مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 31 2 2026 3 18 An Analytic Study of the View of Women in Mullā Ṣadrā’s Works: A Historical-Social Approach نگاهی تحلیلی به زن در آثار ملاصدرا با رویکرد تاریخی‌ـ‌اجتماعی 41 60 fa نسرین سراجی پور دانشگاه آزاد اسلامی 2025 5 31 In Mullā Ṣadrā’s works, like in those of many Muslim thinkers, reference is made to the alleged deficiency of women’s intellect.  Although Mullā Ṣadrā's statements might be influenced by the prevalent ḥadīths of his time, on the one hand, the imperfection of intellect in narrations and in his works refers to acquired intellect, which is affected by the historical, social, and cultural environment in which a person lives. On the other hand, Mullā Ṣadrā is the heir to the thoughts of his predecessors and the lived cultural, social, and customary experiences of the Safavid era. Previous researchers have analyzed his intra-textual views of women; however, they have overlooked the external factors influencing his perspective. During the time of Mullā Ṣadrā, the dominant intellectual current was affected by Akhbārism, within which ḥadīth could not be weighed against the Holy Qur’ān to determine its authenticity. Therefore, a number of fabricated narrations about the imperfection of women's intellect were widely accepted. Women in the Safavid era were deprived of formal and public education and did not have the same opportunities for social participation as men. Hence, except for a few women, they did not have the opportunity to manifest their talents. Given the scarcity of learned women in that era, the narrations of women's intellectual deficiency are confirmed. Therefore, no new discourse in this area took place between Mullā Ṣadrā and his contemporary thinkers. Evidently, as a human being, Mullā Ṣadrā, was influenced by the prevalent social atmosphere of his time in this regard.  در آثار ملاصدرا مانند بسیاری از متفکران مسلمان، به ناقص بودن عقل زنان اشاره شده است. اگرچه سخن ملاصدرا ممکن است متأثر از احادیث رایج زمان وی باشد، اما از یکسو، در روایات و در آثار او، نقص عقل ناظر به عقل اکتسابی است و عقل اکتسابی تابع فضای تاریخی و اجتماعی و فرهنگی است که انسان در آن زیست میکند. از سوی دیگر، ملاصدرا وارث اندیشة گذشتگان و تجربیات زیستۀ فرهنگی، اجتماعی و عرفی در عصر صفوی است. پیشتر، محققانی به تحلیل درون&zwnj;متنی آراء صدرالمتألهین دربارة زنان پرداختهاند، ولی عوامل بیرونی دیدگاه ملاصدرا را نادیده گرفتهاند. در زمان این حکیم متأله، تفکر حاکم، تفکر اخباری بود و در این نوع تفکر، حدیث را نمیتوان با قرآن کریم سنجید تا سندیت آن مشخص شود. بنابرین، روایات جعلی درباب نقص عقل زنان مورد پذیرش عموم واقع شده بود. زنان عصر صفوی از آموزش رسمی و عمومی محروم بودهاند و امکان حضور در جامعه را مانند مردان نداشتهاند، و بهمین دلیل، بجز زنانی معدود، فرصت بروز استعدادهای خود را نداشتند. در عصر صفوی نمونههایی واقعی از زنان فرهیخته دیده نمیشود یا تعداد آنها بقدری اندک است که روایات نقصان عقل زنان تأیید میشود. از اینرو، هیچ گفتمان جدیدی در این حوزه میان ملاصدرا و اندیشمندان همعصر وی صورت نگرفته است. بدیهی است که ملاصدرا در مقام یک انسان، متأثر از فضای اجتماعی و عرفی زمان خود باشد.

http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/50437