مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری تاریخ فلسفه 2008-9589 16 1 2025 12 16 An Analysis of Khwajah Nāṣīr al-Dīn Ṭūsī’s View on Existence- Quiddity Relation: Principiality of Existence or Principiality of Existent? واکاوی دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی درباب رابطه وجود و ماهیت: اصالت وجود یا اصالت موجود؟ 125 144 fa ژاله مرادی دانشگاه ایلام سمیه منفرد دانشگاه ایلام شمس الله سراج دانشگاه ایلام 2025 5 6 The issue of the principiality of existence or quiddity is one of the fundamental and influential discussions in Islamic philosophy, whose roots can be traced back to philosophical dialogs before Mullā Ṣadrā. In his works, especially in the book Tajrīd al-i‘tiqād, Khwajah Nāṣīr al-Dīn Ṭūsī, a prominent philosopher and mutikallim of the 7th century AH, addressed the issue of existence and quiddity in various ways, presenting a complex and partially synthetic view of the opinions of the Peripatetics and Illuminationists on this issue. Ṭūsī’s view serves as the connecting link between Peripatetic philosophy and Transcendent Philosophy; therefore, understanding his view helps in understanding the philosophical developments from Ibn Sīnā to Mullā Ṣadrā. The present study first identifies the point of conflict in the issue of the principiality and mentally-positedness, following a new approach, and accordingly examines Ṭūsī’s view on two levels: ontology and epistemology. Although some of Ṭūsī’s statements make it difficult to determine his exact position on the principiality of existence or quiddity, evidence suggests that, in all his works, he adhered to the objective oneness of existence and quiddity in the outside and their distinction in the mind. In various contexts, including the addition of existence to quiddity, and creation and gradation, Ṭūsī considers the existent as principial, not existence nor quiddity without existence. However, the presentation of this issue in different works has taken on a different appearance depending on the audience and the purpose of writing. مسئلة اصالت وجود یا ماهیت، ازجمله مباحث بنیادین و تأثیرگذار در فلسفة اسلامی است که ریشه&zwnj;های آن را میتوان در گفتمانهای فلسفی پیش از ملاصدرا جستجو کرد. خواجه نصیرالدین طوسی، فیلسوف و متکلم برجستة قرن هفتم هجری، در آثار خود، بویژه در کتاب تجرید الاعتقاد بشیوه&zwnj;های مختلف، به مسئلة وجود و ماهیت پرداخته و در این مسئله دیدگاهی پیچیده و تا حدی تلفیقی از آراء مشائین و اشراقیون دارد. دیدگاه خواجه حلقة وصل فلسفة مشاء و حکمت متعالیه است؛ بهمین دلیل فهم دیدگاه او به درک تحولات فلسفی از ابن&zwnj;سینا تا ملاصدرا کمک میکند. پژوهش پیش رو ابتدا محل نزاع در مسئلة اصالت و اعتباریت را با رویکردی نو بیان کرده و بر مبنای آن، دیدگاه خواجه در دو مقام وجودشناسی و معرفت&zwnj;شناسی را بررسی مینماید. اگرچه برخی از عبارات خواجه بگونه&zwnj;یی است که تعیین موضع دقیق وی در مورد اصالت وجود یا ماهیت را دشوار میسازد، اما شواهد نشان میدهند که او در تمام آثارش، به وحدت عینی وجود و ماهیت در خارج و تمایز آنها در ذهن پایبند بوده است. خواجه در مواضع مختلف، ازجمله زیادت وجود بر ماهیت، و جعل و تشکیک، موجود را اصیل میداند نه وجود و نه ماهیت بدون وجود را؛ اما بیان این مسئله در آثار مختلف با توجه به نوع مخاطب و هدفِ نگارش، ظاهری متفاوت یافته است.

http://hop.mullasadra.org/fa/Article/Download/50168