مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری مطالعات شهر ایرانی-اسلامی 2228-639X 16 62 2026 10 10 Re-reading the Iranian-Islamic Utopia in the Thought of Ayn al-Quzat Hamadani بازخوانی آرمان‌شهر ایرانی - اسلامی در اندیشه عین‌القضات همدانی 31 53 fa حمیدرضا صارمی دانشگاه تربیت مدرس ثریا فرجی دانشگاه تربیت مدرس 2025 11 23 <div id="chat-response-message-f66195ff-f7e8-491d-a83c-fbf880df4b6b" class="chat-response-message"> <div class="chat-response-message-right" data-spm-anchor-id="a2ty_o01.29997173.0.i1.251855fbeUlTae"> <div class="response-message-content t2t phase-answer"> <div class="custom-qwen-markdown"> <div class="qwen-markdown qwen-markdown-loose"> <div class="qwen-markdown-paragraph" data-spm-anchor-id="a2ty_o01.29997173.0.i3.251855fbeUlTae"> <p style="text-align: left;">The crisis of meaning and the disruption of identity in contemporary cities have heightened the necessity of re-reading the intellectual heritage of Islamic-Iranian civilization. ʿAyn al-Quḍāt Hamadānī, a prominent mystic of the 5th and 6th centuries AH, has been neglected in urban studies despite his eminent position in the history of mysticism. This interdisciplinary research seeks to re-read the components of utopia in his book Tamhīdāt. This is a fundamental study employing thematic analysis. Data were collected by examining the complete text of Tamhīdāt as the primary source and 28 related studies as secondary sources, and were analyzed in three analytical steps (extraction of concepts, clustering of themes, and formulation of the macro-structure).</p> <p style="text-align: left;">The findings reveal that ʿAyn al-Quḍāt's utopia, known as "Maqʿad Ṣidq" (Seat of Truth), is a supra-material city structured in four realms: physical-symbolic (manifestation of beauty, symbolic language, the sovereignty of light, unity in multiplicity, the imaginal world, anti-habitualism, and form-representation), socio-cultural (love, annihilation of the self, self-knowledge, perceptual hierarchies, and intuitive knowledge), political-managerial (divine justice and the wilāya of the spiritual guide), and economic (asceticism and liberation from worldly attachments). These realms are organized within a three-layered conceptual model (ontological foundations, transformation mechanisms, concrete manifestations), with the ultimate goal of cultivating the "Perfect Man" (al-Insān al-Kāmil). This re-reading demonstrates that theoretical mysticism, particularly the works of ʿAyn al-Quḍāt, can serve as an inspiring source for rethinking the dimensions of meaning and identity of contemporary Islamic-Iranian cities.</p> </div> </div> </div> </div> </div> </div> <p><span style="font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif;">بحران معنا و گسست هویتی در شهرهای معاصر، ضرورت بازخوانی میراث فکری تمدن اسلامی - ایرانی را دوچندان کرده است. عین&zwnj;القضات همدانی، عارف برجسته سده&zwnj;های پنجم و ششم هجری، با وجود جایگاه رفیع در تاریخ عرفان، در مطالعات شهری مغفول مانده است. این پژوهش با رویکردی میان&zwnj;رشته&zwnj;ای در پی آن است که مؤلفه&zwnj;های آرمان&zwnj;شهر را در کتاب «تمهیدات» او بازخوانی کند. پژوهش حاضر از نوع بنیادی و با روش تحلیل مضمون است. داده&zwnj;ها از طریق بررسی متن کامل «تمهیدات» به&zwnj;عنوان منبع دست&zwnj;اول و ۲۸ پژوهش مرتبط گردآوری و در سه گام تحلیلی (استخراج مفاهیم، خوشه&zwnj;بندی مضامین، و تدوین ساختار کلان) تحلیل شدند.</span></p> <p><span style="font-family: tahoma, arial, helvetica, sans-serif;">یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد که آرمان&zwnj;شهر عین&zwnj;القضات، موسوم به «مقعد صدق»، شهری فرامادی است که در چهار ساحت کالبدی-نمادین (تجلی جمال، زبان رمزآلود، حاکمیت نور، وحدت در کثرت، عالم مثال، عادت&zwnj;ستیزی، و صورت&zwnj;نمایندگی)، اجتماعی-فرهنگی (عشق، فنای نفس، خودشناسی، سلسله&zwnj;مراتب ادراکی، و معرفت شهودی)، سیاسی-مدیریتی (عدالت الهی و ولایت پیر) و اقتصادی (زهد و رهایی از تعلقات) صورت&zwnj;بندی می&zwnj;شود. این ساحت&zwnj;ها در یک مدل مفهومی سه&zwnj;لایه&zwnj;ای (مبانی هستی&zwnj;شناختی، مکانیزم&zwnj;های تبدیل، مصادیق عینی) سازماندهی شده&zwnj;اند و غایت آن&zwnj;ها تربیت «انسان کامل» است. این بازخوانی نشان می&zwnj;دهد که عرفان نظری، به&zwnj;ویژه آثار عین&zwnj;القضات، می&zwnj;تواند منبعی الهام&zwnj;بخش برای بازاندیشی در ابعاد معنایی و هویتی شهرهای ایرانی-اسلامی معاصر باشد.</span></p>

http://iic.ihss.ac.ir/en/Article/Download/52173