نقش سلامت معنوی و تابآوری روانشناختی در پیشبینی انگیزش تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان
الموضوعات : روانشناسی تربیتی و تحولی
فرخ رو جلیلی
1
,
الهام محمدزاده
2
,
مهدا مقیمیان شهری
3
1 - گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 - گروه آموزشی علوم تربیتی و آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
3 - گروه آموزشی علوم تربیتی و آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: سلامت معنوی, تابآوری, انگیزش تحصیلی, دانشجویان, دانشگاه فرهنگیان,
ملخص المقالة :
نظر به اهمیت انگیزش تحصیلی در موفقیت دانشجویان و تأثیر آن بر عملکرد آموزشی، بررسی عوامل تأثیرگذار بر این متغیر ضروری به نظر میرسد. بنابراین پژوهش حاضربه منظور بررسی نقش سلامت معنوی و تابآوری روانشناختی در پیشبینی انگیزش تحصیلی دانشجویان انجام شد. روش پژوهش توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش، شامل تمامی دانشجویان دختروپسر دانشگاه فرهنگیان استان خراسان جنوبیدر سال تحصیلی 1404-1403 به تعداد 2100 نفربود. از این بر اساس جدول نمونهگیری کرجسی و مورگان(1971)، با استفاده از روش نمونهگیری طبقهای-تصادفی از بین افراد واجد شرایط 310 نفر (185 دخترو 125 پسر) انتخاب شدند و به پرسشنامههای انگیزش تحصیلی والراند (1992)، تابآوری کانور و دیویدسون(2003) و سلامت معنوی پالوتزين و اليسون (1982) پاسخ دادند. تحلیل آماری شامل روابط بین متغیرها با استفاده از آزمون تحلیل رگرسیون و ضریب همبستگی پیرسون در نرمافزار SPSS-26 انجام شد. یافتههای پژوهش نشان دادند سلامت معنوی (341/0R2=) و تابآوری (361/0R2=) با انگیزش تحصیلی رابطه مثبت دارد. در واقع نتایج پژوهش حاکی از آن بود که سلامت معنوی و تابآوری به ترتیب 1/34 و 6/36 درصد از واریانس انگیزش تحصیلی را تبیین میکند (05/0>P). طبق نتایج پژوهش، تابآوری نقش مهمی در افزایش انگیزش تحصیلی دانشجویان ایفا میکند، زیرا به آنها کمک میکند تا در برابر چالشهای تحصیلی مقاومت کرده و با نگرش مثبت به مسیر یادگیری خود ادامه دهند. بنابراین،تقویت تابآوری از طریق آموزش مهارتهای مقابلهای و مدیریت استرس میتواند عاملی کلیدی در بهبود عملکرد تحصیلی و موفقیت دانشجویان باشد.
