بررسی و تحلیل میزان انطباق معنایی- نحوی در ترجمههای فارسی رمان «سهشنبهها با موری»
الموضوعات : پژوهشهای ادبیات کلاسیک ایران
فاطمه زهرا فوائدی
1
,
فاطمه بهرامی
2
1 - دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 - دانشیار گروه زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: ترجمه ادبی, رمان سهشنبهها با موری, نقد ترجمه, الگوی گارسس, انطباق معنایی نحوی.,
ملخص المقالة :
پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان انطباق معنایی- نحوی در دو ترجمه فارسی از رمان «سهشنبهها با موری» با تمرکز بر دو سطح نخست الگوی گارسس (1994)، یعنی سطح معنایی- واژگانی و نحوی- واژهساختی انجام شده است. برای این منظور، دو ترجمه ماندانا قهرمانلو و مریم سلیم و منیره سلیم به دلیل استقبال گسترده و فراوانی نوبتهای چاپ، با توجه به مؤلفههای هر سطح واکاوی و موارد افزایش، کاهش و حفظ اطلاعات از زبان مبدأ به زبان مقصد استخراج و مقایسه شدهاند. سپس راهبردهای مثبت، منفی و خنثی به منظور سنجش میزان مقبولیت و کفایت ترجمهها ارزیابی شده است. یافتهها نشان میدهد که ترجمه قهرمانلو در سطح نحوی- ساختواژی، از راهبردهای مثبت بیشتری بهره گرفته و ساختار متن اصلی را وفادارانهتر منتقل کرده است؛ در حالی که ترجمه سلیم و سلیم در سطح معنایی- واژگانی، عملکرد بهتری داشته و توانسته مفهوم را برای مخاطب فارسیزبان، شفافتر بازنمایی کند. علاوه بر این نتایج نشان میدهد انطباق معنایی- نحوی الزاماً به معنای انتقال مؤثرتر مفهوم نیست و این دو جنبه لزوماً همجهت عمل نمیکنند. در نهایت انتخاب مترجم میان برجستهسازی ساختار یا معنا در ترجمه ادبی، نقشی تعیینکننده دارد.
آلبوم، میچ (1382) سهشنبهها با موری، ترجمه مریم سلیم و منیره سلیم، تهران، سنبله.
-------- (۱۴۰۰) سهشنبهها با موری، ترجمه ماندانا قهرمانلو، تهران، قطره افروز، محمود (1399) «ارتقای الگوی کارمن والرو گارسس (1994) از رهگذر بررسی ترجمههای انگلیسی شاهکار سورئالیستی هدایت»، ادبیات پارسی معاصر، سال دهم، شماره 2، صص 51- 74.
https://doi.org/10.30465/copl.2021.6146.
افضلی، علی و لیلا اسدالهی (1398) «کاربست نظریه کارمن والرو گارسس در نقد ترجمه ادبی (مورد مطالعه: تعریب صالحالجعفری از رباعیات خیام)»، کالج زبانها، شماره 40، صص 83- 105.
امرایی، محمدحسن (1397) «نقد و ارزیابی کیفیت ترجمه قرآن کریم آیتالله یزدی بر اساس نظریه گارسس (1994م) (مطالعه موردی: سوره بقره)»، مطالعات ترجمه قرآن و حدیث، شماره 10، صص 1- 46.
تاج¬الدین، سپیده و علی¬اکبر نورسیده (1402) «خوانش ده فصل اول از ترجمه «الجملة الثانیة کتاب القانون فی الطب ابن سینا» بر اساس الگوی کارمن گارسس»، مجموعه مقالات دومین همایش ملی کارآفرینی و تجاری سازی رشته زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سمنان، صص 331- 344.
رشیدی، ناصر و شهین فرزانه (1390) «ارزیابی و مقایسه ترجمههای فارسی رمان انگلیسی شاهزاده و گدا اثر مارک تواین بر اساس الگوی گارسس (1994)»، زبانپژوهی، شماره ۳، صص 57-۱۰۸.
https://doi.org/10.22051/jlr.2014.1058.
