ارزیابی توان تولید چوب کلنهای مختلف صنوبر و نقش آن در توسعه پایدار منابع جنگلی
محورهای موضوعی : جنگل ها و منابع طبیعیسید عبداله موسوی کوپر 1 , محمود بیدارلرد 2
1 - استادیار بخش جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، رشت، ایران
2 - استادیار بخش جنگلها، مراتع و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، رشت، ایران
کلید واژه: توسعه پایدار, تولید چوب, جنگل, زراعت چوب, خودکفایی,
چکیده مقاله :
جنگلها، شناختهشدهترین عامل پایداری اکوسیستمهای طبیعی هستند. آنها عامل کلیدی در توسعه پایدار بخش کشاورزی و به مثابه سرمایه ملی میباشند. گرم شدن کره زمین، افزایش آلایندههای منو و دیاکسید کربن، بروز سیلابهای مخرب که عمومیترین ناهنجاری محیط زیستی تلقی میشوند، ناشی از تخریب جنگلها و کاهش بی وقفه سطح آنهاست. نیاز به چوب، اصلیترین عامل تخریب جنگلها بهشمار میرود. نیاز فراوان به مواد اولیه چوبی رویکرد نوینی را میطلبد تا نگاه به عرصههای جنگلی برای تولید چوب، دگرگون شود. بخشی از این نیاز فراوان، با کشت درختان تند رشد صنوبر تحت عنوان زراعت چوب قابل جبران است. اختصاص اراضی کم بازده جنگلی در سامانههای مشرف به اراضی غیرجنگلی برای زراعت چوب، میتواند بخشی از نیاز مواد اولیه چوبی موردنیاز صنایع را تأمین کرده و خودکفایی در زمینه تولیدات چوبی را بهبود بخشد. این رویکرد تخریب جنگلها را با هدف قطع و برداشت چوب کاهش داده و حیات و بقاء و پایداری آنها را تضمین میکند. در مطالعه حاضر کلنهای مختلف از دو گونه دلتوئیدس (P. d. 69.55, P. d. 77.51) و اورآمریکن (P. e. 45.51, P.simonii, P. e. Triplo, P. e. I- 214) و پلت (Acer velutinum) بهعنوان شاهد در ایستگاه تحقیقات صنوبر صفرا بسته با فاصله کاشت 4×4 متر، در سه تکرار و در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی کاشت شده را در طی فرآیند ارزیابی توان تولید چوب آنها از سال 1372 الی 1385 مورد آماربرداری و اندازه گیری قرار گرفتند. نتایج این بررسی نشان داده است که کلنهای مقایسه شده در چهار گروه دستهبندی شدند. کلن P.e.45/51 در گروه نخست و گونه P.trichocarpa در گروه دوم از نظر توان تولید قرار گرفتند. گونه پلت (شاهد) در گروه آخر قرار گرفت. بنابراین، بهواسطه نتایج بهدست آمده ترویج توسعه کشت ارقام صنوبرهای فوق در نواحی شمال کشور با استدلال بهتری صورت خواهد گرفت.
Forests are the most recognized factor for maintaining the stability of natural ecosystems. They play a key role in the sustainable development of the agricultural sector, representing a significant national asset. Global warming, the increase of mono- and carbon dioxide pollutants, and destructive floods, which are considered the most common environmental abnormalities, are caused by deforestation and the continuous reduction of forest areas. The need for wood is considered the main factor in the destruction of forests. The immense demand for wood as a raw material requires a new approach to transform the perspective on forest areas for wood production. A part of this immense need can be compensated by cultivating fast-growing poplar trees as part of wood farming. Allocating low-yield forest lands within forest ecosystems adjacent to non-forest areas for wood cultivation can supply a portion of the wood raw material needs for industries and enhance self-sufficiency in wood product manufacturing. This approach reduces forest degradation for the purpose of wood harvesting and guarantees their life, survival, and sustainability. In the present study, different clones of two species—Populus deltoides (P. d. 69.55, P. d. 77.51) and Euro‑American poplars (P. e. 45.51, P. simonii, P. e. Triplo, P. e. I‑214)—as well as maple species (Acer velutinum) as a control at the Safarabad Poplar Research Station, with a planting distance of 4x4 meters, in three replications, and planted within a randomized complete block design statistical framework. These plantings were surveyed and measured from 1993 to 2006 in order to evaluate their wood production potential. The results showed that the compared clones were classified into four groups. The clone P.e.45/51 ranked in the first group, and the species P. trichocarpa ranked in the second group in terms of production potential. The maple species (control) was placed in the last group. Therefore, based on the obtained results, promoting the cultivation expansion of these poplar varieties in the northern regions of the country can be supported with stronger justification.
