تاثیرونقش نظریه اعتماد در انعقاد قراردادها در حقوق ایران و فقه امامیه
محورهای موضوعی : حقوق مدنی
1 - کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
کلید واژه: نظریه اراده, نظریه اعتماد, حسن نیت, اختیار ظاهری ,
چکیده مقاله :
در حقوق قراردادها نظریه اعتماد در جهت عکس نظریه اراده قرار می گیرد و بر اساس آن، در بسیاری موارد مبنای تعهد و مسئولیت شخص، نه اراده او، بلکه اعتماد معقول طرف مقابل به رابطه حقوقی ایجادشده است. در مراحل مختلف قرارداد آگاهی بر تمام مسائل، دشوارو بعضاً غیر ممکن است. در این موقعیت، داشتن صداقت و عدم سوءنیت در تمام مراحل قرارداد مسئله ای اساسی است که به واسطه ی حسن نیت تامین می گردد. پایبندی به تعهدات، الزام به رفتار منصفانه ، عدم سوءنیت و نیرنگ، دستیابی به عدالت، وجود نظم درقراردادها اساس اصل حسن نیت هستند. پذیرش رفتار منصفانه در مراحل مختلف قرارداد درکامن لا و اسناد بین المللی نشانگر توجه به این اصل است. عدم رعایت این اصل ضمانت اجراهایی را در بر دارد و خسارت وارده باید جبران گردد. اما در مراحل مذاکره، انعقاد ،اجرا و تفسیر برخی امور، نیازمند اصل دیگری نیز هستیم که هنگام عمل قابل اتکا باشد. به منظور برخورداری از یک وضعیت فکری توام با اطمینان و به دور از تردید و درجهت تعیین تکلیف و حصول علم و رفع غرر می توان از اصل اعتماد یاری جست. اعتماد بر اظهارات طرف مقابل و ظواهر موجود با توجه به اوضاع و احوال و مهارت طرفین ممکن می گردد. حکم وجوب پرهیز مومنان از سوءظن به رفتار و گفتار یکدیگر و جواز حسن ظن ایشان به یکدیگر درمعامله، خودداری از فریب شخصی که به دیگری اعتماد کرده است، جلوگیری از افزایش تضاد و تقابل بین طرفین، اهمیت امنیت و سرعت در معاملات، موافق بودن چنین اصلی با اراده و خواست طرفین از جمله مبانی پذیرش این اصل در حقوق می باشد. در انجام معاملات جایی که ذکر تمام صفات مبیع دشوار است یا بر اصل سلامت تکیه می شود یا هنگامی که یکی از طرفین معامله به واسطه ی اطمینان به طرف مقابل خود را از فریب و تدلیس در امان می بیند،اصل اعتماد، در رفع نزاع و منع غرر، طرفین معامله را یاری می کند. حق فسخ یا بطلان معامله و جبران خسارت زیان دیده از جمله ضمانت اجراهای تخلف از این اصل حقوقی ـ اخلاقی است. اصل اعتماد و تطبیق آن با حسن نیت، بررسی جایگاه و نقش آن، ضرورت توجه به مسأله ای که به صراحت در فقه امامیه مطرح شده، در این پژوهش بررسی شده است .
In contract law , the theory of trust is the opposite of the theory of will, and based on it , in many cases , the basis of a person,s obligation and responsibility is not his will , but the reasonable trust of the other party in the legal relationship. At different stages of the contract , it is difficult , and sometimes impossible , to be aware of all issues . In this situation , having honesty and lack of bad faith at all stages of the contract is a fundamental issue , which is ensured by good faith . Adherence to obligations , the obligation to behave fairly , the absence of malice and deceit , the achievement of justice , and the existence of order in contracts are the basis of the principle of good faith. The acceptance of fair treatment at various stages of the contract in common law and international documents indicates attention to this principle . Failure to comply with this principle entails performance guarantees and the damage caused must be compensated.But in the stages of negotiation , conclusion , implementation , and interpretation of certain matters, we also need another principle that can be relied upon when acting . In order to have a state of mind that is confident and free from doubt, and to determine tasks, acquire knowledge, and eliminate pride, one can seek help from the principle of trust. Reliance on the statements of the other party and the existing phenomena is possible depending on the circumstances and skills of the parties. The ruling that believers should refrain from suspecting each other's behavior and speech, and that they are permitted to suspect each other in transactions, refraining from deceiving someone who has trusted another, refraining from deceiving someone who has trusted another, preventing the increase of conflict and confrontation between the parties, the importance of security and speed in transactions, and the compatibility of such a principle with the will and desire of the parties are among the foundations for accepting this principle in law. In transactions where it is difficult to mention all the characteristics of the item being sold, or when the principle of soundness is relied upon, or when one of the parties to the transaction sees himself safe from deception and fraud through trust in the other party, the principle of trust helps the parties to the transaction in resolving disputes and preventing fraud. The right to terminate or invalidate the transaction and compensate the injured party for damages is one of the guarantees for the enforcement of violations of this legal-moral principle. The principle of trust and its compatibility with good faith, examining its status and role, and the necessity of paying attention to an issue that is explicitly raised in Imami jurisprudence, have been examined in this research.
