تحلیل نظام جبران خسارت ناشی از خطاهای پزشکی با تأکید بر خلأهای قانونی در حقوق ایران
الموضوعات : حقوق پزشکی
نگین بنی نور
1
,
یاسمن یعقوبی
2
,
آمبار دوا اراواتی
3
1 - کارشناس ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، موسسه آموزش عالی احرار، رشت، ایران.
2 - دانشیارمدیریت آموزشی ، گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی شهید بهشتی ،دانشگاه علوم پزشکی گیلان،رشت، ایران.
3 - کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ویدیا حسادا سمارانگ،سمارانگ،اندونزی
الکلمات المفتاحية: خطای پزشکی, جبران خسارت, مسئولیت مدنی پزشک, حقوق بیمار, حقوق ایران ,
ملخص المقالة :
افزایش پیچیدگی خدمات درمانی و گسترش مداخلات پزشکی در دهههای اخیر، در کنار ارتقای سطح آگاهی بیماران نسبت به حقوق خود، موجب رشد چشمگیر دعاوی ناشی از خطاهای پزشکی شده است. در این میان، «نظام جبران خسارت» بهعنوان یکی از ارکان اساسی حمایت از زیاندیدگان، نقشی تعیینکننده در تحقق عدالت ترمیمی و تضمین حقوق بیماران ایفا میکند. با این حال، بررسی مقررات موجود در حقوق ایران نشان میدهد که نظام جبران خسارت ناشی از خطاهای پزشکی با چالشها و خلأهای قانونی متعددی مواجه است؛ از جمله ابهام در معیار تشخیص خطای پزشکی، دشواری اثبات تقصیر و رابطه سببیت، محدودیتهای موجود در جبران کامل خسارات وارده (بهویژه خسارات معنوی)، و ناکارآمدی برخی سازوکارهای حمایتی نظیر بیمه مسئولیت حرفهای پزشکان است. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، در پی تحلیل نظام جبران خسارت ناشی از خطاهای پزشکی در حقوق ایران و شناسایی مهمترین خلأهای قانونی در این حوزه است و میکوشد با ارائه راهکارهایی تقنینی و رویهای، زمینه ارتقای کارآمدی نظام جبران خسارت و حمایت مؤثرتر از حقوق بیماران را فراهم آورد.
1. Abazari Foomeh, M., Noori, Z., & Ghezel-Sfahli, Z. (2023). Crimes and liability of medical staff in Iranian law. Khatt-e-Salem Publications. [In Persian]
2. Baayi, A. (1998). Civil liability arising from medical acts in Iranian law. Quarterly Journal of Public Law, 10(2), 115–138. [In Persian]
3. Bahrami-pour, M. (2020). Legal analysis of compensation for moral damages in the Iranian civil liability system. Journal of Private Law Research, 8(1), 23–48. [In Persian]
4. Darioudian, R. (1997). Civil liability arising from the omission of a physician in Iranian law. Journal of Legal Research, 22(1), 91–116.
5. Hashemi, S. (2019). The role of informed consent in reducing the civil liability of physicians. Medical Law Quarterly, 51, 77–102. [In Persian]
6. Hosseini, S. (2019). Hospital liability arising from medical accidents. International Law Quarterly, 15(4), 723–734. [In Persian]
7. Kazemi-Nia, M. (2000). Physician liability in the legal systems of Iran and France. Majd Publications. [In Persian]
8. Kermani, H. (1996). Protection of patient rights in the Iranian legal system. Medical Ethics Quarterly, 10(3), 41–58. [In Persian]
9. Mehdizadeh, M. (1999). Hospital liability arising from medical accidents. International Law Quarterly, 15(4), 723–734. [In Persian]
10. Moghtader Soleimani, A., Hakim, M., & Khazaei, S. (2024). Comparative study of the civil liability of physicians in the legal systems of Iran and Egypt. Journal of Cultural Socio-Research. [In Persian]
11. Mojahedi Soleimani, A., Hakim, M., & Khazaei, S. (2024). Comparative study of the civil liability of physicians in the legal systems of Iran and Egypt. Journal of Cultural Socio-Research. [In Persian]
12. Mohammadi, S. (1998). Comparative analysis of physician civil liability in Iranian and French law. Journal of Comparative Law Studies, 4(1), 65–90. [In Persian]
13. Mousavi, S., et al. (1999). Physician liability and related professions: A study of disciplinary, criminal, and civil liability. Khuzestan Science and Technology of Medicine. [In Persian]
14. Najati, M. (2020). Physician liability in Islamic jurisprudence and Iranian criminal law. Kherasandi Publications. [In Persian]
15. Naeimi, M., Salarzai, A., Sanjooli, Z., & Mokhtari Afrae, N. (2024). Explaining civil and criminal liability of the healer in violation of medical confidentiality. Encyclopedia of Comparative Jurisprudence and Law. [In Persian]
16. Namati, A. (2000). Legal analysis of the role of the insurance system in compensating damages resulting from medical errors. Contemporary Private Law Quarterly, 9(2), 141–168. [In Persian]
17. Nourouzi, S. (1997). Compensation for moral damages in the Iranian civil liability system with an emphasis on medical claims. Journal of Private Law Research, 6(1), 73–98. [In Persian]
18. Shirazi, H. (2023). Analysis of the civil liability of physicians in the Iranian legal system with emphasis on the right to health. Health Law. [In Persian]
19. Soltani, F. (2021). Religious-legal analysis of compensation for damages resulting from medical errors. Medical Jurisprudence and Law Quarterly, 6(2), 33–60. [In Persian]
20. Taheri Vardi, S., & Sadeghi, M. (2023). The role of the legal system in preventing negligence and medical crimes. Public Health Journal, 8(2), 10–20. [In Persian]
21. Taghizadeh, M. (1998). Hospital liability for medical errors committed by staff. Medical Law Quarterly, 47, 59–84. [In Persian]
22. Yousefirad, N. (1993). Physician liability in Imami jurisprudence and Iranian law. Sepahand-Andish Publications. [In Persian]
23. Zarei, R., Abedini, H., & Rostami, H. (2023). Physician liability: commitment or avoidance of treatment... Medical Law Quarterly, 59. [In Persian]
24. Sadeghi, M. (1999). Physician civil liability towards patients with emphasis on informed consent. Medical Jurisprudence and Law Quarterly, 4(1), 95–118. [In Persian]
