مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری مجله زمین شناسی نفت ایران 2251-8738 15 29 2026 8 22 Stress field and pore pressure analyses using geometric investigation of gypsum veins in the Naft Sefid oil field anticline, SW Iran تحلیل میدان تنش و فشار منفذی با استفاده از بررسی هندسی رگه¬های ژیپسی در تاقدیس میدان نفتی نفت سفید، جنوب باختر ایران 67 79 fa بابک سامانی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید چمران اهواز 2025 10 8 <p>In this study, gypsum veins occurring within the Gachsaran Formation of the Naft Sefid Anticline were employed as structural indicators to determine the orientation of the principal stress axes and to estimate the relative magnitudes of the principal stresses and pore pressure. For this purpose, Stereographic analysis of the veins pole data and Mohr diagram construction were performed. The results indicate that the wide dispersion of gypsum vein poles reflects the dominance of pore pressure over the mean stress (Pf > σ₂) during vein formation. Structural analysis revealed that the maximum principal stress axis (σ₁) trends northwest–southeast, consistent with the general compressional regime of the Zagros fold-and-thrust belt. The calculated driving pressure ratio (R′) ranges between 0.73 and 0.84, and pore pressure values vary from 4004 to 4571 units. The stress ratio (Ø = 0.81) indicating three axial oblate shape of stress ellipsoid during the development of gypsum veins. These results highlight the significant influence of stress field orientation and fluid pressure on vein development within the Gachsaran Formation.</p> <p>در این پژوهش، از رگه&zwnj;های ژیپسی موجود در واحدهای سنگی سازند گچساران در تاقدیس نفت سفید به&zwnj;عنوان شاخص&zwnj;های مؤثر در تعیین راستای محورهای اصلی تنش و مقادیر نسبی فشار منفذی و تنش های اصلی استفاده شده است. بدین منظور تحلیل هندسی رگه&zwnj;ها با به&zwnj;کارگیری داده&zwnj;های استریوگرافی قطب رگه&zwnj;ها و ترسیم نمودار مور صورت پذیرفت. نتایج حاصل نشان می&zwnj;دهد که پراکندگی گسترده قطب رگه&zwnj;های ژیپسی بیانگر غلبه فشار منفذی نسبت به تنش میانگین (Pf > σ₂) در زمان تشکیل آنها بوده است. تحلیل&zwnj;های ساختاری نشان داد که محور تنش بیشینه (σ1) دارای راستای شمال&zwnj;باختری–جنوب&zwnj;خاوری است که با جهت عمومی رژیم فشارشی در کمربند چین&zwnj;خورده و رانده زاگرس مطابقت دارد. مقادیر نسبت فشار محرک (R′)  در بازه&zwnj;ی 0.73 تا 0.84 و فشار منفذی در حدود 4004 تا 4581 واحد برآورد گردید. همچنین مقدار نسبت تنش (Ø=0.81) بدست آمده بیانگر شرايط بيضوي تنش فشرده سه محوري در زمان تشکیل رگه&zwnj;های ژیپسی است. نتایج این مطالعه بیانگر نقش مستقیم میدان تنش و فشار سیالات در کنترل توسعه رگه&zwnj;ها در سنگ&zwnj;های گچی سازند گچساران می&zwnj;باشد.</p>

http://journal.ispg.ir/en/Article/Download/51767