بررسی داستان « نمازخانه کوچک من» هوشنگ گلشیری بر مبنای نظریه کارن هورنای
محورهای موضوعی : اخلاق و تربیت اسلامیفاطمه شکری 1 , مریم سلحشور 2 , مریم محمدزاده 3
1 - دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبيات فارسي، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 - استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 - دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران
کلید واژه: نمازخانه کوچک من, شخصیت, مهرطلبی, انزواطلبی, هوشنگ گلشیری, کارن هورنای.,
چکیده مقاله :
در پژوهش حاضر، داستان¬ کوتاه «نمازخانه کوچک من» از هوشنگ گلشیری با نظریه روانشناسی شخصیت کارن هورنای بررسی شده است. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی با مطالعه کتابخانه¬ای است و تیپولوژی شخصیت¬ اصلی داستان در ارتباط با روان¬رنجوری، اضطراب بنیادین و تیپ شخصیتی نظریه هورنای تحلیل شده است. گلشیری در این داستان، به تأثیر محیط بر شخصیت و تنش¬های ذهنی آدم¬ها پرداخته است. داشتن یک زایده گوشتی در کنار انگشت کوچک پا، اضطراب بنیادین شخصیت اصلی داستان(حسن) است. روان¬رنجوری او نیز حاصل تأثیر محیط خانواده اوست که تأکید می¬کنند باید عیب خود را پنهان کند. دستاورد تحقیق نشان می¬دهد: شخصیت «حسن» از ترس طرد شدن به دلیل عیب خود، در واکنش به اضطراب زندگی¬اش، تیپ شخصیتی مهرطلبی دارد و سرانجام منزوی¬طلب میشود. مهرطلبی او در کودکی نسبت به تیپ¬های شخصیتی کمال¬طلب است که به دلیل نیاز شدید به پذیرش و محبت، احساس حقارت و نالایق بودن، به رفتارهایی چون وابستگی بیشازحد و ترجیح نظر دیگران بر خواستههای خود متوسل میشود. با ادامه روان¬رنجوری و تحقیر شدن از سوی دیگران و تأثیر محیط، مهرطلبی او به زایده گوشتی¬اش بیشتر می¬شود و در بزرگسالی به تیپ منزوی¬طلب می¬رسد. چنانچه زایده گوشتی¬اش را که انگشت ششم نامیده، دوست دارد و در خلوت خود آن را عبادت می¬کند بدین ترتیب یک عیب کوچک به دلیل تأثیر بد محیط، رفتار اطرافیان و تنش ذهنی مواجه با آن، چنین روان¬رنجوری را در شخصیت حسن ایجاد می¬کند.
In this article, the short story "My Little Prayer House"(Namazkhaneye kochake man) by Houshang Golshiri is analyzed using Karen Horney's theory of personality psychology. The research method is descriptive-analytical with library study, and the typology of the main character of the story is analyzed in relation to neurosis, basic anxiety, and personality type of Horney's theory. In this story, Golshiri discusses the impact of the environment on people's personalities and mental tensions. Having a polyp next to the little toe is the basic anxiety of the main character of the story (Hassan). His neuroticism is also due to the influence of his family's behavior, which emphasizes that he must hide his defect. The results of the research show: Hassan's character, fearing rejection due to his defect, has a affection personality type in response to the anxiety of his life and eventually becomes isolation. His/her love-seeking in childhood is towards perfectionist personality types who, due to their need for acceptance and affection, feelings of inferiority and inadequacy, resort to behaviors such as excessive dependence and preference for the opinions of others over their own desires. With neurosis and humiliation from others and the influence of the environment, his love for his fleshy appendage increases and in adulthood he reaches the isolationist type. Because he loves his polyp, which is called the sixth finger. And he worships it. Thus, a small defect, due to the bad influence of the environment, the behavior of those around him, and the mental stress of facing it, creates neurosis in Hassan's personality.
بریکر،هریت (۱۳۹۹). مهرطلبی، بیماری راضی کردن، ترجمه مهدی قراچهداغی، تهران: پیک بهار.
برونو، فرانک (1370) فرهنگ توصیفی اصطلاحات روانشناسی، ترجمه فرزانه طاهری و مهشید یاسائی، تهران، طرح نو.
پاینده، حسین (1382) «داستان کوتاه:پیچیدگی¬های ناپیدا» گفتگو، کتاب ماه ادبیات و فلسفه،صص40ـ 51
رایکمن، ریچارد، ام.(1387) نظریه¬های شخصیت، ترجمه مهرداد فیروزبخت، تهران: ارسباران.
سناپور،حسین (1380) همخوانی کاتبان، زندگی و آثار هوشنگ گلشیری، تهران: دیگر.
عامری، رضا (1382) نقشبندان قصه ایرانی (نقد و بررسی آثار و افکار هوشنگ گلشیری)، تهران: ترجمان اندیشه
گلشیری، هوشنگ (1380) نیمه تاریک ماه، داستانهای کوتاه، تهران: نیلوفر
میرعابدینی، حسن (1377) صدسال داستان نویسی ایران، ج1و2، تهران: چشمه.
هورنای، کارن (1361) عصبیت و رشد آدمی، ترجمه مجمد جعفر مصفا، تهران: کتابخانه بهجت
ــــــــــــــــــ(1366) عصبانی¬های عصر ما، تهران: شرق
ــــــــــــــــــ (1369) راههای نو در روانکاوی، ترجمه اکبر تبریزی، تهران: بهجت
هوشنگی مجید، طهماسبی مهدیه(1402) «بررسی مقولۀ اضطراب در مجموعه داستان نمازخانۀ کوچک من هوشنگ گلشیری» نقد ادبی. ۱۴۰۲; ۱۶ (۶۲) :۲۳۷-۲۸۳.
