انقلاب در دو برداشت: تحلیل ساختاری- تاریخی لاوسن و گفتمان لیبرال- سیاسی زکریا
الموضوعات : نظریه‌ها، روش‌شناسی‌ها و رویکردهای جدید در علوم سیاسی
مهدی زیبائی
1
,
محمد کامکاری
2
1 - دانشیار روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، دانشکده علوم اجتماعی، ایران
2 - دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، دانشکده علوم اجتماعی، ایران
الکلمات المفتاحية: انقلاب, لاوسن, زکریا, ساختاری- تاریخی و لیبرال- سیاسی.,
ملخص المقالة :
پژوهش حاضر با روش تطبیقی و معیارهای عملیاتی‌شده (سطح تحلیل، عامل محرک و نتیجه مطلوب)، تفاوت‌های تحلیلی رویکرد ساختاری-تاریخی جورج لاوسن و رویکرد لیبرال-سیاسی فرید زکریا را در تفسیر پدیدۀ انقلاب بررسی می‌کند. لاوسن انقلاب را پدیده‌ای ساختاری در بازآفرینی نظم جهانی می‌داند که در تعامل سه‌لایه جهانی، ملی و داخلی شکل می‌گیرد و بر نقش شبکه‌های بین‌المللی و تعارضات ساختار-کارگزار تأکید دارد. در مقابل، زکریا انقلاب را ابزاری برای تحقق لیبرالیسم ملی تحلیل می‌کند و بر بحران‌های اقتصادی، نابرابری طبقاتی و ضرورت تثبیت نهادهای لیبرال تمرکز دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد چارچوب لاوسن در تبیین زمینه‌های ساختاری وقوع انقلاب کارآمد است اما در تحلیل استحکام نهادی ضعف دارد؛ چارچوب زکریا برای بررسی تثبیت دموکراتیک مفید است اما در درک تعاملات ساختاری-تاریخی ناتوان است. در نتیجه، تلفیق این دو چارچوب می‌تواند الگویی برای درک شکاف میان وقوع انقلاب و تحکیم نتایج لیبرال آن فراهم آورد.
بیات، آصف (1402) انقلاب بدون انقلابیون، ترجمه علیرضا صادقی، تهران، شیرازه.
بشاره، عزمی (1399) دربارة انقلاب و زمینه‌های آن، ترجمه خدیجه حیدری، تهران، مانیا هنر.
باسینگر، مارک (1402) شهر انقلابی: شهری شدن و تحول جهانی انقلاب، ترجمه داوود نجفی، تهران، نگاه معاصر.
بوزان، بری و جورج لاوسن (1403) دگرگونی جهانی: تاریخ، مدنیت و تکوین روابط بین‌الملل، ترجمه محمدجواد سلطانی گیشینی و محمدرضا چیت‌سازیان، تهران، ابرار معاصر تهران.
پنجعلی‌پور، مهدی (1402) ارزیابی تمایز میان نسل چهارم و پنجم نظریه‌های انقلاب (مطالعه موردی: نظریه‌های انقلاب جورج لاوسن و آصف بیات با تأکید بر انقلاب اسلامی ایران)، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد علوم سیاسی، به راهنمایی دکتر رضا نجف‌زاده، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی.
جی بک، کالین، جورج لاوسن، ملادا بئکئوانسکی، اریکا چنووت، شارون اریکسون نپستاد، دنیل پی.
ریتر (1402) درباره انقلاب‌ها، ترجمه مهدی زیبایی و محمد بابایی، تهران، نگاه معاصر.
رابرتسون، رابین (1400) یونگ‌شناسی کاربردی، ترجمه ساره سرگلزایی، چاپ یازدهم، تهران: بنیاد فرهنگ زندگی.
رهام شجاعی، امیر و رضا سیمبر (1402) «واکاوی و نقد نظریه رئالیسم دولت‌محور فرید زکریا؛ با تأکید بر بازخوانی آن در ایران»، فصلنامه روابط خارجی، دوره پانزدهم، شماره 3، صص 112-134.
Doi:10.22034/fr.2024.411934.1434.
زکریا، فرید (1388) جهان پسا- آمریکایی، ترجمه احمد عزیزی، تهران، هرمس.
-------- (1390) آینده آزادی: اولویت لیبرالیسم بر دموکراسی، ترجمه امیرحسین نوروزی، تهران، طرح نو.
-------- (1403) عصر انقلاب‌ها، ترجمه مبین کرباسی، تهران، ثالث.
کالورت، پیتر (1387) انقلاب و ضد انقلاب، ترجمه حمید قانعی، چاپ دوم، تهران، آشیان.
کوثری، مسعود (1387) «روش مقایسه‌ای»، در: رهیافت و روش در علوم سیاسی، به اهتمام عباس منوچهری و همکاران، تهران، سمت.
لاوسن، جورج (1400) کالبدشکافی‌های جدید انقلاب، ترجمه مهدی زیبایی، تهران، نگاه معاصر.
منوچهري، عباس (1387) رهیافت و روش در علوم سیاسی، تهران، سمت.
هادیان، ناصر (1391) «مفهوم انقلاب و تحولات جهان عرب»، فصلنامه سیاست، دوره چهل¬ودوم، شماره 4، صص 205-222.
Doi:10.22059/jpq.2012.35301.
هانتینگتون، ساموئل (1386) سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، چاپ چهارم، تهران، علم.
Almond, G. A., & Powell, B. B. (1966) Comparative Politics: A Developmental Approach . Boston: Little, Brown and Company.
Allinson, Jamie (2021) On Generations of Revolutionary Theory: A Response Journal of Historical Sociology, vol. 34, no. 1, pp. 150-160.
https://doi.org/10.1111/johs.12316Digital Object Identifier (DOI).
Abrams, Benjamin (2019) A Fifth Generation of Revolutionary Theory is Yetto Come, Journal of Historical Sociology, vol32: 378–386.
https://doi.org/10.1111/johs.12248.
Arendt, Hannah (1963) On Revolution, New York, Penguin Books.
Buzan, B., & Lawson, G. (2016) Explanation, Geopolitics, and Liberalism: A Reply to Luke Cooper. Journal of Historical Sociology , 29(1), 1–14.
Giddens, Anthony (1989) Sociology, Oxford. Polity press.
Huntington, Samuel P (1968) Political Order in Changing Societies . New Haven: Yale University Press.
Lijphart, A. (1971) "Comparative Politics and the Comparative Method." American Political Science Review , 65(3), 682–693.
https://www.la.utexas.edu/users/chenry/core/Course%20Materials/Lijphart1971.
Marsh, David and Stoker, Gerry (2010) Theory and Methods in, Political Science, New York: Palgrave Mc Millan.
Skocpol, T. (1979) States and Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia, and China. Cambridge University Press.
Tilly, C. (1978) From Mobilization to Revolution. Addison-Wesley.
