ارزیابی ریسکها و رتبه¬بندی پروژه¬ها با روش سیستم استنتاج فازی و AHP در چارچوب استاندارد دانش مدیریت پروژه
الموضوعات : مديريت دانش
آفرين اخوان
1
,
زهرا زارع هرفته
2
1 - دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران
2 - دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران
الکلمات المفتاحية: ارزیابی ریسک پروژه تحلیل سلسله مراتبی استاندارد PMBOK استنتاج فازیپروژه هاي نفتي,
ملخص المقالة :
مديريت ريسک براي کاهش شکستهاي ناشي از ريسکهاي مختلفي نظير چرخههاي نامطمئن اقتصادي، تقاضاي نامطمئن مشتري و حوادث طبيعي و انساني غيرقابل پيشبيني و ... ضروري است. در اين پژوهش سعي شد با شناسايي و اولويتبندي ريسکهاي پروژهها براساس استاندارد PMBOK و رتبهبندي آنها براساس تلفيق تکنيکهاي فازي و تحليل سلسله مراتبي، اطلاعات کامل و جامعي از مديريت ريسک پروژههاي نفتي در اختيار مديران و خبرگان قرار گيرد. اين پژوهش در شرکت مشاوره مهندسي عميد و با همکاري ٧ نفر از مشاوران پروژههاي صنعت نفت بر روي سه پروژهي صنعت نفت (پروژه a، پروژه b و پروژه c) انجام شد. ابتدا با استفاده از مطالعات پيشين و کسب نظر از مشاوران شرکت و در چارچوب استاندارد PMBOK، ريسکهاي پروژههاي صنعت نفت در چهار گروه ريسکهاي فني، درون سازماني، برون سازماني و مديريت پروژه، قرار گرفتند. سپس ريسکها با روش تحليل سلسله مراتبي (AHP) فازي رتبهبندي شدند. معيارهاي رتبهبندي در روش مقايسات زوجي هزينه، زمان، کيفيت و محدوده پروژه مشخص گرديد. ريسکها براساس تأثيري که بر اين اهداف پروژه (هزينه، کيفيت، زمان و هزينهي پروژه) ميگذارند رتبهبندي شدند. پس از وزندهي ريسکها، سه پروژهي تحقيق براساس هر کدام از ريسکهاي شناساييشده مقايسه زوجي شدند و از نتيجهي اين مقايسات بهعنوان ورودي استنتاج فازي استفاده شد. در نهايت ميزان موفقيت هر کدام از پروژهها بدست آمد و پروژه b، در رتبه اول، پروژه a در رتبه دوم و پروژه c در رتبه سوم قرار گرفت؛ در نتيجه پروژه b بهعنوان پروژه با کمترين ريسک انتخاب شد.
1- فدائيآشياني، صادق. شناسايي، ارزيابي و اولويتبندي ريسکهاي پروژه براساس تاپسيس فازي (مورد مطالعاتي: پروژههاي توسعهاي شرکت ذوبآهن اصفهان). پاياننامه کارشناسيارشد، موسسه آموزش عالي صنعتي فولاد، دانشکده مهندسي صنايع و مديريت، 1397.
2- سیدنژاد، حسین. دستهبندی اجرایی حول مدیریت ریسک براساس استاندارد PMBOK در پروژههای عمرانی. پنجمین کنفرانس بینالمللی حسابداری، مدیریت و نوآوری در کسب و کار، تهران، 1398.
3- حاجييخچلي، سيامک، پرچمي جلال، مجيد و اسدي، محمدکاظم. انتخاب تأمينکنندگان در زنجيره تامين سبز پروژههاي صنعت نفت و گاز با ترکيب روشهاي تصميمگيري چند معياره فازي. مديريت مخاطرات محيطي (دانش مخاطرات سابق)، 4(3)، 246-231، 1396.
4- برخورداري احمدي، مهناز و جمالي، ابراهيم. شناسايي مخاطرات پروژههاي نفتي براساس استاندارد PMBOK و رتبهبندي آنها بارويکرد AHP و TOPSIS در محيط فازي، فصلنامه تخصصي رشد فناوري، 13 (50)، 50-41، 1396.
5- تايانلويبيک، قربان. ارزيابي و اولويتبندي ريسکهاي موجود در پروژههاي صنعتي نيروگاهي. پاياننامه کارشناسيارشد، مؤسسه آموزش عالي اشراق، دانشکده مهندسي صنايع، 1396.
6- قنبری قوی، علیرضا و جوهری، مجید. فرآیند مدیریت ریسک با رویکرد تطابق در بازارهای اقتصادی تورمی. کنفرانس ملی معماری و عمران شهری، تربت جام، 1396.
7- قربانی، سمیه. مدیریت ریسک پروژه مبتنی بر راهنمای PMBOK و کاربرد آن در پروژههای عمرانی. عمران و پروژه، 3(2)، 60-79، 2021.
8- سايهباني، مصباح، حاتمي، فرزاد و هروي، حميد. اولويتبندي ريسکها و ارائهي مدل مديريت ريسک در توسعهي نيروگاههاي بادي براساس استاندارد مديريت پروژه. نشريه مهندسي عمران اميرکبير، 50(4)، 812-801، 1397.
