مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی (انجمن معارف اسلامی ایران) 2383-3279 16 4 2026 5 28 Allegorical Characterization in Kalila and Dimna and Qabusnama شخصیت‌پردازی تمثیلی در کلیله و دمنه و قابوسنامه 87 102 fa مرضیه رشیدی دانشگاهد آزاداسلامی واحد خرآباد سعیده نیازی استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران مسعود سپه وندی دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی ، خرم آباد، ایران 2025 12 31 <p>In didactic literature, including works such as Qabusnama and Kalila and Dimna, the presence of narrative and the use of literary forms and rhetorical devices such as anecdotes, tales, fables, and other similar elements&mdash;which bear structural similarities to storytelling&mdash;have led authors to approach the logic of narrative in a story‑like manner. To achieve this, they have drawn upon certain narrative elements, one of which is allegorical characterization. Allegorical characterization in Qabusnama and Kalila and Dimna is constructed through dialogue, monologue and soliloquy, action (behavior), and description. In both works, allegorical characterization appears in direct and indirect forms, and in some cases, as a combination of both. The anecdotes, stories, and fables of Kalila and Dimna are composed in a nested structure, in which a collection of smaller stories or episodes operate within a larger whole known as a labyrinthine narrative. These episodes within each chapter collectively contribute to conveying a central message through various forms. A similar method is used in Qabusnama; however, direct allegorical characterization appears more frequently in Qabusnama, and its chapters often begin with explicit advice and admonition. This article examines, in a comparative manner, the similarities and differences in the methods of allegorical characterization in these two works..</p> <p>در کتاب های ادبیات تعلیمی؛ من جمله کتب قابوسنامه و کلیله و دمنه، به دلیل حضور روایت و استفاده از قالب ها و ابزار کلامی نظیر: حکایت، قصه، تمثیل و ... که شباهت های شکلی به داستان دارند و در برخی از این گونه های ادبی، نگارندگان منطق روایت را به داستان نزدیک ساخته اند و برای تحقق این کار به برخی از عناصر داستان نزدیک شده اند. یکی از این عناصر شخصیت پردازی تمثیلی است. شخصیت پردازی تمثیلی در دو کتاب قابوسنامه و کلیله و دمنه، از مسیر دیالوگ(گفتگو)، مونولوگ و تک گویی، رفتار(کنش) و توصیف انجام می&not;شود. در این دو کتاب شخصیت پردازی تمثیلی هم به صورت مستقیم و هم غیرمستقیم و در پاره ای از موارد به صورت تلفیقی از هر دو انجام گرفته است. حکایات، داستان و قصه های کتاب کلیله و دمنه به صورت تو در تو نوشته شده اند که مجموعه ای از داستان، قصه و حکایت ها به صورت جزیی(اپیزود) در خدمت یک کلی به نام لابیرنت هستند. اپیزودها در هر فصل مشترک به تفهیم یک پیام به شکل های مختلف کمک می کنند. در قابوسنامه نیز از همین روش پیروی شده است؛ با این تفاوت که شخصیت پردازی تمثیلی مستقیم در قابوسنامه بسامد بیشتری دارد و فصل ها با پند و اندرز مستقیم شروع می شوند. در این مقاله وجوه تشابه و تمایز و شیوه های شخصیت پردازی تمثیلی به صورت تطبیقی بررسی شده است.</p> http://akhlagh.saminatech.ir/fa/Article/Download/53690