براتی، هادی؛ میری، مینو (1402). شناسایی عوامل مؤثر بر انگیزش تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و ارائة مدل ساختاری آن. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 12(1)، 37-55. https://doi.org/10.48310/pma.2023.2849
دهشیری، غلامرضا؛ نجفی، محمود؛ سهرابی، فرامرز؛ ترقی جاه، صدیقه (1392). ساخت و اعتباریابی پرسشنامه بهزیستی معنوی در میان دانشجویان. مطالعات روانشناختی، 9(4)، 73-98. https://doi.org/10.22051/psy.2014.1759
ربانی، زینب؛ حجازی، الهه (1398). انگیزش و هیجانهای تحصیلی براساس نیمرخهای درگیری تحصیلی دانشآموزان دورۀ اول متوسطه شهر تهران. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 11(1)، 1-25. https://doi.org/10.22099/jsli.2019.5334
رهدار، مینا؛ باقرپور، معصومه (1402). اثربخشی آموزش مفاهیم معنوی با محوریت مذهب بر میزان ازخودبیگانگی تحصیلی و بهبود مؤلفههای هویت تحصیلی در دانشآموزان دختر پایه هفتم شهرستان بندرترکمن. فصلنامه علمی پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، 11(1)، 97-106. https://doi.org/10.30473/etl.2023.66345.3915
ظریفی، مجتبی؛ هنری، حبیب؛ بحرالعلوم، حسن (1395). ویژگی های روانسنجی و هنجاریابی نسخۀ فارسی پرسشنامة تاب آوری در دانش آموزان و دانشجویان ورزشکار و غیر ورزشکار. مطالعات روانشناسی ورزشی، 5(15)، 131-150. https://doi.org/10.22089/spsyj.2016.604
عطایی، مریم؛ صالح صدق پور، بهرام؛ اسدزاده، حسن؛ سعادتی شامیر، ابوطالب (1400). رابطه خودتنظیمی با تاب آوری تحصیلی با میانجیگری انگیزش خودمختار. مجله روانشناسی، 25(2)، 170-189. https://dorl.net/dor/20.1001.1.18808436.1400.25.2.1.3
علائی، نیره؛ نقش، زهرا؛ قاسم زاده، سوگند (1400). اثر باورهای انگیزشی و تعللورزی بر خودتنظیمی با نقش واسطهای کمکطلبی در مورد دانشآموزان دوره اول متوسطه. مجله روانشناسی، 25(4)، 519-529. https://dorl.net/dor/20.1001.1.18808436.1400.25.4.10.6
قاسمی، سید علیرضا؛ میری، مینو (1402). نقش تابآوری تحصیلی و اخلاق تحصیلی در پیشبینی موفقیت تحصیلی دانشجویان. مجله علمی-پژوهشی اخلاق زیستی، 13(38)، 1-10. https://doi.org/10.22037/bioeth.v13i38.39536
کشیرنوکنده، فاطمه؛ همایون نیا فیروزجاه، مرتضی؛ همایونی، علیرضا (1401). واسطه گری انگیزش پیشرفت در رابطه بین هویت ورزشی با عملکرد ورزشی نوجوانان ورزشکار. مجله روانشناسی، 26(4)، 406-401. https://dorl.net/dor/20.1001.1.18808436.1401.26.4.9.2
محمودی، محمد؛ پیکانی، جلال؛ صادقی یخدانی، افلاطون؛ شکیبی، زینب. (1400). رابطه جهت گیری اخلاقی و معنویت با انگیزش پیشرفت در کارکنان اداره آموزش و پرورش. دوماهنامه علمی-پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 12(6)، 180-167. https://jedu.marvdasht.iau.ir/article_5079.html
Abdolrezapour, P., Jahanbakhsh Ganjeh, S., & Ghanbari, N. (2023). Self-efficacy and resilience as predictors of students’ academic motivation in online education. Plos one, 18(5), e0285984. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0285984
Ahmed, M. A., Hashim, S., & Yaacob, N. R. N. (2020). Islamic spirituality, resilience and achievement motivation of Yemeni refugee students: A proposed conceptual framework. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 19(4), 322-342. https://doi.org/10.26803/ijlter.19.4.19
Ang, W. H. D., Lau, S. T., Cheng, L. J., Chew, H. S. J., Tan, J. H., Shorey, S., & Lau, Y. (2022). Effectiveness of resilience interventions for higher education students: A https://awspntest.apa.org/doi/10.1037/edu0000719 meta-analysis and meta regression. Journal of Educational Psychology, 114(7), 1670-1678.
