مقایسه پروفایل هوشی کودکان مبتلا به نارسایی توجه- بیشفعالی با کودکان عادی براساس شاخصهای جانبی و مکمل آزمون WISC-V
الموضوعات : روانشناسیمهران سلیمانی 1 , لادن واقف 2 , لعیا عبداللهی 3
1 - گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان تبریز، ایران.
2 - گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان تبریز، ایران.
3 - گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان تبریز، ایران.
الکلمات المفتاحية: اختلال نارسایی توجه- بیشفعالی, آزمون WISC-V, شاخص¬های جانبی, شاخص¬های مکمل,
ملخص المقالة :
با توجه به تغییرات آزمون WISC-V نسبت به WISC-IV، مثل 5 شاخصه شدن WISC-V در مقایسه با 4 شاخصه بودن WISC-IV و اضافه شدن شاخص مکمل و 3 خردهآزمون دیگر به WISC-V، مطالعه حاضر با هدف مقایسه عملکرد کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- بیشفعالی با کودکان عادی براساس شاخصهای جانبی و مکمل آزمون WISC-V طراحی شده است. پژوهش حاضر به روش توصیفی میباشد. جامعه آماری مطالعه حاضر را کلیه دانشآموزان 7 تا 12 سالهی مراجعهکننده به مراکز مغز و اعصاب و نوروتراپی و مدارس عادی شهر تبریز تشکیل دادند. نمونه پژوهش شامل 60 دانشآموز (30 دانشآموز با اختلال نارسایی توجه- بیشفعالی و 30 دانشآموز عادی) بودند که بهصورت نمونهگیری هدفمند از بین جامعه آماری انتخاب شدند و به سوالات آزمون WISC-V پاسخ دادند. دادهها بهوسیله تحلیل واریانس چندمتغیره و با نرمافزار SPSS19 تحلیل شد. نتایج نشان داد که بین عملکرد کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- بیشفعالی و کودکان عادی در شاخصهای جانبی یعنی توانایی کلی، مهارت شناختی، حافظه فعال شنیداری، استدلال کمی و غیرکلامی (01/0 P <) و شاخصهای مکمل یعنی سرعت نامگذاری، ترجمه نماد، یادسپاری و یادآوری تفاوت معنادار وجود دارد (01/0 > P). نتایج مطالعه حاضر نشان داد بهعبارتی دیگر دانشآموزان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- بیشفعالی در تمام خردهمقیاسهای شاخصهای جانبی و مکمل آزمون WISC-V عملکرد ضعیفی نسبت به دانشآموزان عادی داشتند. با توجه به این نتایج شاید بتوان برنامههای توانبخشی مناسبی در راستای ارتقای شناختی این کودکان ارائه داد.
گراث مارنات، گ. (1396). راهنمای کاربردی و تفسیر بالینی مقیاسهای هوشی وکسلر با نگاهی جامع به آزمون وکسلر کودکان WISC-V. ترجمه ابوالفضل کرمی و رعنا کرمی. چاپ اول، ناشر، روانسنجی. شابک: 97896447855334
وایس، ل؛ ساکلوفسکی، د؛ هولدنک، ج و پریفیترا، او. (1396). سنجش و تفسیر بالینی وکسلر 5 کودکان: ساختار و مداخله. ترجمه، علی علیپور. چاپ دوم. ناشر، روان سنجی. شابک: 9789647855341
Alqahtani, A., Alfarraj, O., & Alotaibi, M. (2019). Investigating executive function deficits in children with ADHD through interactive visual tasks. In Human-Computer Interaction – INTERACT 2019. (pp. 35–49). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-23563-5_3
Al-Saad, M. S. H., Al-Jabri, B., & Almarzouki, A. F. (2021). A Review of Working Memory Training in the Management of Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Frontiers in behavioral neuroscience, 15, 686873. https://doi.org/10.3389/fnbeh.2021.686873
Ayano, G., Demelash, S., Gizachew, Y., Tsegay, L., & Alati, R. (2023). The global prevalence of attention deficit hyperactivity disorder in children and adolescents: An umbrella review of meta-analyses. Journal of Affective Disorders, 339, 860–866. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.07.071
Becker, D., et al. (2024). Measurement invariance of the WISC-V across a clinical sample of children and adolescents with ADHD and a matched control group. Journal of Intelligence, 12(1), 6. https://doi.org/10.3390/jintelligence12010006
Becker, A., Daseking, M., & Kerner auch Koerner, J. (2021). Cognitive Profiles in the WISC-V of Children with ADHD and Specific Learning Disorders. Sustainability, 13(17), 9948. https://doi.org/10.3390/su13179948
Brooks, A. D., Berninger, V. W., Abbott, R. D. (2011). Letter naming and letter writing reversals in children with dyslexia: Momentary inefficiency in the phonological and orthographic loops of working memory. Developmental Neuropsychology, 36(7), 847-868. https://doi.org/10.1080/87565641.2011.606401
Ceruti, C., Mingozzi, A., Scionti, N., & Marzocchi, G. M. (2024). Comparing Executive Functions in Children and Adolescents with Autism and ADHD - A Systematic Review and Meta-Analysis. Children, 11(4), 473. https://doi.org/10.3390/children11040473
