 801-822.
Kahn, W. A. (1990). Psychological conditions of personal engagement and disengagement at work. Academy of Management Journal, *33*(4), 692–724. https://doi.org/10.2307/256287
Kismono, G. & Pranabella, D.S. (2021). The moderating role of psychological empowerment on the relationship between benevolent leadership and well-being in the context of employees with disabilities. Journal of Leadership in Organizations, *3*(2), 149-171.
Koveshnikov, A., Ehrnrooth, M., & Wechtler, H. (2022). Authoritarian and benevolent leadership: The role of follower homophily, power distance orientation and employability. Personnel Review, *52*(1), 218-235.
Loehlin, J. C. (2004). Latent Variable Models (4th ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Luers, A.L. & Lobell, D.B. (2003). A method for quantifying vulnerability, applied to the agricultural system of the Yaqui Valley, Mexico. Global Environmental Change, *13*, 255-267.
Luthans, F. (2002). The need for and meaning of positive organizational behavior. Journal of Organizational Behavior, *23*(6), 695-706.
Luthans, F., Avey, J. B., Avolio, B. J., & Peterson, S. (2010). Impact of a micro training intervention on psychological capital development and performance. Human Resource Development Quarterly, *21*, 42-67.
Luu, T. (2019). Relationship between benevolent leadership and well-being among employees with disabilities. Journal of Business Research, *99*, 282-294.
McManus, S. T. (2008). Organizational resilience in New Zealand [Doctoral dissertation, University of Canterbury].
Murray, P. (2002). Cycles of organizational learning: A conceptual approach. Management Decision, *40*(3), 239-247.
Murugesan, T.K. & Megavannan, R. (2018). The Effect of Resilience, EI & Well-Being on Employee Performance – An Exploratory Study of BPO & ITES. Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities, *8*(5), 106-124.
Peterson, M.F., Smith, P.B., Akande, A., Ayestaran, S., Bochner, S. et al. (1995). Role conflict, ambiguity and overload: A 21-nation study. Academy of Management Journal, *38*(2), 429-452.
Pradhan, R.K., Panigrahy, N.P. & Jena, L.K. (2021). Self-Efficacy and Workplace Well-Being: Understanding the Role of Resilience in Manufacturing Organizations. Business Perspectives and Research, *9*(1), 62-76.
Richtner, A., & Sodergren, B. (2008). Innovation projects need resilience. International Journal of Technology Intelligence and Planning, *4*(3), 257-275.
Rink, L.C., Silva, S.G., Adair, K.C., Oyesanya, T.O., Humphreys, J.C. & Sexton, J.B. (2021). The association between well-being behaviors and resilience in health care workers. Western Journal of Nursing Research, *44*(8), 1-12. https://doi.org/10.1177/01939459211017515
Rob, N. (2013). Promoting organizational well-being: A systems psychodynamic model (Executive MA Thesis).
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2001). On happiness and human potentials: A review of research on hedonic and eudaimonic well-being. Annual Review of Psychology, *52*, 141-166.
Ryff, C. (1989). Beyond Ponce de Leon and life satisfaction: New directions in the quest of successful aging. International Journal of Behavioral Development, *35*, 12-55.
Sahebjamnia, N., Torabi, S. A., & Mansouri, S. A. (2015). Integrated business continuity and disaster recovery planning: Towards organizational resilience. European Journal of Operational Research, *242*(1), 261-273.
Shaw, K. H., & Liao, H. Y. (2021). Does Benevolent Leadership Promote Follower Unethical Pro-Organizational Behavior? A Social Identity Perspective. Journal of Leadership & Organizational Studies, *28*(1), 31-44.
Shultz, M. (2019). Occupational well-being: The development of a theory and a measure [Doctoral dissertation, Kansas State University].
Shultz, M.L. (2008). Occupational well-being: The development of theory and a measure [Kansas State University].
Tonkin, K., Malinen, S., Näswall, K., & Kuntz, J. (2018). Building employee resilience through wellbeing in organizations. Human Resource Development Quarterly, *29*(1), 107-124. https://doi.org/10.1002/hrdq.21306
