مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 30 4 2025 9 29 Subject of the Corporeal Origination of the Soul in the Philosophy of Mullā Ṣadrā and His Commentators متعلَق حدوث جسمانی نفس در فلسفه ملاصدرا و شارحان وی 109 122 fa ابراهیم مسلم‌پور انگرابی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان سهراب حقیقت دانشگاه شهید مدنی آذربایجان 2024 10 3 <p style="direction: ltr; text-align: justify;">Psychology is one of the important fields of Islamic philosophy, playing a fundamental and constructive role in many ontological and epistemological problems. The corporeal origination of the soul, first proposed by Mullā Ṣadrā in contrast to the view of Peripatetic philosophers advocating the spiritual origination of the soul at the beginning of its attachment to the body, faced certain challenges and led to some ambiguities. Hence, commentators on Mullā Ṣadrā's works have sought to resolve these ambiguities. This study, following a descriptive-analytical approach, aims to answer the main question of which level of the soul, vegetative, animal, or rational, is the subject of corporeal origination in Mullā Ṣadrā's philosophy and that of his commentators. In response, it must be said that the rational soul, not the vegetative or animal soul, is the subject of corporeal origination. Based on the argument of &ldquo;things are known by their opposites&rdquo;, Mullā Ṣadrā's theory of corporeal origination is proposed in opposition to the Peripatetic theory of spiritual origination. Moreover, since the subject of spiritual origination for Peripatetic philosophers is the rational soul, the subject of corporeal origination in Mullā Ṣadrā's philosophical system must be the rational soul. Mullā Ṣadrā himself explicitly acknowledged this in some of his works. This paper is intended to provide a critical study of Mullā Ṣadrā's theory in his works regarding the subject of the corporeal origination of the soul, while presenting and examining the related differences of opinion among commentators.</p> <p style="text-align: justify;">نفس&shy;شناسی یکی از حوزه&zwnj;های مهم فلسفة اسلامی است که در بسیاری از مسائل هستی&zwnj;شناسی و معرفت&zwnj;شناسی، نقشی اساسی و سازنده&zwnj; دارد. حدوث جسمانی نفس که نخستین&zwnj;بار توسط ملاصدرا در مقابل دیدگاه حکمای مشاء، یعنی حدوث روحانی نفس در ابتدای تعلق به بدن، مطرح شد، با چالشها و ابهاماتی مواجه گردید. شارحان آثار ملاصدرا درصدد رفع این ابهامات برآمده&zwnj;اند. مقاله پیش رو که با رویکرد توصیفی&zwnj;ـ&zwnj;تحلیلی نگاشته شده، در پی این پرسش&zwnj; اصلی است که متعلق حدوث جسمانی نفس در فلسفة ملاصدرا و شارحان وی کدام مرتبه از نفس است؛ نباتی، حیوانی یا ناطقه؟ در پاسخ باید گفت: نفس ناطقه متعلق حدوث جسمانی است نه نفس نباتی یا حیوانی؛ با این استدلال که از باب تعرف الاشیاء باضدادها، نظریة حدوث جسمانی صدرایی در مقابل نظریة حدوث روحانی مشائی مطرح&zwnj; شده و ازآنجاکه نزد فلاسفة مشائی متعلق حدوث روحانی، نفس ناطقه است، پس باید در نظام فلسفی ملاصدرا نیز متعلق حدوث جسمانی، نفس ناطقه باشد. ملاصدرا در برخی از آثار خود نیز بصراحت بدان اذعان کرده است. استقصای انتقادی نظریة ملاصدرا در آثارش دربارة متعلق حدوث جسمانی نفس، طرح اختلاف&zwnj;نظر شارحان و بررسی این اختلافات ساختار این مقاله را تشکیل میدهد.</p> http://kherad.mullasadra.org/fa/Article/Download/48152