Ariani, D. W. (2021). The role of religiosity and spirituality in motivating and improving students’ performance in Indonesia. Journal of Education, Society and Behavioral Science, 34(8), 52-63. https://doi.org/10.9734/jesbs/2021/v34i830351
Badrudin, B., Komariah, A., Wijaya, C., Barowi, B., Akib, A., & Samrin, S. (2021). Effect of spiritual intelligence on spiritual health during the COVID-19 pandemic. HTS Teologiese Studies/Theological Studies, 77(1), 89-96. https://doi.org/10.4102/hts.v77i1.6594
Cayubit, R. F. O. (2022). Why learning environment matters? An analysis on how the learning environment influences the academic motivation, learning strategies and engagement of college students. Learning Environments Research, 25(2), 581-599. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s10984-021-09382-x
Chiang, Y. C., Lee, H. C., Chu, T. L., Wu, C. L., & Hsiao, Y. C. (2021). The relationship between spiritual health, health-promoting behaviors, depression and resilience: A longitudinal study of new nurses. Nurse Education in Practice, 56, 103219. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2021.103219
Connor, K. M., & Davidson, J. R. (2003). Connor–Davidson resilience scale. Confirmatory Factor Analysis of the Connor-Davidson Resilience Scale. APA Psyc Tests. https://doi.org/10.1002/da.10113 David, R., Singh, S., Ribeiro, N., & Gomes, D. R. (2022). Does spirituality influence happiness and academic performance? Religions, 13(7), 617-628. https://doi.org/10.3390/rel13070617
Duan, S., Han, X., Li, X., & Liu, H. (2024). Unveiling student academic resilience in language learning: a structural equation modelling approach. BMC psychology, 12(1), 177-185. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01665-1
Francis, L. J., Lankshear, D. W., & Eccles, E. L. (2021). Introducing the Junior Spiritual Health Scale (JSHS): assessing the impact of religious effect on spiritual health among 8-to 11-year-old students. International journal of children's spirituality, 26(4), 199-213. https://doi.org/10.1080/1364436X.2021.1968801
Guo, W., Wang, J., Li, N., & Wang, L. (2025). The impact of teacher emotional support on learning engagement among college students mediated by academic self-efficacy and academic resilience. Scientific Reports, 15(1), 3670. https://doi.org/10.1038/s41598-025-88187-x
Imron, I., Mawardi, I., & Şen, A. (2023). The influence of spirituality on academic engagement through achievement motivation and resilience. International Journal of Islamic Educational Psychology, 4(2), 314-326. https://doi.org/10.18196/ijiep.v4i2.19428
Jansen, T., Meyer, J., Wigfield, A., & Moeller, J. (2022). Which student and instructional variables are most strongly related to academic motivation in K-12 education? A systematic review of meta-analyses. Psychological Bulletin, 148(1-2), 1-15. https://doi.org/10.1037/bul0000354
Karahan, M., Kiziltan Eliacik, B. B., & Baydili, K. N. (2024). The interplay of spiritual health, resilience, and happiness: an evaluation among a group of dental students at a state university in Turkey. BMC Oral Health, 24(1), 587-596. https://doi.org/10.1186/s12903-024-04297-4
Leitão, R., Maguire, M., Turner, S., & Guimarães, L. (2022). A systematic evaluation of game elements effects on students’ motivation. Education and Information Technologies, 27, 1-23. https://link.springer.com/article/10.1007/s10639-021-10651-8
Nafitianto, M., & Purwanto, E. (2024). Academic Resilience and Achievement Motivation in Students Who Experience Academic Stress. Educational Psychology Journal, 13(1), 33-43. http://dx.doi.org/10.15294/epj.v13i1.19143 #3 Paloutzian, R. F., & Ellison, C. W. (1991). Manual for the spiritual well-being scale. Nyack, NY: Life Advance, 9, 35-48. https://www.westmont.edu/sites/default/files/users/user401/SWBS%20Manual%202.0_0.pdf
Peacock, C., Mascaro, J. S., Brauer, E., Zarrabi, A. J., Dunlop, B. W., Maples-Keller, J. L., ... & Palitsky, R. (2024). Spiritual health practitioners’ contributions to psychedelic assisted therapy: A qualitative analysis. Plos one, 19(1), e0296071. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0296071
