نقش احزاب سیاسی و حوزه علمیه نجف در روابط ایران وعراق
محورهای موضوعی : علوم سیاسیمحمد رضائی 1 , عزیز جوانپور هروی 2 , مهدی فیروزکوهی 3 , پرویز احدی 4
1 - دانشجوی دکتری علوم سیاسی-دانشکده علوم سیاسی ، واحد تبریز ، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز ، ایران
2 - دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 - دانشیار ، دانشگاه جامع امام حسین (ع) ، تهران ، ایران
4 - دانشیار علوم سیاسی ، واحد تبریز ، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز ، ایران
کلید واژه: احزاب سیاسی – حوزه نفوذ- انقلاب اسلامی – حوزه علمیه نجف.,
چکیده مقاله :
روابط ایران و عراق به دلیل تاریخ مشترک بین دو کشور و مسائل مشترک، پیوندهای خانوادگی، اشتراک در مذهب و فرهنگ و دین، پیوندهای متقابل در قبائل و مجاورت در حدود مرزی، متفاوت با کشورهای دیگر می باشد که در دوره های مختلف با تغییرات شرایط سیاسی در دو کشور نیز دستخوش تغییرات می گردد. پس از سقوط نظام بعث در سال 2003 و ایجاد فرصت از دست رفته برای شیعیان عراق، آنان را بر آن داشت تا با تکیه بر توانمندی های کشورمان ایران به فکر تحکیم روابط با ایران بیفتند. عراق کشوری است که همواره در طول تاریخ از تنوع قومی خود رنج برده و همواره با تسلط یک قوم یا مذهب چه عرب، کرد، سنی و یا شیعه مواجه بوده است. این گروه‌ها و احزاب نقش‌های کلیدی در سیاست خارجی این کشور به‌ویژه در رابطه با ایران ایفا کرده و می‌کنند. حضور شیعیان و اکراد در ساخت قدرت بغداد، حذف رژیم بعثی، تغییر رویکرد «عربی- سنی» به «عربی- شیعی- کردی» در فضای سیاسی عراق؛ فرصت‌های به‌وجود آمده در این کشور را در جهت منافع ملی جمهوری اسلامی ایران قرار می‌دهد. از طرف دیگر در دوران معاصر، حوزه علمیه نجف به عنوان حوزه مرکزی اهل تشیع مطرح بود و نقش بسیار پررنگی در تکوین جامعه شیعی عراق ایفا می‌کرد لذا میتوانست نقش پررنگی در جهت دهی اهداف احزاب عراق و شیعیان ایران ایفا نماید و از این طریق بر روابط دو کشور تاثیرگذار باشد. هدف پژوهش حاضر بر این است که به بررسی چگونگی تاثیر احزاب سیاسی و حوزه علمیه نجف بر روابط دو کشور ایران و عراق بپردازد.فرض تحقیق بر این است که حوزه¬ی علمیه عراق با جهت دهی تفکر علما بعنوان پیشوای مردم ، در مسائل سیاسی و روابط دیپلماتیک چه قبل و چه بعد از انقلاب تأثیر زیادی داشته است حتی در زمان جنگ بر اسرای عراقی نیز تاثیر زیادی داشته است. یافته تحقیق براین است که امروزه هر دو کشوردارای دیپلماتیک مناسبی می باشند، علت اصلی این امر را در تقویت نقش احزاب در عراق در دوران بعد از بعث می توان یافت و در حال دوران طلایی خود را در جهت مبارزه با تروریسم می گذارنند.
