ابعاد حقوقی تغییر جنسیت در نظام حقوقی ایران
محورهای موضوعی : حقوق مدنیصدف حق پرست 1 , افشین قفقازی 2 , یسرا ثعالبی 3
1 - دانشجوکارشناس ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، موسسه آموزش عالی احرار، رشت، ایران.
2 - استادیار حقوق خصوصی،گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
3 - دانشجو دکتری حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
کلید واژه: تغییر جنسیت, ایران و فقه اسلامی, تغییر جنسیت و جایگاه پزشکی و اجتماعی,
چکیده مقاله :
یکی از مباحثی که امروزه قابل طرح، بیان و بررسی می باشد مسئله ی مهم تغییر جنسیت است و همچنین آثار تغییر جنسیت بر پزشکی و اجتماعی و روابط اشخاص که هم در علم پزشکی و هم حقوق جزموضوعات مهم است. البته در گذشته این مباحث کمتر به چشم خورده اما امروزه تغییر جنسیت و مشکلات و پیامد های آن بر جامعه و روابط زوجین بیشتر شده و چالش هایی در این میان به وجود آمده است. درواقع مقصود از تغییر جنسیت این است که هویت و جنسیت یک مرد یا یک زن به کلی تغییر کند. در فقه و حقوق ما مسئله ی اختلاف جنس در ازدواج وجود دارد به این دلیل که ازدواج دو مرد باهم یا دو زن باهم مشروع نبوده و در فقه جزء گناهان کبیره است که حد را به دنبال دارد و حکم آن لواط برای مردان و مساحقه برای زنان می باشد. در حقوق ایران در خصوص تغییر جنسیت و آثار آن مقررات خاص و مدون موجود نیست البته از لحاظ اجتماعی نیز این موضوع بین مردم قابل درک نیست و می توان با استناد به اصل 167 قانون اساسی و ماده 3 آیین دادرسی مدنی حکم این موضوع را استخراج کرد و یا با مراجعه به منابع فقهی و فتاوی فقها به اطلاعات درستی رسید. از دیدگاه نظام کامن لا، اشخاص تغییر جنسیت یافته از حمایت های بیشتری برخوردارند.
One of the issues that can be discussed, presented, and examined today is the important matter of gender reassignment, as well as the effects of gender reassignment in the medical and social fields and on personal relationships, which are considered significant topics in both medical science and law. Although in the past these issues attracted less attention, today gender reassignment and its problems and consequences for society and spousal relationships have increased, and various challenges have emerged in this regard. In fact, gender reassignment refers to a complete change in the identity and gender of a man or a woman. In Islamic jurisprudence and Iranian law, the issue of gender difference in marriage exists, since marriage between two men or two women is not legitimate; in jurisprudence, it is considered a major sin that entails prescribed punishment. The ruling in this regard is sodomy for men and musahaqah for women. In Iranian law, there are no specific and codified regulations concerning gender reassignment and its effects. Moreover, from a social perspective, this issue is not widely understood among the public. Nevertheless, by relying on Article 167 of the Constitution and Article 3 of the Civil Procedure Code, legal rulings on this matter can be derived, or by referring to jurisprudential sources and the fatwas of jurists, accurate information can be obtained. From the perspective of the common law system, individuals who have undergone gender reassignment benefit from broader legal protections.
1. Asghari Aqmashhadi, F., & Abdi, Y. (2011). Jurisprudential and legal status of gender reassignment. Journal of Islamic Jurisprudence and Law, 1(2), 1–17. [In Persian]
2. Babalou, V. (2016). Examination of gender reassignment in Iran. In Proceedings of the Fourth International Conference on Research in Science and Technology. Saint Petersburg, Russia.
3. Badrkhani, N. (2024). Gender reassignment in the fourth generation of human rights. 189–206. [In Persian]
4. Khatooni, Z. (n.d.). Examination of trans individuals in the law of the Islamic Republic of Iran. [In Persian]
5. Khomeini, R. (n.d.). Tahrir al‑Wasila. Tehran.[In Persian]
6. Karimi Nia, M. M. (2011). The effect of gender reassignment on the continuation of marriage. Journal of Medical Jurisprudence, 2–3(5–6), 122–149. [In Persian]
7. Karimi Nia, M. M. (2017). Examination of Qur’anic evidences regarding the ruling of gender reassignment and its jurisprudential effects. Qur’an, Jurisprudence and Islamic Law, 3(6), 109–145. [In Persian]
8. Karimi Nia, M. M. (2011). Gender reassignment. Tehran. [In Persian]
9. Khanehkeshi, H. (2020). Examination of dowry and alimony after gender reassignment of spouses, 61–78. [In Persian]
10. Nojavan, D. (2009). Jurisprudential and legal foundations of gender reassignment. Medical Law Quarterly, 3(9), 149–189. [In Persian]
11. Rahmati, M. (2012). A jurisprudential and legal examination of the impact of gender reassignment of spouses on the marriage contract. Medical Law Quarterly, 5(19), 169–186. [In Persian]
12. Rezaei Fumani, A., & Ayati, S. M. R. (2014). The status of gender reassignment in Iranian law and the common law legal system. Islamic Jurisprudence and Law Foundations, 7(14), 113–140. [In Persian]
13. Roshan, M., & Torabi Ziaratgahi, A. (2016). Effects of gender reassignment after marriage in Iranian law and Imamiyyah jurisprudence. Legal Teachings of Govah, 3(2), 5–32. [In Persian]
14. Sanaei, S., & Fasihizadeh, A. (n.d.). Gender reassignment and its jurisprudential and legal effects on spousal relations. [In Persian]
15. Torabi, M. (2020). Gender reassignment: A study on gender reassignment and its religious ruling. [In Persian]
16. Wikifeqh. (n.d.). https://wikifeqh.ir[In Persian]
