موارد عذر موجه در عدم اجرای تعهدات در قراردادهای هوشمند از منظر حقوق ایران و فقه اسلامی
الموضوعات : حقوق مدنیمریم حاجی حسنی 1 , اکبر ایمان پور 2
1 - کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 - استادیار حقوق خصوصی،گروه حقوق خصوصی،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه گیلان،رشت، ایران
الکلمات المفتاحية: قرارداد هوشمند, عذر موجه, تعذّر, تعسّر, نقض تعهد,
ملخص المقالة :
قراردادهای هوشمند، به عنوان نسل نوینی از قراردادها که بر بستر فناوری دفترکل توزیعشده_بهویژه بلاکچین_ پیادهسازی میشوند، بهدلیل برخورداری از ویژگی خوداجرایی، بهعنوان ابزاری برای تضمین اجرای تعهدات معرفی شدهاند. نوشتار حاضر با روش توصیفی_تحلیلی به بررسی این پرسش اصلی می پردازد که چه مصادیقی از نقض موجه تعهد در قراردادهای هوشمند قابل شناسایی است؟ یافتههای پژوهش نشان داد که قراردادهای هوشمند، علیرغم خودکار بودن در اجرا، همچنان در معرض موانع فنی، حقوقی و اقتصادی قرار دارند و در نتیجه، امکان نقض تعهد در آنها منتفی نیست؛ امری که حاکی از آن است که خوداجرایی، تضمین مطلق اجرای تعهدات به شمار نمیآید. نتیجه پژوهش آن بود که قواعد عمومی «تعذّر» و «تعسّر» در حقوق ایران، با ابتنا بر مبانی فقه اسلامی، ظرفیت لازم برای توجیه عدم اجرای تعهد در قراردادهای هوشمند را دارا هستند. با این حال، فقدان مقررات خاص ناظر بر این نوع قراردادها، ضرورت توجه قانونگذار به تدوین قواعد اختصاصی در این حوزه را آشکار میسازد.