بیدار لرد، محمود؛ دهدار درگاهی، محمد؛ جلیلی، عادل (1400). پوشش گیاهی جنگلهای میانبند هیرکانی (مطالعه موردی: جنگل تولی نساء، استان گیلان). تاکسونومی و بیوسیستماتیک، 13(46)، 78–57.
پولادی، نسترن؛ دلاور، محمدامیر؛ گلچین، احمد؛ موسوی کوپر، سید عبدالله (1391). بررسی تأثیر نوع جنگلکاری بر ویژگیهای کیفی و ذخیره کربن خاک در ایستگاه صفرابسته، استان گیلان. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 20(1)، 95–84.
جلالی، سید غلامعلی؛ حسینی، سید محسن؛ اکبرینیا، مسلم؛ اشکیکی، ربیع (1382). بررسی مقایسهای جنگلکاری خالص و آمیخته صنوبر از نظر تولید کمی و کیفی چوب. پژوهش و سازندگی، 58، 89–82.
رجبی مظهر، علیرضا؛ صادقی، سید ابراهیم (1403). شته مومی صنوبر. مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، نشریه فنی 69.
صالحیa، منصور؛ قدس خواه، مهرداد؛ امان زاده، بیتالله؛ موسوی کوپر، سید عبدالله (1399). ارزیابی خسارت پروانه گال زای صنوبر Paranthrene tabaniformis Rott. (Lep.: Sessiidae) و پروانه توری تبریزی Nycteola asiatica Krul. (Lep.: Noctuidae) روی گونهها و کلنهای مختلف صنوبر در نهالستانها و صنوبرکاریهای استان گیلان. نشریه علمی تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران، 18 (2)، 243-233.
صالحیb، منصور؛ قدس خواه، مهرداد؛ امان زاده، بیتالله؛ موسوی کوپر، سید عبدالله (1399). مقایسه عملکرد گونهها و کلنهای مختلف صنوبر در استان گیلان. جنگل و فرآوردههای چوب، مجله منابعطبیعی ایران، 73 (2)، 211-201.
فراهانی، سمیرا؛ زمانی، سیده معصومه؛ کلاگر، مهدی؛ نقوی، اویس؛ علیزاده علیآبادی، علی؛ محمدپور، پریسا (1403) خسارت کرم ساقهخوار اروپایی ذرت (Ostrinia nubilalis Hübner) در نهالستانهای صنوبر و مدیریت آن. مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، نشریه فنی 74.
محمدی لیمایی، سلیمان؛ بهرام آبادی، زهرا؛ رستمی شاهراجی، تیمور؛ ادیبنژاد، مصطفی؛ موسوی کوپر، سید عبدالله (1392). تعیین سن بهرهبرداری اقتصادی صنوبر دلتوئیدس در استان گیلان، 21(1): 75-63.
مدیر رحمتی، علیرضا؛ پناهی، پریسا (1397). زراعت چوب، راهی مطمئن و پایدار برای تأمین چوب موزد نیاز کشور. نشریه طبیعت ایران 3 (3)، 76-62.
یخکشی، علی (1356). ارزش اجتماعی و اقتصادی جنگل. انتشارات دانشگاه تهران.
Balatinecz, J. J., & Kretschmann, D. E. (2001). Properties and utilization of poplar wood. In D. I. Dickmann, J. G. Isebrands, J. E. Eckenwalder, & J. Richardson (Eds.), Poplar culture in North America (Part A, Chap. 9, pp. 277–291). NRC Research Press.
