تعهد به راهنمایی و مشاوره در قرارداد بیمه و حدود مسئولیت بیمه گر در قصور مشاوره ای
الموضوعات : حقوق مدنیمحمدمهدی مرآتی 1 , احمد پورابراهیم 2
1 - کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 - استادیار حقوق جزا و جرم شناسی، گروه حقوق، دانشکده علوم نسانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
الکلمات المفتاحية: قرارداد بیمه, تعهد به مشاوره بیمهای, حسن نیت, مسئولیت مدنی بیمهگر, قصور مشاورهای, بیمهگذار.,
ملخص المقالة :
قرارداد بیمه بهعنوان یکی از پیچیدهترین قراردادهای خصوصی، به دلیل عدم تقارن اطلاعاتی میان بیمهگر و بیمهگذار، همواره زمینهساز بروز اختلافات حقوقی بوده است. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین ماهیت و قلمرو تعهد بیمهگر به ارائه راهنمایی و مشاوره بیمهای و بررسی حدود مسئولیت حقوقی وی در فرض قصور مشاورهای است. نوشتار حاضر با شیوه توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، قوانین، آرای قضایی و نظریات حقوقی در پی پاسخگویی به این پرسش است که آیا تعهد بیمهگر صرفاً به صدور بیمهنامه مطابق درخواست بیمهگذار محدود میشود یا تعهدی مستقل و مبتنی بر ارائه مشاوره شفاف، صحیح و متناسب با وضعیت بیمهگذار نیز بر عهده وی قرار دارد؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که بیمهگذار غالباً بدون برخورداری از دانش تخصصی و با اتکا به توضیحات بیمهگر یا نماینده وی اقدام به انعقاد قرارداد میکند و بخش قابل توجهی از اختلافات بیمهای ناشی از عدم شفافیت در تبیین حدود پوشش، استثنائات و شرایط بیمهنامه است. نتیجه تحقیق حاکی از آن است که تعهد به مشاوره بیمهای، تعهدی ضمنی و مبتنی بر اصول حسن نیت و شفافیت قراردادی بوده و در صورت ارائه مشاوره ناقص یا گمراهکننده، بیمهگر حسب مورد مسئول جبران خسارات وارده خواهد بود و این مسئولیت لزوماً به مفاد صریح قرارداد بیمه محدود نمیشود.
1. Ansari, A., & Askari Dehnavi, J. (2015). A comparative study of the role of the insurer’s good faith in concluding insurance contracts in Iranian law and contemporary legal systems. Insurance Research Journal, 30(3). [In Persian]
2. Ansarinejad, M., Qasemi-Ahd, V., Javar, H., & Lajevardi, S. V. (2024). A comparative study of the duty to provide information by both parties to the insurance contract in Iranian and English law. Legal Research Journal, 52(52). [In Persian]
3. Bayat, A. (2020). Professional fault and civil liability. Tehran: Khorsandi Publications. [In Persian]
4. Central Insurance of the Islamic Republic of Iran. (2020). Bylaws and regulations governing the rights of policyholders and the duties of insurance agents. [In Persian]
5. Emami, S. H. (2017). Civil law (Vol. 1). Tehran: Eslamiyeh Publications. [In Persian]
6. Hosseini, A. (2021). Insurance brokerage and its legal liabilities. Tehran: Jangal Publications. [In Persian]
7. Insurance Expert Report. (2023). Review of instances of professional negligence in insurance disputes. In Collection of Expert Reports (Central Insurance). [In Persian]
8. Insurance Research Center. (2021). Legal analysis of professional obligations of insurers and insurance agents. Tehran: Central Insurance of the Islamic Republic of Iran. [In Persian]
9. Jafari, M. R. (2018). Insurance law. Tehran: Mizan Publications. [In Persian]
10. Katouzian, N. (2017). General theory of obligations. Tehran: Mizan Publications. [In Persian]
11. Official Judiciary Expert Opinion. (2025). Review of insurer liability arising from failure to provide pre-contractual advice. Insurance Case Files, Judiciary of Gilan Province. [In Persian]
12. Qasemzadeh, S. H. (2019). Civil liability arising from breach of pre-contractual obligations. Tehran: Dadgostar Publications. [In Persian]
13. Safai, S. H. (2018). Contract law (Vol. 2). Tehran: Mizan Publications. [In Persian]
14. Shahidi, M. (2016). Formation of contracts and obligations. Tehran: Majd Publications. [In Persian]
15. Yaqub-Nia Vashmeh-Sarai, H. (2025). Expert opinion and supplementary opinion in the case of insurer liability arising from negligence in issuing an insurance policy. Judiciary of Gilan Province. [In Persian]
16. Zare, H. (2019). Civil liability arising from the professional activities of insurance agents. Tehran: Dadgostar Publications. [In Persian] [In Persian]
