قاعده ای نو در پیشگیری از جرم در پیوند اخلاق با علم جرم شناسی (فرض عدم موقعیت از دست رفته در مواجهه با مجنی علیه)
الموضوعات : اخلاق و تربیت اسلامی
1 - گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران
الکلمات المفتاحية: اخلاق, جرمشناسی, پیشگیری, تاب آوری, معرفت, برباری.,
ملخص المقالة :
همواره در طول آفرینش بشر، یکی از پدیده های اجتماعی نگران کننده وغم انگیز، جرم و ستم پیشگی بوده است، بشر به اقتضای طبیعت مختارگونه ای که دارد، بنا بر علل وعوامل گونا گون ازمسیر انسایت خارج و مرتکب جرم وجنایت وظلم وستم می شود؛ از این رو پیامبران الهی برای هدایت و رهنمودن او به حق وحقیقیت گسیل شده و حق وباطل را به او نمایانده، تا براساس آزادی ذاتی که دارد؛ راه فلاح و رستگاری را بپیماید، ولی متاسفانه برخی دراین دو راهی صلاح و ضلال، راه دوم را با توجه به اختیار خود برمی گزینند و موجب آسیب ها و ضرر وزیان های فراوان فردی واجتماعی می شوند، به همین جهت برای تنبیه و مجازات وباز اجتماعی نمودن آنان؛ قوانین و مقرراتی در همه ی جوامع، بر اساس مکاتب برگزیده خود،اعمال می شود؛ ولی دربیشر مواقع این مجازات، درکاهش جرائم و عبرت گیری، موثر واقع نشده وبا اینکه مجرمان به سزای اعمالشان می رسند، ولی هدف عمده ای که از این مجازات؛ یعنی کاهش و پیشگیری و عبرت گیری است، تحقق نمی یابد، از این رو محققان براین باورند که باید پیشگیری را مقدم بر مجازات دانسته و با شناخت علل وعوامل جرم، شناخت مجرم و محیط اجتماعی، راه را بر این جرائم وناهنجاری ها بست، لذا علم جرم شناسی پدید آمد تا به کمک علوم مختلف بتوان به این مهم برسد . یکی از جرائم گسترده، نزاع ودرگیری هایی است که از امری جزیی که با از بین بردن موقعیت جانی، باعث ارتکاب او به جرم جرح و قتل شده و آسیب های فراوان دیگری را به بار می آورد،از این رو با فرض عدم موقعیت از بین رفته، خشم جانی فرو کش و جرم واقع نمی شود، لذا در این مقاله به روش تحلیلی - توصیفی، با استفاده از مبانی و اصول اخلاقی چون معرفت و آگاهی، شکیبایی و حلم و تاب آوری، تجاهل العارف، شفقت و دلسوزی و محبت و مهربانی، قاعده ای متصیده،فراهم آمده است تا با تکیه بر این اصول اخلاقی؛ از جرائم مذکور پیشگیری شده و موجب کاهش آنها شود؛ بدان جهت که چنانچه فرض شود چنین موقعیتی نبوده از میزان تحریک پذیری و خشم و عصبانیت او می کاهد و چنین حوادثی پدید نمی آید.
آمدی، عبدالواحد بن محمد، (1384).غررالحکم ودررالکلم، محمدعلی انصاری،قم، امام عصرع، چاپ چهارم.
اتکینسون،آر. اف، (1370). درآمدی به فلسفه اخلاق، سهراب علوی نیا، تهران، مرکز نشر کتاب، چاپ دوم.
اسپینوزا، باروخ، (1364)، اخلاق، محسن جهانگیری،تهران، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ اول.
اسکروتن، راجر،(1382).تاریخ مختصر فلسفه جدید، اسماعیل سعادتی خمسه، تهران، حکمت، چاپ اول.
ابن مسکویه، ابوعلی، (1375). طهارت الاعراق و تهذیب الاخلاق، میرزا ابو طالب زنجانی - مقدمه وتصحیح ابوالقاسم امامی، تهران، میراث مکتوب، چاپ اول.
بکاریا، سزار،(1390.ش). رساله جرائم و مجازاتها، محمدعلی اردبیلی، تهران، میزان، چاپ پنجم.
برگسون،هانری، (1358ش.). حسن حبیبی،تهران، شرکت انتشار، چاپ اول.
بولک، برنار،(1385.ش)،کیفرشناسی، علی حسین نجفی ابرند آبادی، تهران، مجد، چاپ پنجم.
بیهقی نیشابوری کیدری، محمد بن حسن، (1381)،دیوان امام علی علیه السلام، تهران، انتشارات اسوه، چاپ اول.
پاپکین، ریچارد و استرول،(1381)،کلیات فلسفه، سید جلال الدین مجتبوی، تهران، حکمت، چاپ اول.
پارکینسون، ج.ا.چ، (1392).رنسانس و عقل باوری سده هفدهم، حسن مرتضوی، تهران، پویه نگار، چاپ اول.
خواجه نصیرالدین طوسی،محمد بن محمد، (1385). اخلاق ناصری،مصحح: مجتبی مینویو علیرضا حیدری، تهران، خوارزمی، چاپ ششم.
دکر شنتزو،لوچانو، (1377). فیلسوفان بزرگ یونان باستان، تهران، نشر نی،چاپ اول.
دورانت، ویل،(1390). تاریخ فلسفه، عباس زریاب خویی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. چاپ 23.
سادات، محمد علی، (1370).اخلاق اسلامی، تهران، سمت، چاپ نهم.
سنایی غزنوی، مجدود بن آدم، (1383). حدیقه الحقیقه وشریعه الطریقه، تصحیح وتحشیه:محمدتقی مدرس رضوی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ ششم.
صفا، ذبیح الله، (1388). تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی،تهران،انتشارات مجید، چاپ دوم.
فروغی، محمد علی، (1393).سیر حکمت در اروپا، تهران، زوار، چاپ نهم.
نجفی توانا، علی،(1389.ش). جرم شناسی،تهران، آموزش سنجش، چاپ ششم.
فیض کاشانی،محمد بن مرتضی، (1373 ق.).(المحجه البییضاء فی تهذیب الاحیاء).تصحیح علی اکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، جلد پنجم.
فیونا هینز، راب وایت.، جرم و جرم شناسی، (1385.ش)، علی سلیمی،قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ دوم.
کلارک سون، کریستوفر، (1374.ش)،تحلیل مبانی حوق جزا،حسین میر محمد صادقی،تهران، جهاد دانشگاهی، چاپ دوم.
کلینی، محمد بن یعقوب، (1414.ق). بیروت، دارالاضواء، چاپ اول، جلد اول.
کی نیا، مهدی، (1376.ش)، مبانی جرم شناسی، تهران، دانشگاه تهران، چاپ پنجم، جلد اول.
مجلسی، محمد باقر، (1413ق). بحارالانوار، بیروت، دارالاضواء، چاپ اول، جلد 71.
میر محمد صادقی، حسین، (1395).جرائم علیه اشخاص، تهران، بنیاد حقوقی میزان،چاپ بیست و دوم.
