شبح کانتی در نظریهی فرمالیسم؛ تبارشناسی بنبست گرینبرگ در دیالکتیک «والا» و «کیچ»
محورهای موضوعی : کلام اسلامی
مهدی مهرابی فرد
1
,
حسین اردلانی
2
,
نفیسه نمدیان پور
3
,
علی صادقی شهپر
4
1 - دانشجوی دکتری، گروه فلسفه هنر، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان ، ایران
2 - گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران
3 - گروه هنر، واحد رامسر، دانشگاه آزاد اسلامی، رامسر، ایران
4 - گروه فلسفه هنر، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران
کلید واژه: کلمنت گرینبرگ, ایمانوئل کانت, فرمالیسم, امر والا, کیچ, تبارشناسی, اصالت.,
چکیده مقاله :
پژوهش حاضر با هدف تبارشناسی بنبست نظری در فرمالیسم کلمنت گرینبرگ ، به واکاوی ریشههای این بحران در زیباییشناسی ایمانوئل کانت میپردازد. این پژوهش با اتخاذ رویکرد کیفی و روش تبارشناسی انتقادی، ضمن بازخوانی دقیق «نقد قوه حکم» و مقالات کلیدی گرینبرگ (بهویژه «آوانگارد و کیچ» )، به تحلیل تطبیقی مفاهیم «امر زیبا» و «امر والا» در آثار اکسپرسیونیسم انتزاعی پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که بنبست گرینبرگ نه یک خطای نظری، بلکه پیامد ضروری پارادایم «اصالت» مدرنیستی است. گرینبرگ تلاش کرد با ابزار «داوری ذوق» (که مختص امر زیباست)، از هنری (مانند آثار پالاک ، نیومن و روتکو ) دفاع کند که ماهیتاً مصداق «امر والا» بود. این تناقض، او را ناگزیر به تقلیل اصالت به «خلوص رسانه» کرد. نوآوری این پژوهش در ردگیری «شبح کانتی» و اثبات این امر است که چگونه تلاش برای رام کردن «امر والا» با معیارهای «ذوق»، مدرنیسم را در «زندان خلوص» گرفتار کرد. نتیجه آنکه تأکید گرینبرگ بر «تختبودگی» بهعنوان آخرین سنگر اصالت در برابر کیچ، منطقاً راه را برای ظهور مینیمالیسم و پایان روایت مدرنیستی هموار ساخت.
The present research aims to genealogize the theoretical impasse in Clement Greenberg's formalism by analyzing the roots of this crisis in Immanuel Kant's aesthetics. Adopting a qualitative approach and critical genealogy method, this study, through a close rereading of the Critique of Judgment and Greenberg's key essays (especially "Avant-Garde and Kitsch"), engages in a comparative analysis of the concepts of the "Beautiful" and the "Sublime" in Abstract Expressionist works. Findings indicate that Greenberg's impasse was not a theoretical error, but a necessary consequence of the modernist paradigm of "originality." Greenberg attempted to defend an art (such as the works of Pollock, Newman, and Rothko)—which was inherently an instance of the "Sublime"—using the tool of "judgment of taste" (which is specific to the Beautiful). The originality of this research lies in tracing the "Kantian Ghost" and demonstrating how the attempt to tame the "Sublime" with the criteria of "Taste" trapped modernism in the "prison of purity." Consequently, Greenberg's emphasis on "flatness" as the last bastion of originality against Kitsch logically paved the way for the emergence of Minimalism and the end of the modernist narrative.
(الف) منابع فارسی
آدورنو، تئودور و همکاران. (۱۳۸۸). زیباییشناسی انتقادی. ترجمهی مراد فرهادپور و دیگران. تهران: گام نو.
اردلانی، حسین. (1402). پساساختارگرایی در فلسفه هنر ژیل دلوز (تفسیر نقاشیهای فرانسیس بیکن). همدان: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
بنیامین، والتر. (۱۳۸۲). اثر هنری در عصر تکثیر مکانیکی. ترجمهی محمد مددپور. تهران: نشر ماهی.
دانتو، آرتور کلمن. (۱۳۹۳). آن چه هنر است. ترجمهی علی رامین. تهران: نشر چشمه.
د دوو، تیری. (۱۳۹۶). کلمنت گرینبرگ: میان خطوط. ترجمهی مهسا پهلوان. تهران: نشر چشمه.
رامین، علی. (۱۳۹۲). نظریههای فلسفی و جامعهشناسی هنر. تهران: نشر نی.
شپرد، آن. (۱۳۸۶). مبانی فلسفه هنر. ترجمهی علی رامین. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کاپلستون، فردریک. (۱۳۶۶). تاریخ فلسفه: جلد هفتم (از فیشته تا نیچه). ترجمهی عبدالکریم رشیدیان. تهران: سروش.
کالینسکو، ماتئی. (۱۳۹۵). پنج چهرهی مدرنیته: مدرنیسم، آوانگارد، انحطاط، کیچ، پستمدرنیسم. ترجمهی پویا رفویی و دیگران. تهران: نشر آگاه.
کانت، ایمانوئل. (۱۳۷۷). نقد قوه حکم. ترجمهی عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی.
مارکوزه، هربرت. (۱۳۸۸). بعد زیبایی شناختی. ترجمهی داریوش مهرجویی. تهران: انتشارات هرمس.
(ب) منابع لاتین
Greenberg, Clement. (1939). "Avant-Garde and Kitsch". In Art in Theory, 1900-2000: An anthology of changing ideas. Malden, MA: Blackwell Publishing.
Greenberg, Clement. (1961). Art and Culture: Critical Essays. Boston: Beacon Press.
Harrison, C., & Wood, P. (Eds.). (2003). Art in Theory, 1900-2000: An anthology of changing ideas. Malden, MA: Blackwell Publishing.
Krauss, R. E. (1986). The Originality of the Avant-Garde and Other Modernist Myths. Cambridge, MA: MIT Press.
Lyotard, Jean-François. (1991). Lessons on the Analytic of the Sublime. Stanford: Stanford University Press.
Marcuse, H. (1964). One-Dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society. Boston: Beacon Press.
Newman, Barnett. (1948). "The Sublime Is Now". In Art in Theory, 1900-2000. Malden, MA: Blackwell Publishing.