The relations between Iran and Iraq are different from other countries due to the common history between the two countries and common issues, family ties, shared religion, culture and religion, mutual ties in the tribes, and the proximity of the borders. Political changes are also taking place in the two countries. After the fall of the Baath regime in 2003 and creating a missed opportunity for the Iraqi Shiites, it prompted them to think about strengthening relations with Iran by relying on the capabilities of our country, Iran. Iraq is a country that has always suffered from its ethnic diversity throughout history and has always faced the dominance of a single people or religion, be it Arab, Kurdish, Sunni or Shiite. These groups and parties play key roles in the foreign policy of this country, especially in relation to Iran. The presence of Shiites and Kurds in building the power of Baghdad, removing the Baathist regime, changing the approach of "Arab-Sunni" to "Arab-Shia-Kurdish" in the political atmosphere of Iraq; It places the opportunities created in this country in the direction of the national interests of the Islamic Republic of Iran. On the other hand, in the contemporary era, the Najaf seminary was considered as the central area of the Shiites and played a very prominent role in the development of the Iraqi Shiite society, therefore it could play a prominent role in directing the goals of the Iraqi parties and Shiites of Iran, and in this way on the relations two countries to be influential. The purpose of the present research is to examine how political parties and Najaf seminary affect the relations between the two countries of Iran and Iraq. The premise of the research is that the Iraqi seminary, by directing the thinking of the scholars as leaders of the people, in political issues and Diplomatic relations have had a great impact both before and after the revolution, even during the war, it has also had a great impact on Iraqi prisoners. The findings of the research is that today both countries have good diplomatic skills, the main reason for this can be found in the strengthening of the role of parties in Iraq in the post-Baath era, and they are currently in their golden era in the fight against terrorism.
منابع و ماخذ
1. ان ويلي، جويس، ۱۳۹۳، نهضت اسلامی شیعیان عراق ،تهران: موسسه اطلاعات .
2. برنا بلداجی، س. (۱۳۸۳). شیعیان عراق: بررسی وضعیت جامعه‌شناختی. فصلنامه شیعه‌شناسی، ۲(۷).187.140
3. توال، ف. (۱۳۷۹). ژئوپولیتیک شیعه (ع. قاسم آقا، مترجم). تهران: نشر آمن؛ مؤسسه مطالعات و تحقیقات اندیشه‌سازان نور
4. جعفریان، ر. (۱۳۸۲). مرجعیت سیاسی شیعه. زمانه، (۷–۸)، ۱۴–۲۲
5. جعفریان، رسول، ۱۳۸۵ تشیع در عراق و مناسبات با ایران فصلنامه مطالعات تاریخی، 4(15): 219-180.
6. حائری، سید علی اکبر، ۱۳۸۲، حوزه نجف تلاش ها و مظلومیتها پژوهش و حوزه، سال چهارم شماره ١٦.
7. الخليل، سمیر، ۱۳۷۰، جمهوری وحشت، ترجمه احمد تدین، تهران، نشر طرح نو.
8. دادفر، سجاد، 1389، تأملي بر يكي از چالشهاي حوزه علميه نجف در قرن بيستم،پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی، سال هفتم، شماره 28.
9. رضایی، حسن، ۱۳۸۹، عراق جدید شیعیان و انتخابات دوم پارلمانی، پژوهش های منطقه ای، شماره سوم.19-7.
10. الزبيدی، کاظم و حسین لطیف، نعم محمد العبادی، عاطف لاضی السعدون، (1391)، عراق در جستجوی آینده ترجمه علی شمس تهران موسسه مطالعات اندیشه سازان نور.
11. سهرابی، محمد؛ اشرفی، امراله؛ کریمی، مرتضی (1395). کالبد شناسی احزاب و گروه های سیاسی عراق و تاثیر آنها بر روابط ایران و عراق، فصلنامه مطالعات روابط بین الملل، 9(34): 167-196
12. الشمراني، محمد علی، (2003)، صراع الاضداد، لندن، دار الحكومة.
13. فولر، گراهام ای و رند رحیم فرانکه (1383). شیعیان عراق، مترجم خدیجه تبریزی، فصلنامه شیعه شناسی 2(6):155-191
14. قلی زاده، مصطفی، (1372) ، شهید صدر بر بلندای اندیشه و جهاد، تهران ،سازمان تبلیغات اسلامی.
15. محتشمی، علی اکبر، (۱۳۷۸). خاطرات سیاسی (ج. ۲). تهران: خانه اندیشه جوان.
16. موسوی، حسین و عادل ادیب، ۱۳۸۳، حزب الدعوة اسلامی عراق پیشینه تاریخی و اندیشه سیاسی)، تهران، مرکز پژوهشهای علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
17. ترجمان سیاسی، شماره 150، دوشنبه 27/7/1377.
18. خبرگزاری تسنیم، آبان98
19. خبرگزاری جمهوری اسلامی،خرداد1399
20. مرکز اسناد انقلاب اسلامی،اسفند 99
21. مصاحبه با ابویاسین عزالدین سلیم، 5/3/1380.
