تحلیل نقش قوانین در حمایت از حقوق پرستاران ( چالش ها و راهکارها)
محورهای موضوعی : حقوق پزشکیمریم لطف منش 1 , احمد پورابراهیم 2
1 - دانشجوکارشناس ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، موسسه آموزش عالی احرار، رشت، ایران.
2 - استادیار حقوق جزا و جرم شناسی، گروه حقوق، دانشکده علوم نسانی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.
کلید واژه: حقوق پرستاران, قوانین و مقررات پرستاری, حمایت قانونی, نظام سالمت, عدالت شغلی, قانونکار, حرفه ی پرستاری, تحلیل قوانین. ,
چکیده مقاله :
پرستاران به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام سلامت، نقش اساسی در ارائه خدمات درمانی دارند و حمایت قانونی از حقوق آنان تأثیر مستقیمی بر کیفیت خدمات سالمت و رضایت شغلی آن ها دارد. ماهیت حرفه پرستاری به گونه ای است که این گروه شغلی به طور مداوم با فشارهای جسمی ناشی از ساعات کاری طوالنی، شیفت های فشرده، کمبود نیروی انسانی و شرایط سخت محیط های درمانی مواجه است و هم زمان از نظر روانی و عاطفی نیز در معرض استرس، فرسودگی شغلی و مسئولیت های سنگین اخالقی و حرفه ای قرار دارد. در نظام حقوقی ایران، قوانین متعددی به صورت مستقیم یا غیر مستقیم به حمایت از حقوق پرستاران پرداخته اند. از جمله قانون کار، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون تعرفه گذاری خدمات پرستاری و آیین نامه ها و دستورالعمل های وزارت بهداشت. با وجود این، پراکندگی قوانین، ابهام در برخی مقررات، ضعف ضمانت اجرا و مشکالت اجرایی موجب شده است که بسیاری از حقوق قانونی پرستاران در عمل محقق نشود. تأخیر در پرداخت حقوق و اضافه کاری، تبعیض در نظام پرداخت نسبت به سایر گروه های درمانی، قراردادهای موقت و ناپایدار، کمبود حمایت قانونی در برابر خشونت شغلی و عدم اجرای کامل قوانین حمایتی از جمله این مصادیق محسوب می شوند این پژوهش با هدف تحلیل نقش قوانین و مقررات در حمایت از حقوق پرستاران انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی ـ تحلیلی بوده و با بررسی قوانین، مقررات، آییننامه ها و اسناد حقوقی مرتبط با .حقوق حرفهای و شغلی پرستاران صورت گرفته است یافته های پژوهش نشان میدهد که وجود قوانین حمایتی در حوزههایی مانند امنیت شغلی، ساعات کار، نظام پرداخت، ایمنی محیط کار و حمایتهای قضایی، نقش مؤثری در ارتقای جایگاه حرفهای پرستاران و کاهش مشکالت شغلی آنان دارد.بااین حال، ضعف در اجرای قوانین، ابهام برخی مقررات و ناهماهنگی نهادی از مهمترین چالشهای پیشروی حمایت قانونی از حقوق پرستاران محسوب میشود. در پایان، تقویت ضمانتهای اجرایی .قوانین و بازنگری مقررات موجود، بهعنوان راهکارهایی مؤثر پیشنهاد میگردد.
Nurses, as one of the main pillars of the health system, play a fundamental role in providing healthcare services, and legal support for their rights has a direct impact on the quality of health services and their job satisfaction. The nature of the nursing profession is such that this occupational group is continuously exposed to physical pressures resulting from long working hours, intensive shifts, shortage of human resources, and the difficult conditions of healthcare environments. At the same time, they are also exposed psychologically and emotionally to stress, job burnout, and heavy ethical and professional responsibilities.In Iran’s legal system, numerous laws have addressed the protection of nurses’ rights either directly or indirectly. These include the Labor Law, the Civil Service Management Law, the Nursing Services Tariff Law, and the regulations and directives issued by the Ministry of Health. Despite this, the dispersion of laws, ambiguity in certain regulations, weak enforcement mechanisms, and implementation challenges have led to a situation in which many of the legal rights of nurses are not fully realized in practice. Delays in the payment of salaries and overtime, discrimination in the payment system compared with other medical groups, temporary and unstable contracts, insufficient legal protection against workplace violence, and incomplete implementation of supportive laws are among these examples.This study was conducted with the aim of analyzing the role of laws and regulations in supporting nurses’ rights. The research method is descriptive-analytical and has been carried out through the examination of laws, regulations, bylaws, and legal documents related to the professional and occupational rights of nurses.The findings of the study indicate that the existence of supportive laws in areas such as job security, working hours, payment systems, workplace safety, and judicial protection plays an effective role in improving the professional status of nurses and reducing their occupational problems. However, weaknesses in the implementation of laws, ambiguity in some regulations, and institutional inconsistency are among the most significant challenges facing the legal protection of nurses’ rights. Finally, strengthening the enforcement mechanisms of laws and revising existing regulations are proposed as effective solutions.
1. Abedini, F. (2023). Interprofessional communication challenges in nursing. [In Persian]
2. Abdi, M., et al. (n.d.). Examining deficiencies in the payment and salary system of nurses in public hospitals and proposing solutions. [In Persian]
3. Alirahmaei, N. (2002). Law and the nurse. Salemi Publishing. [In Persian]
4. Ayazi, Z., & Khosravi, N. (n.d.). Law and nursing reporting. [In Persian]
5. Constitution of the Islamic Republic of Iran. (1979). [In Persian]
6. Fallah, M. (n.d.). Nurses’ liability in Iranian law: Medical negligence, duties, and penalties. [In Persian]
7. Festa, J. (1998). Rights and responsibilities of nurses (M. Abbasi, Trans.). Tabib Publishing.
8. Goudarzi, M. (2017). The position and impact of the Nursing Organization in supporting nurses’ rights in public hospitals. [In Persian]
9. Haj Bagheri, M., et al. (n.d.). Nurses’ perception of the concept of professional support. [In Persian]
10. Jahanimoghadam, F. (n.d.). Legal challenges in Iran’s health system: Barriers and legal solutions. [In Persian]
11. Kharashadizadeh, F., Farahdel, M., & Pourbarat, S. (2024). Occupational stress in nursing: Challenges and management solutions. [In Persian]
12. Labor Law of the Islamic Republic of Iran. (1990). Islamic Consultative Assembly. [In Persian]
13. Law on Establishment of the Nursing Organization of the Islamic Republic of Iran. (2001). [In Persian]
14. Narimani, K. (2023). Nursing and its legal challenges. Islamic Azad University, Maragheh Branch. [In Persian]
15. Productivity Improvement Act for Clinical Staff of the Health System. (2009). Islamic Consultative Assembly. [In Persian]
16. Regulation for the Implementation of Nursing Services Tariff System. (2021). Ministry of Health and Medical Education. [In Persian]
17. Tavakoli, N., & Zafari, G. (n.d.). The nurse and the law. [In Persian]
18. Toughian Chaharsoughi, N., et al. (2010). The role of professional laws and regulations in improving the quality of nursing services. [In Persian]
19. Civil Service Management Law. (2007). Islamic Consultative Assembly. [In Persian]
20. Javanbakhtian, R. (n.d.). Comparison of strategies for improving the quality of nursing services from the perspective of nursing students and nurses working in teaching hospitals in Shahrekord. [In Persian]
