تأثیر عوامل نهادی دولت بر عملکرد نظام بانکداری اسلامی در ایران
الموضوعات : Economicنهضت حسینی صدر 1 , محمدرضا ناهیدی امیر خیز 2 , رویا آل عمران 3
1 - گروه اقتصاد، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 - گروه اقتصاد، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 - گروه اقتصاد، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
الکلمات المفتاحية: دولت, عوامل نهادی, بانکداری اسلامی, مارکوف سوئیچینگ.,
ملخص المقالة :
هرگونه اصلاحات در زمینه عملکرد شاخصهای سیاسی و نهادی همانند ارتقای کاراييهای قوانين و مقررات، برقرار نمودن حاکميت قانون، فراهم شدن امنيت لازم جهت فعالیتهای کارآمد اقتصادی، ضمانتنمودن حقوق مالکيت، ايجاد ثبات و پایداری اقتصادی و سياسي، تسهيل مقررات در زمینه توليد و تجارت، توسعه نهادهای اقتصادی و زيرساختهاي اقتصادی، ايجاد فضاي سالم، شفاف و رقابتي در اقتصاد و امثال آن، ميتواند اقداماتی موثر در زمینه فراهمنمودن بستر مناسب جهت سرمایهگذاری در نظام بانکداری اسلامی تلقی شود. در این مقاله به بررسی تأثیر شاخصهای عوامل نهادی دولت (حق اعتراض و پاسخگویی، ثبات سیاسی بدون خشونت، اثربخشی دولت، کیفیت مقررات، حاکمیت قانون و کنترل فساد) بر عملکرد نظام بانکداری اسلامی در ایران طی دوره زمانی 1378:4 تا 1400:4 (بر اساس دادههای فصلی) با استفاده از تکنیک اقتصادسنجی مارکوف سوئیچینگ پرداخته شده است. نتایج برآوردها حاکی از آن است که در بین شاخصهای عوامل نهادی، در هر دو رژیم متغیرهای حق اعتراض و پاسخگویی و ثبات سیاسی بدون خشونت، تأثیر مثبتی بر عقود بانکداری اسلامی دارند. در مقابل در هر دو رژیم، متغیرهای اثربخشی دولت، حاکمیت قانون و کنترل فساد تأثیر منفی بر عقود بانکداری اسلامی دارند. در نهایت، کیفیت مقررات در رژیم اول دارای تأثیر مثبت ولی در رژیم دوم، دارای تأثیر منفی بر عقود بانکداری اسلامی است.
منابع
آهنگری، عبدالمجید و رضائی، روحالله. (1390). بررسی رابطه علی بین دموکراسی و رشد اقتصادي: با استفاده از دادههاي ترکیبی. مدلسازي اقتصادي، 1، 47-65.
بانک اطلاعات سریهای زمانی اقتصادی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران. (1403). قابل دسترسی در سایت http://tsd.cbi.ir/.
خداپرست مشهدی، مهدی، فلاحی، محمدعلی و رجب زاده مغانی، ناهید. (1395). بررسی نقش کیفیت نهادی بر توسعه مالی در کشورهای منتخب عضو سازمان کنفرانس اسلامی. اقتصاد پولی و مالی، 11، 45-26.
خیاط رسولی، مینا، آل عمران، رویا، مهرگان، نادر و محمدزاده، پرویز. (1399). تأثیر کیفیت نهادی دولت و نوع سیستمهای مالی روی رشد اقتصادی کشورهای منتخب اسلامی. اقتصاد و بانکداری اسلامي، 33، ۱۱۹-۸۹.
سحابی، بهرام، اعتصامی، منصور و امین پور، خالد. (1392). پژوهش های رشد و توسعه اقتصادی. بررسی اثر حکمرانی خوب و اندازه دولت بر توسعه مالی در کشورهای منتخب، 12. 118-105.
سرابی نوبخت، سمیرا و معدنچی، مهدی. (1397). نقش و اهمیت بانکداری اسلامی در پیشگیری از بحران های مالی. کنفرانس بین المللی مدیریت حسابداری اقتصاد و بانکداری نوین.
سلیمانی، مرتضی، پایتختی اسکوئی، سید علی، دیزجی، منیره و اسکندری سبزی، سیما. (1401). تأثیرات غیرخطی جهانیشدن بر توسعه مالی در ایران: رهیافت مارکوف سوئیچینگ. اقتصاد و بانکداری اسلامی، 38، 309-283.
شریف آزاده، محمدرضا و حسینی بحرینی، محمد. (1382). تأثیرپذیری سرمایهگذاری خصوصی در ایران از شاخصهای امنیت اقتصادی (1358-1379). نامه مفید، 38، 159-192.