Cichocki, A., Kirsch, A., & Nicholson, L. (2024). Impact of working memory and processing speed on executive function performances in youth with ADHD and learning disorder. Archives of Clinical Neuropsychology, 39(7), 973. https://doi.org/10.1093/arclin/acae067.052
Crocker, S., Nasser, E., & Milligan, R. (2024). Clinical utility of administering the WISC-V as standard practice in paediatric attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) assessments in a public hospital and health system: a rapid review to inform clinical practice. Educational and Developmental Psychologist, 42(1), 62–71. https://doi.org/10.1080/20590776.2024.2412336
Doshi, J. A., Hodgkins, P., Kahle, J., Sikirica, V., Cangelosi, M. J., Setyawan, J., Erder, M. H., & Neumann, P. J. (2012). Economic impact of childhood and adult attention-deficit/hyperactivity disorder in the United States. Journal of Attention Disorders, 16(8), 632–640. https://doi.org/10.1177/1087054711416933
Fan, Y., & Wang, M. (2023). The relationship between inhibition deficit and ADHD symptoms in children: A bidirectional perspective. Current Psychology. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03233-5
Gaye, F., Groves, N. B., Chan, E. S. M., Cole, A. M., Jaisle, E. M., Soto, E. F., & Kofler, M. J. (2024). Working memory and math skills in children with and without ADHD. Neuropsychology, 38(1), 1–16. https://doi.org/10.1037/neu0000920
Giora, R., & Fein, O. (1999). On understanding familiar and less familiar figurative language. Journal of Pragmatics, 31(12), 1601-1618. https://doi.org/10.1016/S0378-2166(99)00006-5
lucksberg, S. (2008). How metaphors create categories- quickly. In R. W. Gibbs (Ed). The Cambridge handbook of metaphor and thought. Chapter 4, 67-83. https://doi.org/10.1017/CBO9780511816802.006
Guo, Y., Zhang, Y., & Liu, X. (2025). Visual search of emotional faces in children with ADHD: Evidence from eye-tracking. Current Psychology. https://doi.org/10.1007/s12144-025-08467-7
Hulsbosch, A.K., Van der Oord, S., & Tripp, G. (2025). Academic achievement in children with ADHD: The role of processing speed and working memory. Research on Child and Adolescent Psychopathology. https://doi.org/10.1007/s10802-025-01346-6
Kaufman, A.S., & Kaufman, N.L. (2004). Kaufman Assessment Battery for Children Second Edition. Circle Pines, MN: American Guidance Service.
Kofler, M. J., Groves, N. B., Chan, E. S. M., Marsh, C. L., Cole, A. M., Gaye, F., Cibrian, E., Tatsuki, M. O., & Singh, L. J. (2024). Working memory and inhibitory control deficits in children
with ADHD: An experimental evaluation of competing model predictions. Frontiers in Psychiatry, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1277583
Kibby, M. Y., Lee, S. E., & Dyer, S. M. (2014). Reading performance is predicted by more than phonological processing. Frontiers in Psychology, 5, Article 960. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00960
Pievsky, M. A., & McGrath, R. E. (2018). The neurocognitive profile of attention-deficit/ hyperactivity disorder: A review of meta-analyses. Archives of Clinical Neuropsychology, 33(2), 143-157. https://doi.org/10.1093/arclin/acx055
Rincón CF, Bernal MoralesL, Tello Sandoval S. Executive functioning in adults with attention deficit hyperactivity disorder: A systematic review. Acta Neurol Colomb. 2024;40(3): e1208. https://doi.org/10.22379/anc.v40i3.1208
Ryan, M., Jacobson, L. A., Hague, C., Bellows, A., Denckla, M. B., Mahone, E. M. (2017). Rapid automatized naming (RAN) in children with ADHD: An ex- Gaussian analysis. Child Neuropsychol. A Journal on Normal and Abnormal Development in Childhood and Adolescence, 23(5), 571-587.
Tsantilas, D., Ilie, A., Waldon, J., McGonnell, M., & Corkum, P. (2022). The Contributions of Cognitive Abilities to the Relationship between ADHD Symptoms and Academic Achievement. Brain Sciences, 12(8), 1075. https://doi.org/10.3390/brainsci12081075
Wilson, Alexander. (2023). Cognitive Profile in Autism and ADHD: A Meta-Analysis of Performance on the WAIS-IV and WISC-V. Archives of Clinical Neuropsychology. 39. https://doi.org/10.1093/arclin/acad073
Wolraich, M. L., Hagan, J. F., Allan, C., Chan, E., Davison, D., Earls, M., ... & Zurhellen, W. (2019). Clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents. Pediatrics, 144 (4). https://doi.org/10.1542/peds.2019-2528