---------------------- (1392) «ارزیابی و مقایسه دو ترجمه فارسی از رمان انگلیسی دنکیشوت اثر میگوئل دو سروانتس بر اساس الگوی گارسس (1994)»، زبان و ادب فارسی، شماره 15، صص 41- 56.
https://sanad.iau.ir/journal/farsij/Issue/41360?utm_source=chatgpt.com.
رئیسی مبارکه، نفیسه (1402) «نقد و ارزیابی معادلیابی واژگانی در ترجمه عربی تاریخ بیهقی بر اساس الگوی گارسس»، نقد تحلیل و زیباییشناسی متون، شماره 18، صص 5- 29.
https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/2084321/.
صیادانی، علی و سیامک اصغرپور و لیلا خیراللهی (1396) «نقد و بررسی ترجمه فارسی رمان «قلیلاللیل» با عنوان «دل شب» بر اساس الگوی گارسس»، پژوهشهای ترجمه در زبان و ادبیات عربی، شماره 16، صص 87- 118.
https://doi.org/10.22054/rctall.2017.7818.
غلامی بروجی، نجمه (1394) بررسی مقابلهای ترجمه شمسالملوک مصاحب و رضا رضایی از رمان غرور و تعصب بر اساس مدل گارسس (۱۹۹۴)، پایاننامه کارشناسی¬ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی به راهنمایی ئاسرین فخر.
فرهادی، پروین (1392) بررسی، نقد و ارزیابی ترجمه متون عربی (مطالعه نقد و ارزیابی آثار ترجمه¬شده غسان کنفانی در سه بخش قصص، روایات و مسرحیات)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، به راهنمایی جواد اصغری.
فرهادی، رعنا (1397) بررسی ترجمههای قرآن کریم براساس مدل گارسس (مطالعه موردی: سورههای الطور، الحاقه و البلد در ترجمههای بهاءالدین خرمشاهی، طاهره صفارزاده و محمود حسن شیخ الهند)، پایاننامه کارشناسی¬ارشد، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، به راهنمایی مهین حاجیزاده.
متقیزاده، عیسی و علی حاجی خانی و سمیه مدیری (1400) «ارزیابی کیفیت ترجمه حکمتهای نهج¬البلاغه با تکیه بر مدل کارمن گارسس (مطالعه موردی: ترجمه شهیدی و دشتی)»، پژوهشهای ادبیات تطبیقی، سال نهم، شماره ۲، صص 53- 87.
https://clrj.modares.ac.ir/article_6002.html?utm_source=chatgpt.com.
Album, M. (1994) Tuesdays with Morrie, London, England, Sphere.
Garcés, C. V. (1994) A methodological proposal for the assessment of translated literary works: A case study, The Scarlet Letter by N. Hawthorne into Spanish. Babel, 40(2), 77- 102. https://doi.org/10.1075/babel.40.2.03val. https://doi.org/10.1075/babel.40.2.03val.
Delisle, J. (1980) L'Analyse du discourse comme méthode de traduction. Otawa: Editions de l'Université d'Otawa.
Mounin, G. (1963) Les problèmes théoriques de la traduction. Paris: Gallimard. Translation into Spanish by Julio Lago Alonso, 1971, 1977. Los problemas teóricos de la traducción.
Newmark, P. (1988) A textbook of Translation. New York: Prentice- Hall.
Nida, E. (1976) “A Framework for the Analysis and Evaluation of Theories of Translation” in Translation: Applications and Research. Brislin, R.W. (edt.) New York, Gardner Press, 47-91.
Santoyo, J.C. (1985) El delito de traducir. León: Universidad de León, Servicio de Publicaciones.
Vazquez- Ayora, G. (1977) Introducción a la Traductología. Washington D.C.: Georgetown University Press.
Vinay, J.P. & Darbelnet, J. (1958/1977) Stylistique comparée du français et de l'anglais. Paris: Didier.
