مدل‌سازی نقش تعاملات متقابل در فرایند تجاری‌سازی فناوری‌های پیشرفته ( مطالعه موردی محصولات فناورانه جهاد دانشگاهی)

ملخص المقالة :

تجاری‌سازی فناوری‌های پیشرفته در نهادهای پژوهشی نظیر جهاد دانشگاهی، پدیده‌ای پیچیده و چندبعدی است که صرفاً به توانمندی‌های فنی وابسته نیست. پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی نقش تعاملات متقابل در فرآیند تجاری‌سازی، شش پروژه فناورانه در حوزه‌های پزشکی، فنی-مهندسی و کشاورزی را به روش کیفی و با رویکرد تطبیقی مورد تحلیل قرار داد. یافته‌ها نشان می‌دهد که «همکاری متقابل» به‌تنهایی ضامن موفقیت نیست؛ بلکه اثربخشی آن در گرو «کیفیت ساختار حکمرانی» است. پروژه‌های موفق، از ساختارهای حکمرانی رسمی، قراردادهای شفاف و ثبات مدیریتی بهره برده‌اند، در حالی که پروژه‌های ناموفق از فقدان این چارچوب‌ها و عملکرد جزیره‌ای رنج می‌برند. این مطالعه برای نخستین‌بار نشان می‌دهد که در اکوسیستم نوآوری ایران، موانع نهادی و بوروکراسی‌های نظارتی (مانند چالش‌های اخذ مجوز از سازمان‌های متولی)، تعیین‌کننده‌تر از پیچیدگی‌های فنی هستند؛ به‌طوری که بسیاری از پروژه‌ها علیرغم دستیابی به بلوغ فنی، در «دره مرگ» رگولاتوری سقوط می‌کنند. همچنین، ضعف در مهارت‌های نرم تجاری‌سازی (مذاکره، بازاریابی B2B و برندسازی) به عنوان «قاتل خاموش» پروژه‌ها شناسایی شد. در نهایت، مدل پیشنهادی پژوهش بیانگر آن است که موفقیت تجاری حاصل تعامل سه‌گانه «حکمرانی قوی»، «انطباق پیش‌دستانه با الزامات نظارتی» و «توسعه توانمندی‌های نرم مدیریتی» است. این مدل می‌تواند به‌عنوان چارچوبی راهبردی جهت بازنگری در سیاست‌های حمایتی جهاد دانشگاهی و ارتقای نرخ موفقیت تجاری‌سازی محصولات فناورانه مورد استفاده قرار گیرد.

المصادر:

