رهیافتی بر تفسیر ضد روانشناختی هرمان کوهن از تألیفی پیشینی کانت
الموضوعات : Interation of thoughts, effects of philosophers’ ideas on society and future philosophical standpoints
1 - استادیار موسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: تألیفی پیشینی, روانشناسیگرایی, هرمان کوهِن, شیوۀ استعلایی, تجربۀ مشترک, علم طبیعی ریاضیات,
ملخص المقالة :
مهمترین مسئله در نظام معرفتی ایمانوئل کانت، گزارههای تألیفی پیشینی هستند. برخی از مفسران کانت، با ارائۀ تفسیری روانشناختی از کانت به نقد نظام فلسفی وی پرداختهاند. هرمان کوهِن، فیلسوف آلمانی، یکی از مفسران نظام معرفتی کانت است که بر خلاف این دسته، بشدت از تفسیر روانشناختی کانت احتراز کرده و با ارائۀ تفسیری نو از گزارههای تألیفی پیشینی، چنین تفاسیری را به بوتۀ نقد کشیده است. وی در تفسیر خود از کانت، سه سطح یا درجه برای گزارههای تألیفی پیشینی قائل شده و درجۀ سوم آن را به تجربۀ مشترک ارجاع میدهد. او برای این منظور از «مکان» شروع کرده و با تأمل در معنای مکان، به سه سطح یا درجه از پیشینی بودن میرسد: 1) مکان بعنوان امری که مقدم بر هر امر حسی دیگر است؛ 2) مکان بعنوان صورت؛ 3) مکان بعنوان شرط صوری امکان تجربه. کوهن با استفادۀ از پیشینی سطح سوم، کانت را از اتهامات سوبجکتیویسم مبرا میکند. کوهن مرجع گزارههای پیشینی درجۀ سوم را اصول ریاضیات و قوانین بنیادین علم طبیعی خالص، یعنی مکانیک میداند که اموری عینی بشمار میروند. او معتقد است این اصول و قوانین، تشکیلدهندۀ امکان تجربه هستند. این تجربه، بر خلاف تجارب شخصی، کلی و بین تمام افراد مشترک است. در نظر وی، وظیفۀ فلسفه اینست که با تأمل در این علم طبیعی ریاضیاتی، به اصول پیشینی درجۀ سوم برسد. چنین علمی در هر عصری متغیر است و در نتیجه، گزارههای پیشینی نیز در هر عصری متفاوت خواهند بود.
Beiser, Frederick C. (2014). The Genesis of Neo-Kantianism, 1769 – 1880 (First ed). UK: Oxford university press.
Borchert, Donald M. (2006), Encyclopedia of philosophy (2nd ed) , USA: Thomson Gale.
Cohen, Hermann (1871). Kants theorie der Erfahrung. Berlin, Dummlers (First ed).
Cohen, Hermann (1885). Kants theorie der Erfahrung. Berlin, Dummlers (Second ed).
Edgar, Scott (2015), "Hermann Cohen", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.). URL =
Biagioli, Francesca (2018). " Cohen and Helmholtz on the Foundations of Measurement", Philosophie und Wissenschaft bei Hermann Cohen / Philosophy and Science in Hermann Cohen. Christian Damböck (ed.). Germany: Institut Wiener Kreis.
Holzhey. Helmut (2005). "Cohen and Marburg school", Hermann Cohen's critical idealism. Reinier Munk (ed.). The Netherlands: Springer.
Kant, Immanuel (2002). Critice of pure reason (translated and edited by Paul Guyer & Allen W. Wood) (First ed.). UK: Cambridge University Press.
Moynahan, Gregory B. (2018). " The Challenge of Psychology in the Development of Cohen’s System of Philosophy and the Marburg School Project ", Philosophie und Wissenschaft bei Hermann Cohen / Philosophy and Science in Hermann Cohen. Christian Damböck (ed.). Germany: Institut Wiener Kreis.
Poma. Andrea (1998). The Critical Philosophy of Hermann Cohen (La Filosofia Critica DI Hermann Cohen) (Translated by Johan Denton) (First ed). USA: State University of NewYork Press.
Stang. Nicholas F. (2018). "Hermann Cohen and Kant’s Concept of Experience", Philosophie und Wissenschaft bei Hermann Cohen / Philosophy and Science in Hermann Cohen. Christian Damböck (ed.). Germany: Institut Wiener Kreis.
