مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری تاریخ فلسفه 2008-9589 16 2 2026 2 21 The Philosophical Seminary of Sabzevar, an Educational Center or a School of Thought? حوزه فلسفی سبزوار، مکتب یا مدرسه؟ 139 160 fa محمدمهدی کمالی دانشگاه علوم اسلامی رضوی محمدهادی کمالی دانشگاه فردوسی مشهد 2025 1 26 <p style="direction: ltr;">The philosophical seminary of Sabzevar, founded by Ḥājj Mullā Hādī Sabzevārī in the 13^th century AH, is considered one of the most important philosophical centers in Iran in recent centuries. However, a serious question arises in this regard: Can this center be recognized as an independent philosophical school, or should it be classified as a philosophical educational center (<em>madrasa</em>)? The present study, following an analytical approach, examines the distinguishing characteristics of a philosophical school from a philosophical center and investigates the position of the Sabzevar seminary within this framework. In this analysis, certain criteria such as conceptual innovation, theoretical coherence, sustainability beyond time and place, and the ability to create a movement are considered as characteristics of a philosophical school, while dependence on place and individuals, temporal limitations, and focus on education are introduced as features of a philosophical academy or center. The results show that the philosophical seminary of Sabzevar, despite its valuable scientific achievements and the training of prominent students, was more of a continuation and expansion of Mullā Ṣadrā&rsquo;s Transcendent Philosophy and lacked the fundamental innovations and theoretical independence necessary to form an independent philosophical school. However, it can undoubtedly be considered a vibrant and flourishing philosophical center that, in addition to explaining and strengthening Transcendent Philosophy, played a significant role in promoting and transmitting it to other philosophical centers.</p> <p>حوزة فلسفی سبزوار، که توسط حاج ملاهادی سبزواری در قرن سیزدهم قمری تأسیس گردید، یکی از مهمترین مراکز فلسفی ایران در قرون متأخر بشمار میرود. اما در اینباره پرسشی جدی مطرح است و آن اینکه آیا میتوان این حوزه را بعنوان یک مکتب فلسفی مستقل شناخت، یا باید آن را در زمره مدارس فلسفی جای داد؟ پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی، به واکاوی شاخصه&zwnj;های تفکیک مکتب فلسفی از مدرسة فلسفی پرداخته و جایگاه حوزة سبزوار را در این چارچوب بررسی میکند. در این تحلیل، معیارهایی همچون نوآوری مفهومی، انسجام نظری، پایداری فراتر از زمان و مکان، و قابلیت جریان&zwnj;سازی، بعنوان شاخصه&zwnj;های مکتب فلسفی مورد مداقه قرار گرفته و در مقابل، وابستگی به مکان و اشخاص، محدودیت زمانی، و تمرکز بر آموزش، بعنوان ویژگیهای مدارس فلسفی معرفی شده است. نتایج نشان میدهد که حوزة فلسفی سبزوار، با وجود دستاوردهای علمی ارزشمند و تربیت شاگردان برجسته، بیشتر ادامه و گسترش حکمت متعالیه صدرالمتألهین بوده و فاقد نوآوریهای بنیادین و استقلال نظری لازم برای شکلگیری یک مکتب فلسفی مستقل است. اما بیشک میتوان آن را یک مدرسه فلسفی پر شور و پر رونق دانست که علاوه بر تبیین و تحکیم حکمت متعالیه، در ترویج و انتقال آن به دیگر مراکز فلسفی، سهمی بسزا داشته است.</p> http://hop.mullasadra.org/fa/Article/Download/49315