مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 29 1 2023 11 6 Pentagonal Model of Knowledge Sources and their Comparative Order in Sadrian and Cartesian Structure of Knowledge الگوی پنج‌ضلعی منابع شناسایی و ترتیب تفضیلی آنها در ساختار شناسایی صدرایی و کارتزینی 65 82 fa حسن رهبر دانشگاه سیستان و بلوچستان کاظم موسی خانی دانشگاه گنبد کاووس اسحاق آسوده دانشگاه جهرم حمید اسکندری دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان 2022 9 12 Epistemology, which deals with the possibility, whatness, sources, and realm of knowledge, bases one of its most important principles on discovering Man’s sources of knowledge. Contemporary epistemologists refer to five sources of knowledge for human beings: sense perception, reason, introspection, testimony, and memory. Descartes, as a philosopher of the Western world, and Mullā Ṣadrā, as a philosopher of the world of Islam, have provided some theories regarding the problem of knowledge, particularly its sources. Their views are compatible with the pentagonal model proposed by cotemporary epistemologist in this respect. Mullā Ṣadrā and Descartes believe that knowledge acquisition begins with sense perception and ends in reason. Nevertheless, the difference is that, although reason in the Transcendent Philosophy is the last level of perception, it does not mark the end of the way, and it is intuition-based introspection that ends the acquisition of true knowledge. In the cognitive schools of Mullā Ṣadrā and Descartes, sense perception, intellect, and introspection are responsible for producing knowledge, testifying to its transfer, and functioning as social and general sources of knowledge, and memory is responsible for maintaining and safekeeping of knowledge. معرفت‌شناسی که به امکان، چیستی، منابع و قلمرو شناخت میپردازد، یکی از مهمترین مبانی خود را بر شناخت منابع شناسایی انسان بنیان نهاده است. معرفت‌شناسان معاصر از پنج منبع معرفت بعنوان منابع شناخت انسان نام میبرند: ادراک حسی، عقل، درون‌نگری، گواهی و حافظه. در میان فیلسوفان جهان غرب و اسلام، دکارت در غرب و ملاصدرا در جهان اسلام، در مورد مسئلۀ شناخت، بویژه منابع آن، نظریه‌پردازی کرده‌اند که دیدگاهشان به الگوی پنج‌ضلعی‌یی که معرفت‌شناسان معاصر مطرح میکنند نزدیک و قابل تطبیق است. ملاصدرا و دکارت، آغاز معرفت را با حس و پایان آن را در عقل میبینند؛ با این تفاوت که عقل در حکمت متعالیه اگرچه اتمّ مراتب ادراک است، اما هنوز به پایان راه نرسیده و این درون‌نگری مبتنی بر شهود است که پایان‌بخش معرفت حقیقی است. در مکتب شناختی ملاصدرا و دکارت، ادراک حسی، عقل و درون‌نگری، تولیدکنندۀ معرفت، گواهی انتقال‌دهنده، منبع اجتماعی و عام معرفت، و حافظه، نگهدارنده و مخزن معرفت قلمداد میشود. http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/39322