9- شاهمیرزایی، علی، پاسبان، محمد. ارزیابی ریسکهای سازمان قطار شهری تبریز و حومه، براساس استاندارد PMBOK. تحقیقات میانرشتهای در علوم مهندسی و مدیریت، دوره 3، 1400.
10- رهنمایرودپشتی، فریدون، امینی، هادی، عزیزی، فرهاد، نوروزی، محمد. ارزیابی مدیریت ریسک شرکت با استفاده از کاربرد تصمیمگیری چند معیاره خاکستری با وزن آنتروپی. مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار. 46. 495-516، 1400.
11- همتینیا، سلمان، مبشری، مهسا و جوزی، سیدعلی. مدیریت تلفیقی ریسکهای مکانمند خطوط لوله انتقال نفت و گاز. چهارمین کنفرانس بینالمللی پژوهشهای کاربردی در علوم و مهندسی، 1398.
12- خليلزاده، محمد، کاظمي، جلال، دهقانسانج، کاظم. ارزيابي و اولويتبندي توليد محصولات کشاورزي با روش تصميمگيري تاپسيس فازي (مطالعه موردي منطقه مهاباد و مياندوآب). چهارمين همايش ملي کشاورزي، دانشگاه تهران، 1395.
13- افروغ، احمد، عباسی، مصطفی. نقش مدیریت ریسک در کاهش حوادث ساخت و نصب در صنایع پتروشیمی. پژوهشهای کاربردی در فنی و مهندسی، 10، 1-14، 1397.
14- بمانیطوفال، رومینا و خاتمی، سید شهاب. مدیریت ریسک در پروژههای ساختمانی براساس استاندارد PMBOK. هفتمین کنفرانس ملی فناوریهای نوین در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی، تهران، 1399.
15- موسیزاده مقدم، امیر. مدیریت و ارزیابی ریسک ایمنی در کارگاههای سدسازی با روش AHP. کار و جامعه، 234، 43-50، 1398.
16- محقر، علی، خراسانی، علیرضا. طراحی مدل ارزیابی مدیریت ریسک در شرکتهای خودروساز؛ نظریه دادهبنیاد. چشمانداز مدیریت صنعتی، 39، 28-9، 1399.
17- علیکاظمی، مهدی، علیحسینی، مسعود، احتشامراثی، رضا. ارزیابی عوامل ریسک انسانی در پروژههای نفت و گاز: مطالعه موردی شرکت نفت و گاز پارس. پژوهشهای سیاستگذاری و برنامهریزی انرژی، 18، 66-39، 1399.
18- سلاجقه، ساغر، اخوان، آفرین، حاجیحسینی، علیرضا. تعيين مدل بهينه ارزيابي ريسك در پروههاي عمراني- مطالعه موردي پروژه احداث كارخانه فولاد. طب کار، 12(1). 33-24، 1399.
19- Yousri, E., Sayed, A.E.B., Farag, M.A. and Abdelalim, A.M., Risk Identification of Building Construction Projects in Egypt. Buildings, 13(4), pp.1084, (2023).
20- Sanajaoba, S. and Fernandez, E., Maiden application of Cuckoo Search algorithm for optimal sizing of a remote hybrid renewable energy System. Renewable energy, 96, pp.1-10, (2016).
21- Freeman, J. and Chen, T., Green supplier selection using an AHP-Entropy-TOPSIS framework. Supply Chain Management: An International Journal, 20(3), pp.327-340, (2015).
22- Ramli, M.A., Hiendro, A. and Twaha, S., Economic analysis of PV/diesel hybrid system with flywheel energy storage. Renewable Energy, 78, pp.398-405, (2015).
23- Schwening, G.S. and Abdalla, Á.M., Selection of agricultural aircraft using AHP and TOPSIS methods in fuzzy environment. In 29th Congress of the International Council of the Aeronautical Sciences, pp. 0875, (2014).
24- Kumar, D. and Katoch, S.S., Sustainability indicators for run of the river (RoR) hydropower projects in hydro rich regions of India. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 35, pp.101-108, (2014).
25- Abd El-Karim, M.S.B.A., Mosa El Nawawy, O.A. and Abdel-Alim, A.M., Identification and assessment of risk factors affecting construction projects. HBRC journal, 13(2), pp.202-216, (2017).
26- Khodeir, L.M. and Mohamed, A.H.M., Identifying the latest risk probabilities affecting construction projects in Egypt according to political and economic variables. From January 2011 to January 2013. HBRC journal, 11(1), pp.129-135, (2015).
27- Waqar A., Othman, I. and González-Lezcano, R.A., Challenges to the Implementation of BIM for the Risk Management of Oil and Gas Construction Projects: Structural Equation Modeling Approach. Sustainability, 15(10), p.8019, (2023).
28- Kassem, M.A., Risk management assessment in oil and gas construction projects using structural equation modeling (PLS-SEM). Gases, 2(2), pp.33-60, (2022).
29- Dhaenens-Flipo, C. and Finke, G., An integrated model for an industrial production–distribution problem. Iie Transactions, 33(9), pp.705-715, (2001).
30- Zebardast, E., Application of analytic hierarchy process in urban and regional planning. pp.13-21, (2002).
