مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش‌های اعتقادی کلامی 9899-1735 16 3 2026 8 10 The confrontation between the Sasanian army and the Muslims from the perspective of the works of Islamic historians رویارویی ارتش ساسانی با مسلمانان از منظر آثار مورخان اسلامی 179 209 fa حسین مرادی سرخه مهری گروه تاریخ ایران باستان، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران لیلا محمدی گروه تاریخ، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران 2025 7 18 <p>The Sasanian Empire, as one of the most prominent periods in Iranian history, maintained its borders and expanded its territories for over four centuries with a powerful army and advanced military organization. However, this empire suffered defeat against the Muslim forces&mdash;a defeat resulting from a combination of internal and external factors within its structures. The objective of this study is to investigate the reasons behind this defeat from the perspective of Islamic historians and analyze the impact of political, social, and military transformations on this pivotal historical event. This research employs a descriptive-analytical method, utilizing historical sources and the works of Islamic historians such as Tabari, Dinawari, Mas'udi, Baladhuri, and Bal'ami to address the question: what factors led to the Sasanian army's defeat against the Muslim forces? The findings reveal that the Sasanian army's involvement in internal political conflicts, administrative corruption, weak leadership, and widespread public dissatisfaction with the class-based system and religious policies were among the primary causes of the empire's collapse. Furthermore, the strategic superiority of the Muslim forces, including psychological tactics, ideological cohesion, and effective utilization of human resources, significantly contributed to the weakening and eventual defeat of the Sasanian army. In conclusion, the defeat of the Sasanians against the Muslims reflects structural weaknesses within the political and social systems of the empire. The widespread acceptance of Islam by the Iranian populace stemmed from public discontent and their embrace of Islam&rsquo;s message of equality and justice. This study highlights that the fall of an empire is not merely due to external factors but is deeply tied to internal disunity, corruption, and public discontent. The historical lesson of this event underscores the critical importance of social unity, effective leadership, and responsiveness to public needs for the survival and stability of governments.</p> <p>امپراتوری ساسانی به&zwnj;عنوان یکی از برجسته&zwnj;ترین دوره&zwnj;های تاریخی ایران، با ارتشی قدرتمند و سازمان&zwnj;دهی نظامی پیشرفته، بیش از چهار قرن به حفظ مرزها و گسترش قلمرو خود پرداخت. بااین&zwnj;حال، این امپراتوری در برابر سپاه مسلمانان دچار شکست شد، شکستی که پیامد عوامل متعددی در ساختارهای داخلی و خارجی حکومت بود. هدف این پژوهش، بررسی دلایل این شکست از منظر آثار مورخان اسلامی و تحلیل چگونگی تأثیر تحولات سیاسی، اجتماعی و نظامی بر این رویداد سرنوشت&zwnj;ساز است. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بررسی منابع تاریخی و آثار مورخان اسلامی مانند طبری، دینوری، مسعودی، بلاذری و بلعمی، تلاش شده است به این پرسش پاسخ داده شود که چه عواملی موجب شکست ارتش ساسانی در برابر سپاه مسلمانان شد. یافته&zwnj;های پژوهش نشان می&zwnj;دهد که ورود ارتش ساسانی به منازعات سیاسی داخلی، فساد اداری، ضعف در فرماندهی، و نارضایتی عمومی از نظام طبقاتی و سیاست&zwnj;های مذهبی، از مهم&zwnj;ترین دلایل فروپاشی این امپراتوری بوده است. علاوه بر این، برتری استراتژی&zwnj;های نظامی مسلمانان، که شامل تاکتیک&zwnj;های روانی، انسجام عقیدتی و استفاده مؤثر از نیروهای انسانی بود، نقش مؤثری در تضعیف و شکست ارتش ساسانی ایفا کرد. نتیجه&zwnj;گیری حاکی از آن است که شکست ساسانیان در برابر مسلمانان، بازتابی از ضعف&zwnj;های ساختاری در نظام سیاسی و اجتماعی این امپراتوری بود. پذیرش گسترده اسلام از سوی مردم ایران نیز ناشی از نارضایتی عمومی و استقبال از پیام برابری و عدالت&zwnj;محور اسلام بود. این پژوهش نشان می&zwnj;دهد که سقوط یک امپراتوری نه صرفاً به عوامل خارجی، بلکه به نبود انسجام داخلی، فساد و نارضایتی مردمی وابسته است. درس تاریخی این رویداد، اهمیت اتحاد اجتماعی، فرماندهی مؤثر و پاسخگویی به نیازهای مردمی را در دوام و بقای حکومت&zwnj;ها برجسته می&zwnj;کند.</p> http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/54402