Ball, J., Carle, J., & Del Lungo, A. (2008). Contribution of poplars and willows to sustainable forestry and rural development. FAO Forestry Department.
Chandra, J. P. (2011). Development of poplar‑based agroforestry system. Indian Journal of Ecology, 38, 11–14.
Derbowka, D. R. (2012). Poplar and willow cultivation and utilization in Canada 2008–2011: Canadian country progress report. International Poplar Commission.
FAO. (2010). Global forest resources assessment 2010: Main report (FAO Forestry Paper 163). Food and Agriculture Organization.
FAO. (2022). The state of the world’s forests 2022. FAO.
Farahmand, K. (2012). Economic analysis of optimal utilizing at northern forest of Iran. International Journal of Agriscience, 2(4), 374–384.
Francis, R. C., Hanna, R. B., Shina, S. J., Brown, A. F., & Riemenschneider, D. E. (2006). Papermaking characteristics of tree Populus clones growing in the north central United States. Biomass and Bioenergy, 30, 803–808.
Gol, C., Cakir, M., & Baran, A. (2010). Comparison of soil properties between pure and mixed Uludag fir stands in Ilgaz Mountain National Park. Ekoloji, 19(75), 33–40.
IPCC. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Cambridge University Press.
Kumar, P., Mishra, A. K., Chaudhari, S. K., Singh, R., Singh, K., Rai, P., Pandey, C. B., & Sharma, D. K. (2016). Biomass estimation and carbon sequestration in Populus deltoides plantations in India. Journal of Soil Salinity and Water Quality, 8(1), 25–29.
Lee, S. K., Son, Y., Noh, N. J., Yoon, T. K., Lee, A. R., Seo, K. W., Hwang, Y., & Sae, S. W. (2009). Carbon storage of pure and mixed pine deciduous oak forests in Gwangneung, Central Korea. Journal of Ecology and Field Biology, 32(4), 237–247.
Oseni, O. A., Ekperigin, M. M., Akindahunsi, A. A., & Oboh, G. (2007). Studies of physicochemical and microbial properties of soils from rainforest and plantation in Ondo State, Nigeria. African Journal of Agricultural Research, 2(11), 605–609.
Pellegrino, E., Di Bene, C., Tozzini, C., & Benari, E. (2011). Impact on soil quality of a 10 year old short rotation coppice poplar stand compared with intensive agricultural and uncultivated systems in a Mediterranean area. Agriculture, Ecosystems & Environment, 140, 245–254.
Perlin, J. (2005). A forest journey: The role of wood in the development of civilization (Revised ed.). Countryman Press.
Petit, B., & Montagnini, F. (2006). Growth in pure and mixed plantations of tree species used in reforesting rural areas of Costa Rica. Forest Ecology and Management, 233(2–3), 338–343.
Piotto, D., Viques, E., Montagnini, F., & Khanna, M. (2004). Pure and mixed forest plantations with native species of the dry tropics of Costa Rica. Forest Ecology and Management, 190, 359–372.
Rosen, M. A., Kioumarsi, H., & Gholipour Fereidouni, H. (2025). Climate action and net zero emissions. European Journal of Sustainable Development Research, 9(4), em0334. https://doi.org/10.29333/ejosdr/16864
Sayyad, E., Hosseini, S. M., Mokhtari, J., Mahdavi, R., Jalali, S. G., Akbarinia, M., & Tabari, M. (2006). Comparison of growth, nutrition and soil properties of pure and mixed stands of Populus deltoides and Alnus subcordata. Silva Fennica, 40(1), 27–35.
Veljanovski, V., & Constabel, C. P. (2013). Molecular cloning and biochemical characterization of two UDP glycosyltransferases from poplar. Phytochemistry, 91, 148–157.
Verani, S., & Speradio, G. (2008). International poplar commission thematic papers. FAO Forestry Department.
Wang, Z. J., Zhu, J. Y., Zalesny, R. S., & Chen, K. F. (2012). Ethanol production from poplar wood through enzymatic saccharification and fermentation by dilute acid and SPORL pretreatments. Fuel, 95, 606–614.