منابع
• حسینی، فاطمه، و محمدی، بهنام. (1401). بررسی مکانیزم‌های پاداش و انگیزش در گروه‌های تحقیق و توسعه. فصلنامه مدیریت راهبردی، 13(49)، 88-110.
• درودی، علی، و شرف‌پور، مریم. (1396). ارزیابی اثربخشی همکاری‌های متقابل دانشگاه با صنعت در پارک‌های علم و فناوری. فصلنامه مدیریت نوآوری، 6(2)، 112-135.
• رضوی، سید محمد، و اکبری، سارا. (1399). نقش فرهنگ سازمانی در پذیرش مدل‌های نوآوری باز: مطالعه موردی مراکز رشد. فصلنامه مطالعات مدیریت صنعتی، 17(66)، 210-230.
• محمدپورمیر، محمد مهدی، و همکاران. (1398). بررسی موانع حقوقی و قراردادی در فرآیند انتقال فناوری در جهاد دانشگاهی. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 25(3)، 45-68.
• نامور عربانی، زهرا. (1401). تحلیل عوامل مؤثر بر موفقیت تجاری‌سازی فناوری در دانشگاه‌های ایران. پایان‌نامه دکتری، دانشگاه تهران.
• Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2019). Automation and new tasks: How technology displaces and reinstates labor. Journal of Economic Perspectives, 33(2), 3-30.
• Arora, A., Fosfuri, A., & Gambardella, A. (2001). Markets for technology: The economics of innovation and corporate strategy. MIT Press. 4(15), 112-140.
• Arthur, W. B. (2009). The nature of technology: What it is and how it evolves. Free Press. 2(10), 55-88.
• Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The second machine age: Work, progress, and prosperity in a time of brilliant technologies. W. W. Norton & Company. 3(8), 120-155.
• Christensen, C. M. (1997). The innovator’s dilemma: When new technologies cause great firms to fail. Harvard Business Review Press. 1(5), 22-45.
• Daroudi, M., & Sharafpour, M. (2017). The impact of cross-functional collaboration on technology commercialization performance. Journal of Technology Management, 12(4), 45-60.
• De Luca, L. M., & Atuahene-Gima, K. (2007). Market knowledge dimensions and cross-functional collaboration: Examining the different routes to innovation. Journal of Marketing, 71(1), 95-112.
• Dosi, G. (1982). Technological paradigms and technological trajectories: A suggested interpretation of the determinants and directions of technical change. Research Policy, 11(3), 147-162.
• Drucker, P. F. (1985). Innovation and entrepreneurship: Practice and principles. Harper & Row. 6(12), 200-235.
• Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From national systems and “Mode 2” to a Triple Helix of university–industry–government relations. Research Policy, 29(2), 109-123.
• Frey, C. B., & Osborne, M. A. (2017). The future of employment: How susceptible are jobs to computerisation? Technological Forecasting and Social Change, 114(2), 254-280.
• Gans, J. S., & Stern, S. (2003). The product market and the market for “ideas”: Commercialization strategies for technology entrepreneurs. Research Policy, 32(2), 333-350.
• Granovetter, M. (1985). Economic action and social structure: The problem of embeddedness. American Journal of Sociology, 91(3), 481-510.
• Hagedoorn, J. (1993). Understanding the rationale of strategic technology partnering: Interorganizational modes of cooperation and sectoral differences. Strategic Management Journal, 14(5), 371-385.
• Hagedoorn, J. (2002). Inter-firm R&D partnerships: An overview of major trends and patterns since 1960. Research Policy, 31(4), 477-492.
• Landes, D. S. (1969). The unbound Prometheus: Technological change and industrial development in Western Europe from 1750 to the present. Cambridge University Press. 8(14), 180-210.
• Levin, R. C., Klevorick, A. K., Nelson, R. R., & Winter, S. G. (1987). Appropriating the returns from industrial research and development. Brookings Papers on Economic Activity, 1987(3), 783-831.
• Lin, Y. C., Wang, Y., & Kung, L. (2015). The effects of cross-functional collaboration and knowledge creation on technology commercialization. Journal of Business Research, 68(8), 1725-1732.
• Link, A. N., & Scott, J. T. (2007). The economics of university research parks. Oxford Review of Economic Policy, 23(4), 661-674.
• Mayer, K. J., & Argyres, N. S. (2004). Learning to contract: Evidence from the personal computer industry. Organization Science, 15(4), 394-410.
• Mohammadpourmir, M. M., & Colleagues. (2019). Investigating contextual factors affecting the commercialization of technological research outcomes. Journal of Entrepreneurship and Innovation, 5(3), 22-38.
• Mowery, D. C., & Sampat, B. N. (2005). Universities in national innovation systems. In J. Fagerberg, D. C. Mowery, & R. R. Nelson (Eds.), The Oxford handbook of innovation (pp. 209-239). Oxford University Press. 2(12), 88-56.
• Namvar Arbani, Z. (2022). Designing a commercialization model for research in Allameh Tabataba’i University. Journal of Science and Technology Research, 18(2), 78-95.
• Perkmann, M., & Walsh, K. (2007). University–industry relationships and open innovation: Towards a research agenda. International Journal of Management Reviews, 9(4), 259-280.
• Powell, W. W., Koput, K. W., & Smith-Doerr, L. (1996). Interorganizational collaboration and the locus of innovation: Networks of learning in biotechnology. Administrative Science Quarterly, 41(1), 116-145.
• Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development: An inquiry into profits, capital, credit, interest, and the business cycle. Harvard University Press. 5(9), 130-165.
• Schumpeter, J. A. (1942). Capitalism, socialism and democracy. Harper & Brothers. 3(11), 70-105.
• Shane, S. (2004). A general theory of entrepreneurship: The individual-opportunity nexus. Edward Elgar Publishing. 7(4), 45-90.
• Teece, D. J. (2010). Technological innovation and the theory of the firm: The role of enterprise-level knowledge, capabilities, and competencies. In N. Rosenberg & B. H. Hall (Eds.), Handbook of the economics of innovation (Vol. 1, pp. 679-730). Elsevier. 4(6), 110-145.
• Tidd, J., & Bessant, J. (2020). Managing innovation: Integrating technological, market and organizational change. Wiley. 9(2), 250-300.
• Von Hippel, E. (2005). Democratizing innovation. MIT Press