Rafat, F., Rezaie-Chamani, S., Rahnavardi, M., & Khalesi, Z. B. (2021). The relationship between spiritual health and health-promoting lifestyle among students. International journal of adolescent medicine and health, 33(4), 56-63. https://doi.org/10.1515/ijamh-2018-0158
Raghuveer, P., Bhatia, R., Motappa, R., & Sachith, M. (2023). A cross-sectional study on assessment of spiritual health and its associated factors among undergraduate students in a medical college in Mangalore, Karnataka. F1000Research, 11, 1546-1555. https://doi.org/10.12688/f1000research.128273.2
Ramzan, M., Javaid, Z. K., & Fatima, M. (2023). Empowering ESL students: Harnessing the potential of social media to enhance academic motivation in higher education. Global Digital & Print Media Review, 2(15), 224-237. http://dx.doi.org/10.31703/gdpmr.2023(VI-II).15
Robinson, C. D. (2022). A framework for motivating teacher-student relationships. Educational Psychology Review, 34(4), 2061-2094. http://dx.doi.org/10.1007/s10648-022-09706-0
Shengyao, Y., Salarzadeh Jenatabadi, H., Mengshi, Y., Minqin, C., Xuefen, L., & Mustafa, Z. (2024). Academic resilience, self-efficacy, and motivation: The role of parenting style. Scientific reports, 14(1), 5571-5581. https://doi.org/10.1038/s41598-024-55530-7
Stelcer, B., Bendowska, A., Karkowska, D., & Baum, E. (2023). Supporting elderly patients in strengthening their personal and spiritual health resources. Frontiers in Psychology, 14, 1237138. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1237138
Stubin, C. A., Ruth-Sahd, L., & Dahan, T. A. (2024). Promoting nursing student mental health wellness: The impact of resilience-building and faculty support. Nurse educator, 49(3), 119-124. https://doi.org/10.1097/nne.0000000000001535
Syukur, Y., Putra, A. H., Ardi, Z., & Mardian, V. (2024). The Relationship among Academic Self-Efficacy, Academic Resilience, and Academic Flow: The Mediating Effect of Intensity Using Learning Management System. JOIV: International Journal on Informatics Visualization, 8(2), 1010-1016. https://dx.doi.org/10.62527/joiv.8.2.2216
Vallerand, R. J., Blais, M. R., Brière, N. M., & Pelletier, L. G. (1989). Construction and validation of the Motivation toward Education Scale. Canadian Journal of Behavioral, 21(3), 323-349. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/h0079855
Velickovic, K., Rahm Hallberg, I., Axelsson, U., Borrebaeck, C. A., Rydén, L., Johnsson, P., & Månsson, J. (2020). Psychometric Properties of the Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC) in a Non-Clinical Population in Sweden. Health and Quality of Life Outcomes, 18, 1-10. https://doi.org/10.1186/s12955-020-01383-3
Wu, T. T., Silitonga, L. M., Dharmawan, B., & Murti, A. T. (2024). Empowering students to thrive: The role of CT and self-efficacy in building academic resilience. Journal of Educational Computing Research, 62(3), 816-845. http://dx.doi.org/10.1177/07356331231225468
Yang, S., & Wang, W. (2022). The role of academic resilience, motivational intensity and their relationship in EFL learners' academic achievement. Frontiers in Psychology, 12, 823537. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.823537
Ye, W., Teig, N., & Blömeke, S. (2024). Systematic review of protective factors related to academic resilience in children and adolescents: unpacking the interplay of operationalization, data, and research method. Frontiers in Psychology, 15, 1405786. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1405786
Zheng, J. Q., Cheung, K. C., & Sit, P. S. (2024). Identifying key features of resilient students in digital reading: Insights from a machine learning approach. Education and Information Technologies, 29(2), 2277-2301. http://dx.doi.org/10.1007/s10639-023-11908-0
Zulfiqar, N., Shafi, M. T., & Ajmal, R. (2025). Academic achievement of first-generation university students in spotlight: Role of parental involvement, autonomy support, and academic motivation. Journal of College Student Retention: Research, Theory & Practice, 27(1), 157-177. https://doi.org/10.1177/15210251231160774
