مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی (انجمن معارف اسلامی ایران) 2383-3279 16 4 2026 5 28 The consequences and value foundations of artificial intelligence on contemporary human religiosity پیامدها و مبانی ارزش شناختی هوش مصنوعی بر دینداری انسان معاصر 289 308 fa علی یوسفی هنومرور دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی ،دانشکده الهیات،دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران علی کربلائی پازوکی دانشیار و هیات علمی گروه معارف‌اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران صالح حسن زاده استاد تمام گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات ،دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران حسام الدین خلعتبری دانشیار و هیات علمی گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه علامه طباطبایی تهران، ایران 2025 8 14 <p>Artificial intelligence, as a transformative technology, has had a wide-ranging impact on human moral, epistemological, and spiritual processes, especially in the field of religiosity. The main issue of this research is to examine the consequences and value bases of artificial intelligence on contemporary human religiosity; an interdisciplinary topic that brings with it numerous epistemological, ethical, and social complexities. Using an analytical-descriptive method and reviewing interdisciplinary documentation, this study has examined the opportunities and threats of the presence of artificial intelligence in religious processes. The findings show that artificial intelligence can deepen the cognitive values of religiosity by facilitating access to religious resources, analyzing sacred texts, and producing interactive content, but at the same time it creates challenges such as reducing epistemological depth, expanding moral relativism, and ambiguities in moral responsibility. The innovation of this research in combining philosophical, ethical, and religious approaches has provided a comprehensive framework for the responsible use of artificial intelligence in religiosity.</p> <p>هوش مصنوعی به عنوان فناوری تحول&zwnj;آفرین، تأثیرات گسترده&zwnj;ای بر فرآیندهای اخلاقی، معرفتی و معنوی انسان&zwnj;ها به ویژه در حوزه دینداری داشته است. مسئله اصلی این پژوهش بررسی پیامدها و مبانی ارزش شناختی هوش مصنوعی بر دینداری انسان معاصر است؛ موضوعی میان&zwnj;رشته&zwnj;ای که پیچیدگی&zwnj;های معرفتی، اخلاقی و اجتماعی متعددی به همراه دارد. این مطالعه با بهره&zwnj;گیری از روش تحلیلی-توصیفی و مرور مستندات میان&zwnj;رشته&zwnj;ای، فرصت&zwnj;ها و تهدیدهای حضور هوش مصنوعی در فرآیندهای دینی را مورد بررسی قرار داده است. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد هوش مصنوعی با تسهیل دسترسی به منابع دینی، تحلیل متون مقدس و تولید محتوای تعاملی، می&zwnj;تواند ارزش&zwnj;های شناختی دینداری را تعمیق بخشد، اما در عین حال چالش&zwnj;هایی مانند کاهش عمق معرفتی، گسترش نسبی&zwnj;گرایی اخلاقی و ابهامات مسئولیت اخلاقی را پدید می&zwnj;آورد. نوآوری این پژوهش در تلفیق رویکردهای فلسفی، اخلاقی و دینی، چارچوبی جامع برای بهره&zwnj;برداری مسئولانه از هوش مصنوعی در دینداری ارائه کرده است.</p> http://akhlagh.saminatech.ir/ar/Article/Download/53704