مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه زمین شناسی ایران 1735-7128 20 77 2026 11 8 Migration of the foreland basin during the main phase of Zagros Orogeny: A case study in the Balarud Area (north of the Dezful Embayment) مهاجرت حوضه پیش بوم طی فاز اصلی کوهزایی زاگرس: مطالعه موردی در ناحیه بالارود )شمال فروافتادگی دزفول( 1 15 fa محمد سراج فریبا زحمتی ایرج عبدالهی سید مرتضی موسوی دانشگاه بیرجند 2025 9 22 <p>A foreland basin is an elongated depression situated between a mountain belt and a stable craton, formed alongside the deformation from plate convergence. The Dezful Embayment, as a part of the Neogene foreland basin related to the Zagros orogen, illustrates this interaction. The compressional tectonic regime resulted from the convergence of the Arabian and Iranian plates, and significantly affected the sedimentary facies developed in the basin. This study investigates the migration trend of the foreland basin&rsquo;s depocenter during the deposition of the Aghajari Formation, utilizing integrated well data and 3D seismic cube to analyze thickness variations in the stratigraphic units. In the Balarud area, north of the Dezful Embayment, three sedimentary units were identified: the lower Aghajari Formation, characterized by more coarse-grained deposits; the upper Aghajari Formation (Lahbari Member), which is primarily composed of fine-grained sediments; and the Bakhtiari Conglomerate, consisting of gravel to cobble-sized clasts. The results indicate that the thickness of the lower Aghajari Formation decreases from northeast to southwest, while the thickness of the upper Aghajari Formation increases in the same direction.Since the deposition of the Aghajari Formation around 14 million years ago, the depocenter of fluvial sediment accumulation has shifted approximately 20 kilometers to the southwest, driven by the ongoing shortening of the Zagros belt. This process of shortening has intensified folding and erosion within the anticlines of the folded belt, ultimately giving rise to the significant deposition of the post-orogen Bakhtiari Conglomerate Formation. This dynamic geological evolution underscores the intricate interplay between tectonic forces and sedimentary processes in shaping the landscape.</p> <p>سامانه یا حوضه پیش&zwnj;بوم، یک فروافتادگی طویل میان کمربند کوهزایی و کراتون محسوب می&zwnj;شود که هم&zwnj;زمان با دگرشکلی ناشی از همگرایی صفحات بوجود می&zwnj;آید. فروافتادگی دزفول بخشی از سامانه پیش&zwnj;بوم نئوژن کوهزایی زاگرس است. تکتونیک فشارشی ناشی از همگرایی بین صفحات عربی و ایران، سبب تغییر رخساره&zwnj;های رسوبی این حوضه پیش&zwnj;بوم شده است. هدف این مطالعه بررسی روند مهاجرت مرکز انباشت رسوبات حوضه پیش&zwnj;بوم در زمان رسوبگذاری سازند آغاجاری است. برای دستیابی به این هدف، با تلفیق اطلاعات چاه و مکعب لرزه&zwnj;نگاری سه&zwnj;بعدی، تغییرات ضخامت لایه&zwnj;ها بررسی شد. در ناحیه بالارود در شمال فروبار دزفول، سه واحد رسوبی اصلی شامل بخش پایینی سازند آغاجاری با درصد بیشتری از رسوبات دانه&zwnj;درشت، بخش بالایی سازند آغاجاری (بخش لهبری) با غلبه رسوبات دانه&zwnj;ریز، و سازند کنگلومرایی بختیاری با دانه&zwnj;هایی در اندازه ریگ تا قلوه&zwnj;سنگ تشخیص داده شدند. نتایج نشان می&zwnj;دهد که ضخامت بخش پایینی سازند آغاجاری از شمال&zwnj;شرق به جنوب&zwnj;غرب کاهش می&zwnj;یابد، در حالی که ضخامت بخش بالایی این سازند روندی افزایشی دارد. از زمان رسوب&zwnj;گذاری سازند آغاجاری (حدود ۱۴ میلیون سال پیش)، مرکز انباشت رسوبات رودخانه&zwnj;ای به&zwnj;طور تدریجی در پاسخ به کوتاه شدن کمربند زاگرس، حدود ۲۰ کیلومتر به سمت جنوب غرب جابه&zwnj;جا شده&zwnj; است. افزایش کوتاه&zwnj;شدگی منجر به تشدید چین&zwnj;خوردگی و فرسایش تاقدیس&zwnj;ها در کمربند چین&zwnj;خورده شده و درنتیجه، سازند کنگلومرای پساکوهزایی بختیاری نهشته شده است. تکامل زمین&zwnj;شناختی این منطقه، بیانگر برهم&zwnj;کنش پیچیده نیروهای تکتونیکی و فرایندهای رسوبی در شکل&zwnj;دهی سیمای زمین&zwnj;شناسی آن است.</p> http://geology.saminatech.ir/en/Article/Download/55354