مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دوفصلنامه پژوهشنامه حقوق خصوصی احرار 2821-2703 7 13 2026 4 15 موارد عذر موجه در عدم اجرای تعهدات در قراردادهای هوشمند از منظر حقوق ایران و فقه اسلامی 10.66224/ahrar.53666.7.13. fa مریم حاجی حسنی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. اکبر ایمان پور استادیار حقوق خصوصی،گروه حقوق خصوصی،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه گیلان،رشت، ایران 2026 2 3 <p>قراردادهای هوشمند، به&zwnj; عنوان نسل نوینی از قراردادها که بر بستر فناوری دفترکل توزیع&zwnj;شده_به&zwnj;ویژه بلاک&zwnj;چین_ پیاده&zwnj;سازی می&zwnj;شوند، به&zwnj;دلیل برخورداری از ویژگی خوداجرایی، به&zwnj;عنوان ابزاری برای تضمین اجرای تعهدات معرفی شده&zwnj;اند. نوشتار حاضر با روش توصیفی_تحلیلی به بررسی این پرسش اصلی می پردازد که چه مصادیقی از نقض موجه تعهد در قراردادهای هوشمند قابل شناسایی است؟ یافته&zwnj;های پژوهش نشان داد که قراردادهای هوشمند، علی&zwnj;رغم خودکار بودن در اجرا، همچنان در معرض موانع فنی، حقوقی و اقتصادی قرار دارند و در نتیجه، امکان نقض تعهد در آن&zwnj;ها منتفی نیست؛ امری که حاکی از آن است که خوداجرایی، تضمین مطلق اجرای تعهدات به شمار نمی&zwnj;آید. نتیجه پژوهش آن بود که قواعد عمومی «تعذّر» و «تعسّر» در حقوق ایران، با ابتنا بر مبانی فقه اسلامی، ظرفیت لازم برای توجیه عدم اجرای تعهد در قراردادهای هوشمند را دارا هستند. با این حال، فقدان مقررات خاص ناظر بر این نوع قراردادها، ضرورت توجه قانون&zwnj;گذار به تدوین قواعد اختصاصی در این حوزه را آشکار می&zwnj;سازد.</p>

http://ahrarlawjournal.ir/en/Article/Download/53666