1.Emami. S .(2010), Civil rights, Vol.1,Tehran: Islamieh Publications. [In Persian]
2. Haghshenas andcolleagues.(2002), Contemporary Englishand Persian Hazara Culture,Tehran: Contemporary Culture Publications. [In Persian]
3. Shahidi.M.(2001), Formation of contractsand obligations, Tehran: MajdPublications. [In Persian]
4. Shahidi.M.(2004) , Effects of contracts andobligations, Tehran: Majd Publications. [In Persian]
5. Sadri Afshar.Gandothers.(2003),Contemporary PersianCulture, Tehran: Contemporary Culture Publications. [In Persian]
6. Alizadeh.M.(2005), Under the supervisionof Seyyed Mustafa MohaqiqDamad,Rulings on misrepresentation ofgoods in Islamic law, Mashhad: RazaviUniversity of Islamic Sciences Publications. [In Persian]
7. Katouzian. N.(1992),General rules ofcontracts ,volume2,Tehran:Publishing Joint Stock company. [In Persian]
8. Katouzian. N.(2001), General rules ofcontracts , volume 4, Tehran: Publishing Joint Stock company. [In Persian]
9. Katouzian. N.(2010),Fixedcontracts, volume 4, Tehran: Publishing Joint Stock company. [In Persian]
10.Mahmoudian.M. (2009), Teaching the translation and concepts of the Holy Quran, First edition, Tehran: Payam Velayat Publicatinons . [In Persian]
11.Rahmani . T.Amiri.M.(2007), Investigating the impact of trust on economic growth, Legal Research Journal, Number 78. [In Persian]
12.Zafaranchi.H.Yes.M and colleagues,(2024),comparison of the Theory of Trust and similar Institutions in Iranian and common Law, Journal of comparative Research in Jurisprudence , Law and Politics , volume 6, Number 2 . [In Persian]
13.Taleb Ahmadi.H .Naqvi.A. (2019), Civil liability arising from trust in the event of invalidity of the contract,Two quarterly scientific research journals of civil law knowledge, Volume 8,Number 2(16 in a row). [In Persian]
14.. Ansari. M. (1994) ,The Book of Al-Makasib,Volume 6,Qom: Sheikh AnsariCongress. [In Persian]
15.. Har Amil.M.(1988),Shia resources, Firstedition,Vol. 18,Qom: Al-Bayt Institute forthe Revival of Heritage. [In Persian]
16.. Solution . M. (1989) , Al-Sarayr, Volume 2,Qom: Islamic Publications Office. [In Persian]
17.Tabarsi.F.(1985),Majma al-Bayan fi Tafsiral-Qur'an,First edition,Volume 9,Beirut: Arab Heritage Revival House. [In Persian]
18.Tabatabai. S.(1929),Riyadh Al-Maseel,Volume 1, Qom: Al-Bayt Institute. [In Persian]
19. Fluffy factor.A.(1993),Jami al-Maqasid fi Sharh al-Qaas,Second edition,Volume4,Qom: Al-Bayt Institute. [In Persian]
20.Ameli.Z.(1989) ,Al-Rawdha Al-Bahiya, Volume 4,Qom: Davari Bookstore. [In Persian]
21.Klini Razi.M. (1986),Al-Kafi,Print 4,Volume2,Tehran: Darul Kotab al-Islamiyya. [In Persian]
22.Golpaygani.S.(1988A),Complex of issues,Volume 2,Qom: Dar Al-Qur'an Al-Karim. [In Persian]
23.Golpayegani.S.(1988B),Complex of issues,Volume 3,Qom: Dar Al-Qur'an Al-Karim. [In Persian]
24.. Mousavi Hamedani.S.(1995),Translation of Tafsir al-Mizan, Print 5,Vol.25,Qom: Islamic Publications Office of the QomSeminary Teachers' Association. [In Persian]
25.. Makarem Shirazi. N and others. (2008),Sample interpretation,Volume26,Tehran: Dar Al-Kutab Al-Islamiyah Publications. [In Persian]
