واکاوی مؤلفههای هستیشناختی نیایش در ادیان ابراهیمی بر اساس دکترین «مثلث سرشت نیایش»
محورهای موضوعی : اخلاق و تربیت اسلامی
1 - دکترای تصوف و عرفان اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی
کلید واژه: سرشت نیایش, نیایش موحدانه, خدا, انسان, نیاز.,
چکیده مقاله :
نیایش موحدانه برخلاف الگوهای غیرموحدانه که بر کثرتگرایی میان انسان و خدایان استوارند، رابطهای دوسویه میان انسان و خدای واحد است. در این الگو، ایمان به وحدانیت و صفات الهی از یک سو، و حضور انسانِ نیازمند (در ابعاد مادی و معنوی) از سوی دیگر، ارکان اصلی شکلگیری نیایش را تشکیل میدهند. پژوهش حاضر با هدف تبیین فصل مشترک نیایش در ادیان توحیدی، دکترین نظریه «مثلث سرشت نیایش» را پیشنهاد میدهد. این نظریه در قالب سه رأس اصلی شامل «خداوند»، «انسان» و «نیاز/حاجتطلبی» ترسیم شده و سه ضلع پیونددهنده این رئوس یعنی «اضطرار»، «سخن» و «اجابت» را مورد واکاوی قرار میدهد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که این ساختار مثلثی، ماهیت بنیادین و مشترک نیایش را در بستر ادیان توحیدی تبیین میکند.
Monotheistic prayer, unlike polytheistic models that are based on pluralism between humans and gods, represents a reciprocal relationship between humanity and the One God. In this model, faith in the oneness and divine attributes, on one hand, and the presence of the needy human (in material and spiritual dimensions), on the other, form the primary pillars for the establishment of prayer. This research aims to explain the common ground of prayer in monotheistic religions by proposing the theoretical doctrine of the “Prayer Essence Triangle.” This theory is conceptualized with three main vertices: “God,” “Human,” and “Need/Supplication,” and it investigates the three connecting sides of these vertices: “Compulsion/Distress,” “Speech,” and “Response.” The research findings indicate that this triangular structure elucidates the fundamental and shared nature of prayer within the context of monotheistic religions.
قرآن کریم.
کتاب مقدس (ترجمه تفسیری).
کتاب مقدس (ترجمه شریف).
کتاب مقدس (ترجمه قدیم).
ابن عربی، محییالدین. (بیتا). الفتوحات المکیه (۴ جلدی). بیروت: دار الصادر.
برومر، ونسان. (۱۳۹۲). هنگام نیایش چه میکنیم؟. ترجمه اشکان بحرانی، ویراستار علمی قاسم کاکایی. تهران: نشر هرمس.
توسلی افشار، م. (۱۳۸۶). عشق در ادیان و ملل و عرفان اسلامی. زنجان: نیکان کتاب.
توفیقی، حسین. (۱۳۸۳). مقدمهای بر مقایسه ادیان توحیدی. هفت آسمان، (۲۲)، صص (شماره صفحه استخراج شود).
جامی، عبدالرحمن. (۱۸۵۸). نفحات الانس. تحقیق و تصحیح ویلیام ناسولیس و مولوی غلام عیسی. کلکته: مطبعه لیسی.
جرجانی، علی بن محمد. (۱۳۷۰). التعریفات. تهران: ناصرخسرو.
حمزه فناری، شمسالدین محمد. (۲۰۱۰). مصباح الأنس بین المعقول و المشهود. تحقیق عاصم ابراهیم الکیالی. بیروت: دار الکتب العلمیه.
الحکیم الترمذی. (۱۴۲۲ ق). ختم الاولیاء. تحقیق عثمان اسماعیل یحیی. چاپ دوم. بیروت: مهد الادآب الشرقیه.
سبزواری، ملا هادی. (۱۳۸۳). اسرار الحکم. مقدمه منوچهر صدوقی سها، تصحیح کریم فیضی. قم: مطبوعات دینی.
سروش، عبدالکریم. (بیتا). مفهوم دعا (مجموعه سخنرانی). [قابل دسترسی در آرشیوهای صوتی/تصویری].
صلیبا، جمیل. (۱۳۶۶). فرهنگ فلسفی. ترجمه منوچهر صانعی درهبیدی. تهران: انتشارات حکمت.
شیخ حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۳۸۰). الجواهر السنیۀ فی الاحادیث القدسیه. ترجمه زینالعابدین کاظمی خلخالی. چاپ سوم. تهران: انتشارات دهقان.
کاپلستون، فردریک. (۱۳۸۸). تاریخ فلسفه (از ولف تا کانت). ترجمه اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کاکایی، قاسم. (۱۳۷۳). توحید افعالی در قرآن و کتاب مقدس. کیهان اندیشه، (۵۸).
گاندی، مهاتما. (۱۳۹۱). نیایش. ترجمه شهرام نقشتبریزی. چاپ هفتم. تهران: نشر نی.
مولوی، جلالالدین محمد. (بیتا). مثنوی معنوی. (نسخههای مختلف).
مهروش، فرهنگ. (۱۳۸۹). مروری بر گستره دعا پژوهی. تهران: انتشارات هرمز.
میبدی، رشیدالدین. (۱۳۷۱). کشف الاسرار و عدة الابرار. به اهتمام علیاصغر حکمت. چاپ پنجم. تهران: انتشارات امیرکبیر.
نراقی، ملا محمدمهدی. (۱۳۶۹). انیس الموحدین. چاپ دوم. تهران: انتشارات الزهراء.
هایلر، فردریک. (۱۳۹۲). نیایش. ترجمه شهابالدین عباسی. تهران: نشر نی.
Eliade, M. (1995). The Encyclopedia of Religion. New York: Simon & Schuster Macmillan.
Kant, I. (n.d.). Religion Within the Limits of Reason Alone. Translated by T. M. Greene & H. H. Hudson. Retrieved from www.marxists.org.
