مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی (انجمن معارف اسلامی ایران) 2383-3279 17 1 2026 8 11 Challenges and Manifestations of Applying Restorative Justice in the Juvenile Criminal Justice System of Iran چالش‌ها و جلوه‌های کاربست عدالت ترمیمی در نظام عدالت کیفری ایران 93 111 fa حسین قنبری استادیار، گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، ایران امیرحسین احمدی دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران 2025 8 13 <p>Children and adolescents, given their particular vulnerability, consistently require protective measures. In Iran, the criminal protection of juveniles commenced in the 2000s and was formally established with a differential and rehabilitative approach in the 201&rdquo; law. Focusing on the principles of&rdquo;reform, rehabilitation, and the preservation of the child's dignity, this study investigates the foundations and application of restorative justice within this legal framework. Key characteristi&rdquo;s of this system include confidential and non-public hearings&mdash;aimed at preventing stigmatization&rdquo; reducing psychological trauma, and ensuring&rdquo;swift proceedings to facilitate th&rdquo; child&rsquo;s prompt exit from the criminal justice process. Employing a descriptive-analytical methodology, this research examines manifestations of restorative justice, such as Its family-centric nature and the Informality of its procedures. This approach prioritizes the participation of the child, family, and community in repairing harm and promoting rehabilitation over traditional punitive measures. Mechanisms like mediation exemplify this informality, diverting cases from the formal system, while the&rsquo;family-oriented model underscores the family&rsquo;s pivotal role in reintegrating the child.Nevertheless, the findings reveal significant challenges to the complete realization of these objectives, m&rdquo;st notably the absence of a cohesive strategy and inadequate coordination between judicial and executive bodies. The study concludes by proposing p&rdquo;acti&rsquo;al recommendations for enhancing the efficacy of this system.</p> <p>در جوامع معاصر، اطفال و نوجوانان به عنوان گروهی آسیب&zwnj;پذیر و در حال رشد، نیازمند حمایت&zwnj;های حقوقی و اجتماعی ویژه&zwnj;ای هستند تا از آسیب&zwnj;های ناشی از تعارض با قانون مصون بمانند. قانونگذار در سال ۱۳۸۱ در جهت ایفای تعهدات ناشی از الحاق به کنوانسیون حقوق کودک ۱۹۸۹ و تصویب آن با توسل به رویکرد افتراقی به ایجاد چتر حمایتی گسترده و ویژه برای کودکان اقدام و قانون حمایت از کودکان و نوجوانان را تصویب کرد(قنبری،۱۴۰۱: ۲۳۳). این حمایت، نه تنها بر پایه اصول انسانی و اخلاقی استوار است، بلکه ریشه در آموزه&zwnj;های جرم&zwnj;شناسی دارد که طفل را فردی نیازمند هدایت و بازپروری می&zwnj;بیند. قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در سال ۱۳۹۹ با همین رویکرد به تصویب رسیده است. این قانون، با الهام از اسناد بین&zwnj;المللی همچون کنوانسیون حقوق کودک و قواعد پکن، بر جنبه&zwnj;های تنبیهی افتراقی و ترمیمی تأکید ورزیده تا اهداف اصلاح، توان&zwnj;بخشی و بازاجتماعی&zwnj;سازی را جایگزین کیفرهای سنتی نماید.با این حال، مسئله اصلی آن است که علی&zwnj;رغم پیشرفت&zwnj;های تقنینی، چالش&zwnj;هایی همچون ناکارآمدی واکنش&zwnj;های کیفری رسمی، فقدان سازوکارهای ترمیمی جامع در قوانین جزایی و ضعف هماهنگی میان نهادهای قضایی، انتظامی و حمایتی ، اجرای این سیاست&zwnj;ها را با موانع جدی روبه&zwnj;رو ساخته است. این کاستی&zwnj;ها، منجر به افزایش آسیب&zwnj;های ثانویه بر روان کودک و کاهش اثربخشی پیشگیری از تکرار جرم و ناتوانی در مهار پدیده مجرمانه می&zwnj;گردد. پژوهش حاضر، با شناسایی این شکاف، به دنبال پاسخ به پرسش اصلی است: جلوه&zwnj;های تنبیهی و ترمیمی افتراقی در دادرسی کیفری اطفال ایران کدام&zwnj;اند ؟ فرضیه پژوهش بر آن است که رویکردهای ترمیمی، به دلیل تمرکز بر مشارکت ذی&zwnj;نفعان و غیررسمی&zwnj;سازی، کارایی بیشتری نسبت به جنبه&zwnj;های تنبیهی در دستیابی به اهداف اصلاح و بازپروری دارند، هرچند در عمل با خلأهای قانونی مواجه&zwnj;اند. هدف اصلی تحقیق، تحلیل جلوه&zwnj;های افتراقی دادگری کیفری اطفال با تمرکز بر قانون حمایت ۱۳۹۹ و مقایسه تطبیقی با اسناد بین&zwnj;المللی است تا نقاط قوت و ضعف شناسایی شود. از این رو پژوهش حاضر در دو بخش اصلی ساختار یافته: بخش نخست به جلوه&zwnj;های تنبیهی افتراقی می&zwnj;پردازد و بخش دوم جلوه&zwnj;های ترمیمی را واکاوی می&zwnj;کند. در نهایت، پیشنهادهایی عملی برای بهبود اجرای این جلوه&zwnj;ها ارائه خواهد شد.</p> http://akhlagh.saminatech.ir/fa/Article/Download/54426