شهبازخانی، ولی الله و صادقی، اسما. (1394). بررسی نقش بانکداری اسلامی در توسعه کشورهای اسلامی مطالعه موردی ربا در کشور ایران و اردن. اولین کنفرانس بین المللی اقتصاد، مدیریت، حسابداری، علوم اجتماعی.
صداقت کالمرزی، هانیه، فتاحی، شهرام و سهیلی، کیومرث. (1398). شواهدی جديد از رابطه رانت نفت و رشد اقتصادی در کشورهای اوپک: کاربردی از مدل ترکیبی مارکوف سوئیچینگ آستانهای. مدلسازی اقتصادسنجی، 3، 37-58.
عزتی، مرتضی، عاقلی، لطفعلی و کرمی، وجیهه. (1398). ارزیابی اثر عوامل نهادی و سیاسی بر توسعه مالی در کشورهای اسلامی منتخب. پژوهشهای برنامه و توسعه، 2، 60-35.
عزیزی، زهرا، براری، آسیه و احمدپور کچو، علی. (1400). تأثیر شاخصهای کیفیت نهادی بر توسعه مالی (مطالعه موردی: کشورهای در حال توسعه منطقه اوراسیا). مطالعات و سیاستهای اقتصادی، 1، 278-251.
کریمی، محمدشریف، حیدریان، مریم و دورباش، معصومه. (1396). بررسی ارتباط و تأثیر شاخصهای حکمران خوب بر رشد اقتصادی در ایران با رویکرد تصحیح خطای برداری. جامعهشناسي اقتصادي و توسعه، 3، 127-155.
مرکز آمار ایران. (1403). قابل دسترسی در سایت https://amar.org.ir/.
هدایتی، سیدعلی اصغر، سفری، علی اصغر، کلهر، حسن و بهمنی، محمود. (1391). عملیات بانکی داخلی (تخصیص منابع). بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران: موسسه عالی بانکداری ایران.
Alraheb, T. H., Nicolas, Ch., & Tarazi, A. (2019). Institutional environment and bank capital ratios. Journal of Financial Stability, 43, 1-24.
AsifKhan, M., AtifKhan, M., Elyas Abdulahiad, M., Liaqat, I., & HussainShaha, S. S. (2019). Institutional Quality and Financial Development: The United States Perspective. Journal of Multinational Financial Management, 49, 67-80.
Asutay, M., & Mohd Sidek, N. Z. (2020). Political economy of Islamic banking growth: Does political regime and institutions, governance and political risks matter?, International Journal of Finance & Economics, 1-36.
Balcerzak, A. P., & Pietrzak, M. B. (2016). Quality of Institutions and Total Factor Productivity in the European Union. Statistics in Transition, 3, 497-514.
Cheng, T., Gao, J., & Yan, Y. (2019). Regime switching panel data models with interactive fixed effects. Economics Letters, 177, 47-51.
Cheona, S., Dowallb, D. E., & Songc, D. W. (2010). Evaluating Impacts of Institutional Reforms on Port Efficiency Changes: Ownership, Corporate Structure, and Total Factor Productivity Changes of World Container Ports.
Foster, N., Pöschl, J., & Stehrer, S. (2012). Manufacturing Productivity: Effects of Institutions and Service Sector Innovations. The Vienna Institute for International Economic Studies, 3, 1-16.
Freedom House. (2024). Retrieved from https://freedomhouse.org/.
Hayat, A., & Cahlik, T. (2017). FDI and Economic Growth: A Changing Relationship Across Country and Overtime. MPRA Paper, 78240, 1-21.
Masron, T. A. (2013). Promoting Intra-ASEAN FDI: The Role of AFTA and AIA. Economic Modelling, 31, 43-48.
Kaufmann, D., Kraay, A., & Mastruzzi, M. (2010). The Worldwide Governance Indicators : A Summary of Methodology, Data and Analytical Issues. World Bank Policy Research Working Paper, 5430, 1-28.
Matemilola, B. T., Bany-Ariffin, A. N., Azman-Saini, W. N.W., & Annuar, M. N. (2019). Impact of institutional quality on the capital structure of firms in developing Countries. Emerging Markets Review, 39, 175-209.
Muye, I. M., & Muye, I. Y. (2017). Testing for causality among globalization, institution and financial development: Further evidence from three economic blocs. Borsa Istanbul Review, 2, 117-132.
Shahinpoor, N. (2009). The Link between Islamic Banking and Micro financing. International Journal of Social Economics, 36, 997-1007.
Touil, M., & Mamoghli, Ch. (2020). Institutional environment and determinants of adjustment speed to the target capital structure in the MENA region. Borsa Istanbul Review, 16, 1-23.
World Bank. (2024). The Worldwide Governance Indicators (WGI) project reports. Accessed at https://www.worldbank.org/en/publication/worldwide-governance-indicators.
